Przejdź do treści
Fiskusjusz.pl
Zaloguj się Załóż konto

Rachunkowość

Zakres podmiotowy ustawy o rachunkowości i progi obowiązku ksiąg rachunkowych, zasady nadrzędne, księgi rachunkowe i dowody księgowe, wycena aktywów i pasywów, inwentaryzacja, sprawozdanie finansowe i jego elementy, terminy sporządzenia, badania i zatwierdzenia, rezerwy i odroczony podatek dochodowy, przechowywanie dokumentacji, odpowiedzialność kierownika jednostki.

Dziedzina z art. 20 ust. 1 pkt 10 ustawy o doradztwie podatkowym. W tej dziedzinie mamy 59 pytań.

Spółka akcyjna posiada przychody ujęte w rocznym sprawozdaniu finansowym za rok 2025 w wysokości 4 000 000 000 zł. W roku 2024 przychody wyniosły 3 200 000 000 zł. Czy spółka jest zobowiązana do sporządzenia sprawozdania o podatku dochodowym?

  1. a) Tak, jeżeli spółka jest jednostką dominującą najwyższego szczebla, bo próg przychodów nie ma wtedy znaczenia.
  2. b) Tak, bo wystarczy przekroczenie progu 3 500 000 000 zł w roku 2025, za który sporządzane jest sprawozdanie.
  3. c) Nie, ponieważ próg 3 500 000 000 zł musi być przekroczony w każdym z 2 ostatnich lat obrotowych, a w 2024 r. przychody wyniosły 3 200 000 000 zł. poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 63m ust. 1 ustawy o rachunkowości obowiązek sporządzenia sprawozdania o podatku dochodowym dotyczy jednostek, których przychody ujęte w rocznym sprawozdaniu finansowym przekraczają 3 500 000 000 zł dla każdego z 2 ostatnich lat obrotowych. Skoro w roku 2024 przychody wyniosły 3 200 000 000 zł, warunek ten nie jest spełniony. Samo przekroczenie progu w jednym roku nie wystarcza. Status jednostki dominującej nie ma znaczenia, gdy próg nie jest osiągnięty.

Podstawa prawna: Ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 63m ust. 1

Pułapka: Pominięcie warunku łącznego spełnienia progu w obu latach obrotowych.

Spółka akcyjna sporządziła roczne sprawozdanie finansowe za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2025 r. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, gdzie spółka powinna złożyć to sprawozdanie po jego zatwierdzeniu?

  1. a) Do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej
  2. b) Do właściwego rejestru sądowego poprawna
  3. c) Do właściwego urzędu skarbowego
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy o rachunkowości, kierownik jednostki składa sprawozdanie finansowe do właściwego rejestru sądowego w ciągu 15 dni od dnia zatwierdzenia. Dla spółek akcyjnych właściwym rejestrem jest Krajowy Rejestr Sądowy. Wariant pierwszy dotyczy zgłoszeń podatkowych, a trzeci - deklaracji podatkowych, nie zaś sprawozdań finansowych.

Podstawa prawna: Ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 69 ust. 1

Pułapka: Należy pamiętać, że sprawozdania finansowe składa się do rejestru sądowego, a nie do urzędów skarbowych.

Spółka jawna, której wspólnikami są osoby fizyczne, osiągnęła w 2025 r. przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów w wysokości 2 500 000 euro w przeliczeniu na złote. Czy spółka ta ma obowiązek sporządzić rachunek przepływów pieniężnych?

  1. a) Nie, ponieważ przy takich przychodach spółka jest jednostką małą, a art. 45 ust. 3 ustawy o rachunkowości nakłada obowiązek sporządzenia rachunku przepływów pieniężnych dopiero na jednostkę inną niż mikro i mała. poprawna
  2. b) Tak, ale tylko wtedy, gdy spółka jawna podlega obowiązkowi badania sprawozdania finansowego, co w tym przypadku nie zostało ustalone, a przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów w 2025 r. wyniosły 2 500 000 euro w przeliczeniu na złote.
  3. c) Tak, ponieważ każda spółka jawna osób fizycznych prowadząca księgi rachunkowe sporządza rachunek przepływów pieniężnych bez względu na sumę aktywów, przychody i średnioroczne zatrudnienie.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 45 ust. 3 ustawy o rachunkowości zestawienie zmian w kapitale (funduszu) własnym oraz rachunek przepływów pieniężnych sporządza jednostka inna niż jednostka mikro i jednostka mała, jednostka sektora finansów publicznych spełniająca co najmniej dwa warunki z art. 64 ust. 1 pkt 4 oraz alternatywna spółka inwestycyjna. Progi jednostki małej z art. 3 ust. 1 pkt 1b to 33 000 000 zł sumy aktywów, 66 000 000 zł przychodów i 50 osób zatrudnienia; przychody odpowiadające 2 500 000 euro są od nich znacznie niższe, więc spółka pozostaje jednostką małą i rachunku przepływów pieniężnych nie sporządza.

Podstawa prawna: Ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 45 ust. 3 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1b

Pułapka: Automatyczne przypisanie obowiązku sporządzania rachunku przepływów pieniężnych wszystkim jednostkom powyżej progu przychodów, podczas gdy decydująca jest forma prawna jednostki.

Spółka jawna, której wspólnikami są wyłącznie osoby fizyczne, osiągnęła w 2025 r. przychody netto w wysokości równowartości 1 500 000 euro. Spółka nie korzysta z uproszczeń przewidzianych w przepisach podatkowych. Czy spółka ma obowiązek prowadzić księgi rachunkowe?

  1. a) Nie, bo próg z art. 2 ust. 1 pkt 2 wynosi 2 500 000 euro przychodów netto, a spółka osiągnęła 1 500 000 euro. poprawna
  2. b) Tak, pod warunkiem zgody wszystkich wspólników, ponieważ ustawa nie obejmuje takich spółek obowiązkiem prowadzenia ksiąg.
  3. c) Tak, ponieważ spółka jawna osób fizycznych prowadzi księgi rachunkowe niezależnie od wysokości przychodów netto.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o rachunkowości obejmuje spółki jawne osób fizycznych dopiero wtedy, gdy ich przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów za poprzedni rok obrotowy wyniosły co najmniej równowartość 2 500 000 euro, czyli 10 646 500 zł na 2026 r. Przychody odpowiadające 1 500 000 euro są niższe, więc obowiązek nie powstaje; spółka może jednak wybrać prowadzenie ksiąg dobrowolnie na podstawie art. 2 ust. 2. Wariant uzależniający obowiązek od zgody wspólników jest błędny, bo obowiązek wynika wprost z ustawy, a wariant o obowiązku bezwarunkowym pomija próg przychodów.

Podstawa prawna: Ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 2 ust. 2

Pułapka: Często myli się próg dla spółek jawnych z progiem dla osób fizycznych, ale w obu przypadkach limit wynosi 1 200 000 euro. Należy też pamiętać, że uproszczenia są wyjątkiem, a nie regułą.

Spółka jawna osób fizycznych osiągnęła w poprzednim roku obrotowym przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów w wysokości 3 000 000 euro. Czy spółka ta jest zobowiązana do prowadzenia ksiąg rachunkowych?

  1. a) Nie, ponieważ spółka jawna osób fizycznych nie podlega temu obowiązkowi.
  2. b) Tak, ale tylko jako emitent papierów wartościowych na rynku regulowanym.
  3. c) Tak, bo za poprzedni rok obrotowy przekroczyła próg równowartości 2 500 000 euro. poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości, spółki jawne osób fizycznych są zobowiązane do prowadzenia ksiąg rachunkowych, jeżeli ich przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów za poprzedni rok obrotowy wyniosły co najmniej równowartość w walucie polskiej 2 500 000 euro. W kazusie przychody wynoszą 3 000 000 euro, więc przekraczają próg, zatem obowiązek powstaje. Wariant twierdzący, że spółki jawne nie są objęte obowiązkiem, jest błędny, a warunek bycia emitentem jest nieistotny dla tego obowiązku.

Podstawa prawna: Ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 2 ust. 1 pkt 2

Pułapka: Pomylenie progu przychodów lub uznanie, że spółki jawne osób fizycznych są zwolnione z obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych.

Spółka z o.o. ma obowiązek badania sprawozdania finansowego. Kiedy kierownik jednostki zawiera umowę z firmą audytorską?

  1. a) Kierownik jednostki zawiera umowę o badanie sprawozdania finansowego po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego przez organ zatwierdzający, aby badanie potwierdziło już zatwierdzone dane.
  2. b) Kierownik jednostki zawiera umowę o badanie sprawozdania finansowego w terminie umożliwiającym firmie audytorskiej udział w inwentaryzacji znaczących składników majątkowych. poprawna
  3. c) Kierownik jednostki zawiera umowę o badanie sprawozdania finansowego w terminie 30 dni od dnia bilansowego, aby zapewnić terminowe przeprowadzenie badania.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości, kierownik jednostki zawiera umowę o badanie sprawozdania finansowego w terminie umożliwiającym firmie audytorskiej udział w inwentaryzacji znaczących składników majątkowych. Umowa nie jest zawierana po zatwierdzeniu sprawozdania, ponieważ badanie musi poprzedzać zatwierdzenie. Nie ma również ustawowego terminu 30 dni od dnia bilansowego na zawarcie umowy.

Podstawa prawna: Ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 66 ust. 5

Pułapka: Myślenie, że umowę można zawrzeć po zatwierdzeniu sprawozdania, podczas gdy celem badania jest umożliwienie zatwierdzenia.

Spółka z o.o. otrzymała od kontrahenta fakturę dokumentującą zakup materiałów. Faktura wpłynęła 5 stycznia 2026 r., natomiast towary dostarczono 28 grudnia 2025 r. Kiedy spółka powinna ująć ten zakup w księgach rachunkowych, jeżeli rok obrotowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym?

  1. a) W księgach rachunkowych roku 2026, ponieważ faktura wpłynęła po dniu bilansowym; datą ujęcia byłby 5 stycznia 2026 r., jako dzień otrzymania dowodu księgowego.
  2. b) W księgach rachunkowych roku 2026, z opisem, że zakup dotyczy grudnia 2025 r.; kwotę należałoby ująć jako korektę wyniku lat ubiegłych na podstawie art. 54 ustawy.
  3. c) W księgach rachunkowych roku 2025, ponieważ dostawa materiałów nastąpiła 28 grudnia 2025 r.; późniejszy wpływ faktury nie zmienia roku ujęcia przy zasadzie memoriału. poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z zasadą memoriału z art. 6 ust. 1 ustawy o rachunkowości koszty i przychody ujmuje się w roku obrotowym, którego dotyczą, niezależnie od terminu zapłaty. Art. 20 ust. 1 nakazuje wprowadzić do ksiąg okresu sprawozdawczego każde zdarzenie, które w nim nastąpiło. Dostawa materiałów nastąpiła 28 grudnia 2025 r., więc zakup dotyczy roku 2025 i należy ująć go w księgach 2025 r., choć faktura wpłynęła 5 stycznia 2026 r. Ujęcie kosztu pod datą otrzymania faktury byłoby naruszeniem zasady memoriału, a odnoszenie go na niepodzielony wynik finansowy jest zarezerwowane dla szczególnych korekt ujawnionych po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego, a nie dla zwykłej faktury otrzymanej po dniu bilansowym dotyczącej dostawy z poprzedniego roku.

Podstawa prawna: Ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 6 ust. 1 i art. 20 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić datę otrzymania dowodu z datą operacji gospodarczej. W rachunkowości liczy się okres, którego dotyczy operacja, a nie moment wpływu faktury.

Spółka z o.o. posiada udziały w innej spółce, które na dzień bilansowy wycenia według ceny nabycia pomniejszonej o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości. Czy takie postępowanie jest zgodne z zasadami wyceny aktywów?

  1. a) Nie, udziały należy zawsze wyceniać według wartości godziwej na dzień bilansowy, niezależnie od okoliczności.
  2. b) Tak, ale tylko wtedy, gdy spółka stosuje MSR, natomiast według ustawy o rachunkowości wycena według ceny nabycia jest niedopuszczalna.
  3. c) Tak, jest to zgodne z zasadą ostrożności, która pozwala na pomniejszenie wartości składnika aktywów w razie trwałej utraty wartości. poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Ustawa o rachunkowości dopuszcza wycenę udziałów według ceny nabycia z uwzględnieniem odpisów z tytułu trwałej utraty wartości, co realizuje zasadę ostrożności. Wycena według wartości godziwej nie jest obligatoryjna dla wszystkich jednostek - jest to opcja w określonych przypadkach. MSR nie są jedyną podstawą, gdyż ustawa sama przewiduje taką metodę, więc wariant mówiący o niedopuszczalności jest błędny.

Podstawa prawna: Ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 3

Pułapka: Należy pamiętać, że cena nabycia z odpisami aktualizującymi jest podstawową metodą wyceny długoterminowych aktywów.

Spółka z o.o. przeprowadziła inwentaryzację środków trwałych na dzień 31 grudnia 2025 r. W trakcie spisu z natury stwierdzono niedobór środka trwałego o wartości księgowej netto 5 000 zł. Jak należy ująć ten niedobór w księgach rachunkowych?

  1. a) Jako pozostały koszt operacyjny, po wyjaśnieniu i rozliczeniu różnicy w księgach roku 2025. poprawna
  2. b) Jako zmniejszenie kapitału zapasowego, po rozliczeniu różnicy, poza rachunkiem zysków i strat.
  3. c) Jako jednorazowy odpis amortyzacyjny za rok ujawnienia niedoboru, bez rozliczania różnicy inwentaryzacyjnej.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 27 ust. 2 ustawy o rachunkowości stanowi, że ujawnione w toku inwentaryzacji różnice między stanem rzeczywistym a stanem wykazanym w księgach rachunkowych należy wyjaśnić i rozliczyć w księgach rachunkowych tego roku obrotowego, na który przypadał termin inwentaryzacji. Niedobór środka trwałego, którego nie można przypisać osobie materialnie odpowiedzialnej, obciąża pozostałe koszty operacyjne. Nie rozlicza się go przez zmniejszenie kapitału zapasowego, bo niedobór nie jest operacją na kapitale własnym. Nie ujmuje się go także jako odpisu amortyzacyjnego, ponieważ nie wynika z planowego zużycia środka trwałego w okresie jego użytkowania.

Podstawa prawna: Ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 27 ust. 2

Pułapka: Częstym błędem jest mylenie sposobu rozliczenia niedoborów z innymi kategoriami kosztów lub kapitałów.

Spółka z o.o. sporządziła roczne sprawozdanie finansowe za rok obrotowy 2025. Zgromadzenie wspólników zatwierdziło to sprawozdanie w dniu 15 czerwca 2026 r. W jakim terminie, licząc od dnia zatwierdzenia, spółka ma obowiązek złożyć roczne sprawozdanie finansowe we właściwym rejestrze sądowym?

  1. a) W terminie 30 dni od dnia zatwierdzenia, czyli do 15 lipca 2026 r.
  2. b) W terminie 15 dni od dnia zatwierdzenia, czyli do 30 czerwca 2026 r. poprawna
  3. c) W terminie 3 miesięcy od dnia zatwierdzenia, czyli do 15 września 2026 r.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Kierownik jednostki składa roczne sprawozdanie finansowe we właściwym rejestrze sądowym w terminie 15 dni od dnia zatwierdzenia, zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy o rachunkowości. Termin 30 dni lub 3 miesięcy nie jest w tym przepisie przewidziany dla złożenia sprawozdania do rejestru.

Podstawa prawna: Ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 69 ust. 1

Pułapka: Pomylenie terminu złożenia sprawozdania do rejestru (15 dni) z terminem zatwierdzenia (6 miesięcy) lub innymi terminami przewidzianymi w ustawie.

Spółka z o.o. sporządziła roczne sprawozdanie finansowe za rok 2025. Przed jego zatwierdzeniem otrzymała informację o istotnym zdarzeniu, które powoduje, że założenie kontynuowania działalności nie jest uzasadnione. Jak spółka powinna postąpić?

  1. a) Ująć skutki dopiero w księgach 2026 i nie zmieniać sprawozdania za 2025, choć nie zostało zatwierdzone
  2. b) Pozostawić sprawozdanie za 2025 bez zmian i poprzestać na ujawnieniu zdarzenia w informacji dodatkowej
  3. c) Zmienić sprawozdanie za 2025, ująć zapisy w księgach tego roku i powiadomić badającego je biegłego rewidenta poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 54 ust. 1 ustawy o rachunkowości zobowiązuje jednostkę, która przed zatwierdzeniem sprawozdania otrzymała informacje o zdarzeniach mających istotny wpływ na sprawozdanie lub powodujących, że założenie kontynuowania działalności nie jest uzasadnione, do odpowiedniej zmiany sprawozdania, dokonania odpowiednich zapisów w księgach roku obrotowego, którego sprawozdanie dotyczy, oraz powiadomienia biegłego rewidenta. Zamieszczenie wyjaśnień w informacji dodatkowej dotyczy zdarzeń, które nie powodują zmiany stanu istniejącego na dzień bilansowy. Ujęcie skutków w księgach roku 2026 jest właściwe dopiero po zatwierdzeniu sprawozdania. W przypadku zdarzeń po dniu bilansowym, które nie mają wpływu na stan aktywów i pasywów na dzień bilansowy, ale mogą mieć znaczenie dla oceny sytuacji jednostki, wystarczające jest ujawnienie ich w informacji dodatkowej. Natomiast ujęcie skutków w księgach roku następnego jest dopuszczalne, gdy sprawozdanie zostało już zatwierdzone, a zdarzenie ma charakter korygujący.

Podstawa prawna: Ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 54 ust. 1

Pułapka: Niewłaściwe zastosowanie art. 54 ust. 1 w sytuacji, gdy zdarzenie ma wpływ na zasadę kontynuacji działalności.

Spółka z o.o. w 2025 r. osiągnęła dochód do opodatkowania, który zgodnie z ustawą o rachunkowości będzie wykazany w księgach rachunkowych jako podatek dochodowy odroczony. Które z poniższych stwierdzeń dotyczących ujęcia aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego jest prawidłowe?

  1. a) Aktywo z tytułu odroczonego podatku jest wykazywane wyłącznie w przypadku straty podatkowej, która nie została jeszcze odliczona od dochodu
  2. b) Aktywo z tytułu odroczonego podatku tworzy się zawsze, gdy występuje dodatnia różnica przejściowa, która w przyszłości spowoduje zwiększenie podstawy opodatkowania
  3. c) Aktywo z tytułu odroczonego podatku tworzy się w związku z ujemną różnicą przejściową, która spowoduje w przyszłości zmniejszenie podstawy opodatkowania poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego ustala się w związku z ujemnymi różnicami przejściowymi, które w przyszłości spowodują zmniejszenie podstawy opodatkowania, oraz w związku z niewykorzystanymi stratami podatkowymi. Dodatnie różnice przejściowe prowadzą do powstania rezerwy z tytułu odroczonego podatku, a nie aktywa. Aktywo nie jest ograniczone wyłącznie do strat podatkowych, choć one również mogą być podstawą jego utworzenia.

Podstawa prawna: Ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 37 ust. 4

Pułapka: Częstym błędem jest mylenie kierunku różnic przejściowych: ujemne różnice to aktywo, dodatnie to rezerwa.

Spółka z o.o. w dniu 15 grudnia 2026 r. otrzymała fakturę za usługi marketingowe, które zostaną wykonane w styczniu 2027 r. Wynik którego roku obrotowego obciąży koszt tej usługi?

  1. a) Wynik roku 2026, ponieważ o ujęciu kosztu usługi ma decydować data wystawienia i otrzymania faktury, nawet gdy wykonanie nastąpi w styczniu 2027 r.
  2. b) Wynik roku 2026, ponieważ koszt usług obcych ma obciążać wynik w dniu powstania zobowiązania wobec kontrahenta, niezależnie od okresu wykonania usługi.
  3. c) Wynik roku 2027, ponieważ koszt dotyczy usługi wykonanej w styczniu 2027 r.; w 2026 r. fakturę ujmuje się jako czynne rozliczenie międzyokresowe kosztów. poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zasada memoriału z art. 6 ust. 1 ustawy o rachunkowości nakazuje ująć przychody i obciążające je koszty dotyczące danego roku obrotowego, niezależnie od terminu ich zapłaty, a art. 6 ust. 2 wymaga współmierności przychodów i związanych z nimi kosztów. Usługa marketingowa zostanie wykonana w styczniu 2027 r., więc jej koszt dotyczy roku 2027. Sama faktura jest zdarzeniem roku 2026 i trafia do ksiąg tego roku zgodnie z art. 20 ust. 1, ale jako czynne rozliczenie międzyokresowe kosztów, o którym mowa w art. 39 ust. 1. Dopiero w 2027 r. koszt obciąża wynik finansowy. Warianty wskazujące rok 2026 błędnie wiążą moment obciążenia wyniku z datą faktury albo z powstaniem zobowiązania, czego ustawa nie przewiduje.

Podstawa prawna: Ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 6 ust. 1 i 2 oraz art. 39 ust. 1

Pułapka: Kierowanie się datą otrzymania faktury zamiast okresem, którego dotyczy koszt.

Spółka z o.o. w dniu 2 stycznia 2026 r. rozpoczęła działalność gospodarczą. Kiedy powinna otworzyć księgi rachunkowe?

  1. a) Nie później niż 15 dni od dnia sporządzenia i złożenia pierwszego zeznania podatkowego, co miałoby wynikać z art. 12 ust. 1 ustawy o rachunkowości.
  2. b) Nie później niż 15 dni od dnia pierwszego zdarzenia wywołującego skutki majątkowe lub finansowe, co wynika z art. 12 ust. 1 ustawy o rachunkowości. poprawna
  3. c) Nie później niż 15 dni od dnia wpisu spółki do Krajowego Rejestru Sądowego, co miałoby wynikać z art. 12 ust. 1 ustawy o rachunkowości.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o rachunkowości księgi rachunkowe otwiera się na dzień rozpoczęcia działalności, którym jest dzień pierwszego zdarzenia wywołującego skutki o charakterze majątkowym lub finansowym, w ciągu 15 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. Moment wpisu do rejestru nie jest decydujący dla obowiązku otwarcia ksiąg, a termin dotyczący zeznań podatkowych nie ma związku z otwieraniem ksiąg.

Podstawa prawna: Ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 12 ust. 1 pkt 1

Pułapka: Myślenie, że decyduje data rejestracji w KRS, podczas gdy decyduje pierwsze zdarzenie gospodarcze.

Spółka z o.o. z siedzibą w Polsce osiągnęła w 2025 roku przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów w wysokości 2 500 000 zł, a suma aktywów jej bilansu na koniec roku obrotowego wyniosła 1 200 000 zł. Średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło 45 osób. Czy spółka ta jest obowiązana do prowadzenia ksiąg rachunkowych na podstawie ustawy o rachunkowości?

  1. a) Tak, ponieważ decyduje wyłącznie próg przychodów netto, a forma prawna jest obojętna.
  2. b) Tak, ponieważ spółka z o.o. podlega art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy niezależnie od przychodów, aktywów i zatrudnienia. poprawna
  3. c) Nie, ponieważ obowiązek zależy od przekroczenia co najmniej dwóch z trzech wielkości: przychodów, aktywów i zatrudnienia.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości nakazuje stosować ustawę do spółek handlowych, w tym spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, bez żadnego progu przychodów, aktywów czy zatrudnienia. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością prowadzi więc księgi rachunkowe niezależnie od danych liczbowych podanych w pytaniu. Próg przychodów netto w wysokości 2 500 000 euro dotyczy wyłącznie osób fizycznych, spółek cywilnych osób fizycznych, spółek jawnych osób fizycznych, spółek partnerskich i przedsiębiorstw w spadku (art. 2 ust. 1 pkt 2), a układ dwóch z trzech wielkości służy w ustawie do klasyfikowania jednostek jako mikro, małe, średnie lub duże, a nie do ustalania obowiązku prowadzenia ksiąg.

Podstawa prawna: Ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 2 ust. 1 pkt 1

Pułapka: Pomylenie progów wyrażonych w euro z kwotami w złotych lub uznanie, że wystarczy przekroczenie jednej wielkości.

Spółka z o.o. zakończyła rok obrotowy 31 grudnia 2025 r. Do kiedy spółka powinna sporządzić roczne sprawozdanie finansowe, aby dochować terminu wynikającego z ustawy o rachunkowości?

  1. a) Do 31 marca 2026 r. poprawna
  2. b) Do 30 kwietnia 2026 r.
  3. c) Do 30 czerwca 2026 r.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy o rachunkowości, kierownik jednostki zapewnia sporządzenie rocznego sprawozdania finansowego nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia bilansowego. Dla jednostek, których rokiem obrotowym jest rok kalendarzowy, termin upływa 31 marca następnego roku. Wariant drugi odnosi się do terminu zatwierdzenia sprawozdania, a trzeci do terminu złożenia do rejestru sądowego, co wynika z innych przepisów.

Podstawa prawna: Ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 52 ust. 1

Pułapka: Należy odróżnić termin sporządzenia (3 miesiące) od terminu zatwierdzenia (6 miesięcy) i terminu złożenia do rejestru (15 dni po zatwierdzeniu).

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością utworzyła rezerwę na przewidywane straty z tytułu toczącego się postępowania sądowego. Na dzień bilansowy prawdopodobieństwo przegrania sprawy oceniono na 70%, a szacunkowa kwota odszkodowania i kosztów wynosi 500.000 zł. Jak należy ująć tę rezerwę w księgach rachunkowych?

  1. a) Obciążyć pozostałe koszty operacyjne i zwiększyć rezerwy, ujmując kwotę 500.000 zł jako zmniejszającą wynik finansowy. poprawna
  2. b) Obciążyć koszty operacyjne i wykazać zobowiązanie warunkowe, bez tworzenia rezerwy i bez wpływu na wynik finansowy.
  3. c) Obciążyć koszty finansowe i zwiększyć kapitał zapasowy, uznając rezerwę na spór sądowy za pozycję kapitałów.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 35d ust. 1 ustawy o rachunkowości, rezerwy to zobowiązania, których termin wymagalności lub kwota nie są pewne, i tworzy się je na pewne lub prawdopodobne przyszłe zobowiązania, których skutki można wiarygodnie oszacować. Utworzenie rezerwy obciąża pozostałe koszty operacyjne (lub koszty finansowe, jeśli dotyczą operacji finansowych), a w kazusie chodzi o stratę z działalności operacyjnej, więc właściwe jest obciążenie pozostałych kosztów operacyjnych. Zwiększa to stan rezerw i zmniejsza wynik finansowy. Wariant z zobowiązaniami warunkowymi jest błędny, gdyż zobowiązania warunkowe to możliwe obowiązki, których istnienie zostanie potwierdzone dopiero przez przyszłe zdarzenia, a nie prawdopodobne zobowiązania wymagające rezerwy. Wariant z kapitałem zapasowym jest błędny, gdyż rezerwy nie są odnoszone na kapitały.

Podstawa prawna: Ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35d ust. 1

Pułapka: Trzeba odróżnić rezerwy od zobowiązań warunkowych; rezerwy tworzy się na prawdopodobne zobowiązania, a zobowiązania warunkowe ujawnia się w informacji dodatkowej.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Polsce, której wspólnikami są wyłącznie osoby fizyczne, osiągnęła w poprzednim roku obrotowym przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów w wysokości 1 800 000 euro. Czy spółka ta jest zobowiązana do prowadzenia ksiąg rachunkowych?

  1. a) Tak, jeżeli jej suma aktywów na koniec poprzedniego roku obrotowego przekroczyła równowartość w walucie polskiej 1 200 000 euro.
  2. b) Nie, jeżeli jej suma aktywów na koniec poprzedniego roku obrotowego nie przekroczyła równowartości w walucie polskiej 2 000 000 euro.
  3. c) Tak, ponieważ spółki z ograniczoną odpowiedzialnością prowadzą księgi rachunkowe bez względu na wysokość przychodów i sumę aktywów. poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości obejmuje spółki handlowe, osobowe i kapitałowe, w tym w organizacji, oraz inne osoby prawne bez względu na wysokość przychodów i sumę aktywów. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością prowadzi więc księgi rachunkowe zawsze, także przy przychodach 1.800.000 euro. Warianty uzależniające ten obowiązek od sumy aktywów są błędne, bo ustawa nie wiąże obowiązku prowadzenia ksiąg z sumą aktywów; próg 2 500 000 euro przychodów z art. 2 ust. 1 pkt 2 dotyczy wyłącznie osób fizycznych i spółek osobowych osób fizycznych.

Podstawa prawna: Ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 2 ust. 1 pkt 1

Pułapka: Należy pamiętać, że dla spółek kapitałowych obowiązek prowadzenia ksiąg może wynikać z przekroczenia progu sumy aktywów, a nie tylko przychodów - obie wielkości są istotne.

W jednostce, która nie jest mikrojednostką, na dzień bilansowy utworzono rezerwę na przyszłe zobowiązania z tytułu naprawy środka trwałego, która będzie wykonana w następnym roku obrotowym. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, utworzenie tej rezerwy jest dopuszczalne, jeżeli:

  1. a) kierownik jednostki podjął decyzję o wykonaniu naprawy, a jej koszt nie przekracza 10% wartości środka trwałego
  2. b) obowiązek wykonania naprawy wynika z przepisów prawa lub umowy, a koszt naprawy jest istotny i prawdopodobny poprawna
  3. c) naprawa została już zlecona, ale faktura nie wpłynęła do dnia bilansowego
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Rezerwy na przyszłe zobowiązania można tworzyć, gdy ciążący na jednostce obowiązek wynika z przepisów prawa lub umowy, a jego wykonanie jest pewne lub prawdopodobne, a koszt można wiarygodnie oszacować. Decyzja kierownika nie jest wystarczającą podstawą, jeśli nie wynika z niej obowiązek prawny. Samo zlecenie naprawy nie tworzy jeszcze obowiązku na dzień bilansowy, jeśli nie zostało wykonane.

Podstawa prawna: Ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35d

Pułapka: Łatwo pomylić rezerwę z biernym rozliczeniem międzyokresowym kosztów, które dotyczy poniesionych już nakładów, a nie przyszłych zobowiązań.