Zobowiązania podatkowe

Część ogólna Ordynacji podatkowej: obowiązek a zobowiązanie podatkowe, sposoby powstawania zobowiązań, terminy płatności, zaległość podatkowa i odsetki za zwłokę, nadpłata, wygasanie zobowiązań, przedawnienie wymiaru i poboru, ulgi w spłacie, zabezpieczenie wykonania, odpowiedzialność podatnika, płatnika, inkasenta, następców prawnych i osób trzecich.

Dziedzina z art. 20 ust. 1 pkt 4 ustawy o doradztwie podatkowym. W tej dziedzinie mamy 69 pytań.

Podatnik otrzymał decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. W którym momencie powstało to zobowiązanie?

a) Z dniem upływu terminu płatności podatku określonego w decyzji.
b) Z dniem doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. poprawna
c) Z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie zobowiązania.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, jeżeli decyzja ustala wysokość zobowiązania podatkowego. W przypadku podatku od nieruchomości od osób fizycznych zobowiązanie powstaje w drodze decyzji, a nie z mocy prawa. Wariant o zdarzeniu dotyczy sytuacji, gdy podatnik sam oblicza podatek (art. 21 § 1 pkt 1), a wariant o terminie płatności odnosi się do momentu, od którego liczy się odsetki za zwłokę, a nie do powstania zobowiązania.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 21 § 1 pkt 2

Pułapka: Należy odróżnić przypadki, gdy zobowiązanie powstaje z mocy prawa, od przypadków, gdy powstaje w drodze decyzji.

Podatnik posiada zaległość podatkową z tytułu podatku od nieruchomości. W dniu 15 maja 2026 r. organ podatkowy wydał decyzję o rozłożeniu zapłaty tej zaległości na raty. W decyzji określono termin płatności pierwszej raty na 30 czerwca 2026 r. Podatnik nie zapłacił pierwszej raty w terminie. Jaki skutek wywoła niedotrzymanie terminu płatności raty?

a) Decyzja o rozłożeniu na raty wygaśnie w całości, a zaległość stanie się wymagalna w pierwotnym terminie płatności.
b) Decyzja o rozłożeniu na raty pozostanie w mocy, a niezapłacona rata stanie się zaległością z odsetkami za zwłokę.
c) Decyzja o rozłożeniu na raty wygaśnie w części dotyczącej niezapłaconej raty, a pozostałe raty pozostaną w mocy. poprawna

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 67da § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, w razie niedotrzymania terminu płatności którejkolwiek z rat, na które rozłożono podatek lub zaległość podatkową, następuje z mocy prawa wygaśnięcie decyzji w części dotyczącej raty niezapłaconej w terminie płatności. Pozostałe raty pozostają w mocy, a wygaśnięcie dotyczy tylko niezapłaconej raty. Wariant mówiący o wygaśnięciu w całości jest błędny, gdyż przepis przewiduje wygaśnięcie tylko w części dotyczącej niezapłaconej raty. Wariant zakładający utrzymanie decyzji w mocy i naliczenie odsetek jest nieprawidłowy, ponieważ konsekwencją niedotrzymania terminu jest wygaśnięcie decyzji w odpowiednim zakresie, a nie jej kontynuacja.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 67da § 1 pkt 2

Pułapka: Pomylenie skutku niedotrzymania terminu raty z sytuacją niedotrzymania terminu płatności odroczonego podatku, gdzie decyzja wygasa w całości.

Podatnik, prowadzący działalność gospodarczą, zmarł. Zaległość podatkowa powstała za okres, gdy działalność prowadził spadkodawca. Które stwierdzenie dotyczące odpowiedzialności spadkobierców jest prawidłowe?

a) Spadkobiercy odpowiadają za zaległości podatkowe spadkodawcy na zasadach Kodeksu cywilnego o długach spadkowych, a odpowiedzialność obejmuje odsetki za zwłokę naliczone do dnia otwarcia spadku. poprawna
b) Spadkobiercy odpowiadają za zaległości podatkowe spadkodawcy całym swoim majątkiem, bez ograniczeń, jeżeli przyjęli spadek wprost, a odpowiedzialność ta obejmuje również odsetki za zwłokę naliczone po dniu śmierci spadkodawcy.
c) Spadkobiercy odpowiadają za zaległości podatkowe spadkodawcy tylko wtedy, gdy zaległość została stwierdzona decyzją wydaną przed śmiercią spadkodawcy, a odpowiedzialność ta obejmuje również koszty postępowania podatkowego.

Dlaczego tak: Do odpowiedzialności spadkobierców stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe (art. 98 § 1 Ordynacji podatkowej), więc przy przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza odpowiedzialność ogranicza się do wartości stanu czynnego spadku, a przy przyjęciu wprost jest nieograniczona. Odsetki za zwłokę od zaległości spadkodawcy naliczane są do dnia otwarcia spadku (art. 101 § 1), a odpowiedzialność obejmuje także koszty postępowania podatkowego i egzekucyjnego powstałe do tego dnia (art. 98 § 2). Wydanie decyzji przed śmiercią spadkodawcy nie jest warunkiem odpowiedzialności - organ orzeka o jej zakresie w odrębnej decyzji (art. 100 § 1).

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 98 § 1 i 2 w zw. z art. 101 § 1

Pułapka: Częstym błędem jest mylenie odpowiedzialności spadkobierców z odpowiedzialnością osób trzecich oraz pomijanie ograniczenia do wartości nabytego spadku.

Podatnik zalega z podatkiem, ale złożył wniosek o odroczenie terminu płatności. Organ podatkowy nie wydał jeszcze decyzji. Jak należy traktować podatnika w okresie rozpatrywania wniosku?

a) Podatnik posiada zaległość podatkową, a złożenie wniosku nie wpływa na jej byt, dopóki organ nie wyda decyzji. poprawna
b) Podatnik posiada zaległość podatkową, ale odsetki za zwłokę nie są naliczane od dnia złożenia wniosku.
c) Podatnik nie posiada zaległości podatkowej, ponieważ złożenie wniosku o odroczenie terminu płatności automatycznie wstrzymuje bieg terminu.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. Złożenie wniosku o odroczenie terminu płatności nie wstrzymuje biegu terminu ani nie zwalnia z obowiązku zapłaty - dopiero decyzja o odroczeniu wyznacza nowy termin płatności (art. 49 § 1). Do tego czasu zaległość istnieje i naliczane są od niej odsetki za zwłokę, a bieg przedawnienia ulega zawieszeniu dopiero od dnia wydania decyzji o odroczeniu (art. 70 § 2 pkt 1).

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 51 § 1 w zw. z art. 49 § 1

Pułapka: Często mylnie przyjmuje się, że złożenie wniosku o ulgę w spłacie wstrzymuje naliczanie odsetek, podczas gdy odsetki naliczane są do dnia wydania decyzji.

Podatnik zalega z zapłatą podatku. Który z wymienionych podmiotów może dokonać zapłaty podatku za podatnika, jeżeli kwota podatku nie przekracza 1000 zł?

a) Każdy inny podmiot, bez ograniczeń, pod warunkiem że kwota podatku nie przekracza 1000 zł. poprawna
b) Wyłącznie aktualny właściciel przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego, jeżeli podatek jest zabezpieczony.
c) Wyłącznie małżonek podatnika, jego zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 62b § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, zapłata podatku może nastąpić przez inny podmiot, jeżeli kwota podatku nie przekracza 1000 zł. Przepis ten nie wymaga żadnego szczególnego stosunku do podatnika. Wariant ograniczający krąg podmiotów do rodziny jest błędny, gdyż dotyczy on przypadku, gdy kwota podatku przekracza 1000 zł (art. 62b § 1 pkt 1), ale nie jest to wyłączna możliwość. Wariant dotyczący właściciela przedmiotu hipoteki lub zastawu jest nieprawidłowy, gdyż dotyczy innej sytuacji, a ponadto nie wyklucza zapłaty przez inny podmiot.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 62b § 1 pkt 3

Pułapka: Niewłaściwe przypisanie katalogu podmiotów z art. 62b § 1 do wszystkich przypadków, bez uwzględnienia limitu kwotowego.

Podatnik zalega z zapłatą podatku od towarów i usług za lipiec 2025 r. Termin płatności upłynął 25 sierpnia 2025 r. Kiedy rozpoczyna bieg termin przedawnienia zobowiązania podatkowego?

a) Z dniem 1 stycznia 2026 r. poprawna
b) Z dniem 25 sierpnia 2025 r.
c) Z dniem 26 sierpnia 2025 r.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Termin płatności upłynął 25 sierpnia 2025 r., więc pięcioletni bieg terminu rozpoczyna się 1 stycznia 2026 r. i kończy 31 grudnia 2030 r. Ani dzień upływu terminu płatności, ani dzień następujący po nim nie rozpoczynają biegu przedawnienia.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 70 § 1

Pułapka: Należy pamiętać, że przedawnienie liczy się od końca roku kalendarzowego, a nie od dnia następującego po terminie płatności.

Podatnik zapłacił podatek gotówką w kasie organu podatkowego. Kiedy, zgodnie z Ordynacją podatkową, uważa się podatek za zapłacony?

a) W dniu wpłacenia kwoty podatku w kasie organu podatkowego poprawna
b) W dniu zaksięgowania wpłaty na koncie organu podatkowego
c) W dniu następnym po wpłaceniu kwoty podatku w kasie organu podatkowego

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 60 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej za termin dokonania zapłaty podatku przy zapłacie gotówką uważa się dzień wpłacenia kwoty podatku w kasie organu podatkowego lub w kasie podmiotu obsługującego organ podatkowy, lub na rachunek tego organu w banku, w placówce pocztowej, w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej itp. Zatem momentem zapłaty jest dzień fizycznego wpłacenia gotówki, a nie dzień następny ani dzień zaksięgowania. Warianty odwołujące się do dnia następnego lub dnia zaksięgowania są błędne, gdyż przepis wprost wskazuje dzień wpłacenia.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 60 § 1 pkt 1

Pułapka: W obrocie bezgotówkowym decyduje dzień obciążenia rachunku, ale przy wpłacie gotówką - dzień wpłacenia, co bywa mylone.

Podatnik złożył deklarację podatkową i wpłacił podatek w dniu 15 marca 2026 r. Termin płatności podatku upływał 31 marca 2026 r. Które stwierdzenie jest prawidłowe?

a) Podatnik dokonał wpłaty w terminie, ponieważ za zachowanie terminu płatności uważa się dokonanie wpłaty w dniu upływu terminu. poprawna
b) Podatnik dokonał wpłaty po terminie, ponieważ podatek powinien być wpłacony do dnia poprzedzającego termin płatności.
c) Podatnik dokonał wpłaty w terminie, ale będzie zobowiązany do zapłaty odsetek za zwłokę za okres od dnia następnego po wpłacie do dnia upływu terminu.

Dlaczego tak: Zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności (art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej), a przy samoobliczeniu terminem płatności jest ostatni dzień, w którym wpłata powinna nastąpić (art. 47 § 3). Wpłata z 15 marca, a więc przed 31 marca, jest wpłatą w terminie i nie rodzi zaległości ani odsetek za zwłokę. Wpłata dokonana w samym dniu upływu terminu również zachowuje termin, dlatego pogląd, że podatek trzeba wpłacić dzień wcześniej, jest błędny.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 51 § 1 w zw. z art. 47 § 3

Pułapka: Częstym błędem jest uznanie, że wpłata w dniu terminu jest spóźniona, podczas gdy przepis wprost dopuszcza dokonanie wpłaty w ostatnim dniu terminu.

Podatnik złożył korektę deklaracji, w wyniku której powstała zaległość podatkowa. Zgodnie z Ordynacją podatkową odsetki za zwłokę od tej zaległości nalicza się:

a) od dnia następującego po upływie terminu płatności podatku do dnia zapłaty, z wyłączeniem dnia zapłaty
b) od dnia następującego po dniu złożenia korekty deklaracji do dnia zapłaty, włącznie z tym dniem
c) od dnia następującego po upływie terminu płatności podatku do dnia zapłaty, włącznie z tym dniem poprawna

Dlaczego tak: Zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności (art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej), a odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności (art. 53 § 4) do dnia zapłaty włącznie. Złożenie korekty deklaracji nie przesuwa początku naliczania odsetek, bo decyduje termin płatności, a nie moment złożenia korekty. Wariant wyłączający dzień zapłaty zaniża okres naliczania.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 51 § 1 i art. 53 § 4

Pułapka: Najczęstsza pomyłka to uznanie, że przy korekcie deklaracji odsetki biegną od dnia złożenia korekty, a nie od dnia następującego po terminie płatności.

Podatnik złożył wniosek o odroczenie terminu płatności podatku, a organ podatkowy wydał decyzję uwzględniającą wniosek. Po upływie odroczonego terminu podatnik nie zapłacił podatku. Jaki jest skutek prawny?

a) Decyzja o odroczeniu wygasa z mocy prawa w całości, a podatek staje się wymagalny wraz z odsetkami za zwłokę. poprawna
b) Decyzja o odroczeniu pozostaje w mocy, a organ wyznacza dodatkowy termin przed skierowaniem sprawy do egzekucji.
c) Decyzja o odroczeniu wygasa z mocy prawa tylko co do odsetek, a sam podatek nadal korzysta z odroczenia.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 67da § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, w razie niedotrzymania terminu płatności odroczonego podatku lub zaległości podatkowej następuje z mocy prawa wygaśnięcie decyzji o odroczeniu terminu płatności w całości. Skutkiem jest natychmiastowa wymagalność podatku oraz konieczność jego zapłaty wraz z odsetkami za zwłokę. Decyzja nie pozostaje w mocy, organ nie utrzymuje odroczenia przez wyznaczenie dodatkowego terminu, a wygaśnięcie nie ogranicza się wyłącznie do odsetek.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 67da § 1 pkt 1

Pułapka: Częstym błędem jest myślenie, że wygaśnięcie decyzji dotyczy tylko odsetek lub że decyzja pozostaje w mocy do czasu wydania nowej.

Podatnik złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Jaki skutek wywoła upływ terminu przedawnienia dla możliwości stwierdzenia nadpłaty?

a) Upływ terminu przedawnienia powoduje wygaśnięcie prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, chyba że ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku. poprawna
b) Upływ terminu przedawnienia powoduje, że nadpłata nie może być stwierdzona, jeżeli podatnik nie złożył deklaracji, gdyż deklaracja jest podstawą do określenia zobowiązania podatkowego.
c) Upływ terminu przedawnienia nie ma wpływu na możliwość stwierdzenia nadpłaty, gdyż nadpłata jest prawem podatnika, które nie ulega przedawnieniu.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku. Wyjątkowo wniosek można złożyć po tym terminie, jeżeli istnienie nadpłaty wynika z rozstrzygnięcia zapadłego w procedurze rozstrzygania sporów dotyczących podwójnego opodatkowania (art. 79 § 4). Brak deklaracji nie ma tu znaczenia, a teza o nieprzedawnialności nadpłaty jest sprzeczna z art. 79 § 2.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 79 § 2 i § 4

Pułapka: Należy pamiętać o wyjątku dotyczącym nadpłat powstałych w związku z decyzją doręczoną po przedawnieniu.

Podatnik złożył wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego w formie rozłożenia na raty. Jaki skutek dla biegu terminu przedawnienia wywołuje złożenie tego wniosku?

a) Powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia od dnia złożenia wniosku do dnia zakończenia postępowania w sprawie ulgi
b) Powoduje przerwanie biegu terminu przedawnienia, a następnie termin biegnie na nowo od dnia złożenia wniosku o ulgę
c) Nie wpływa na bieg terminu przedawnienia; zawieszenie powstaje dopiero z dniem wydania decyzji o rozłożeniu na raty poprawna

Dlaczego tak: Samo złożenie wniosku o ulgę w spłacie nie zostało wymienione wśród przesłanek zawieszenia ani przerwania biegu przedawnienia. Zgodnie z art. 70 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu dopiero od dnia wydania decyzji o odroczeniu terminu płatności lub rozłożeniu na raty, do dnia terminu płatności odroczonego podatku albo ostatniej raty. Przerwanie biegu następuje wyłącznie wskutek ogłoszenia upadłości (art. 70 § 3) albo zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony (art. 70 § 4).

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 70 § 2 pkt 1

Pułapka: Często myli się zawieszenie z przerwaniem biegu przedawnienia; w tym przypadku złożenie wniosku o ulgę zawiesza bieg, a nie przerywa go.

Podatnikowi udzielono ulgi w spłacie zobowiązania poprzez odroczenie terminu płatności. Kiedy kończy się okres, za który nie są naliczane odsetki za zwłokę?

a) Z dniem upływu pierwotnego terminu płatności podatku, ponieważ odroczenie terminu nie zmienia pierwotnego terminu płatności.
b) Z dniem wydania decyzji o odroczeniu terminu płatności, gdyż decyzja ta wywołuje skutki prawne od momentu jej doręczenia.
c) Z dniem upływu nowego terminu płatności wyznaczonego w decyzji, gdyż nowy termin zastępuje pierwotny termin płatności. poprawna

Dlaczego tak: W razie wydania decyzji o odroczeniu terminu płatności nowym terminem płatności jest dzień, w którym zgodnie z decyzją powinna nastąpić zapłata odroczonego podatku (art. 49 § 1 Ordynacji podatkowej). Odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności (art. 53 § 4), więc przy skutecznym odroczeniu okres bez odsetek kończy się z upływem nowego terminu. Jeżeli podatnik nie zapłaci w tym terminie, terminem płatności staje się z powrotem termin pierwotny (art. 49 § 2). Dzień wydania decyzji nie wyznacza końca tego okresu.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 49 § 1 i 2 w zw. z art. 53 § 4

Pułapka: Trzeba pamiętać, że odroczenie terminu płatności nie powoduje wygaśnięcia odsetek naliczonych przed wydaniem decyzji, ale zapobiega ich naliczaniu w okresie odroczenia.

Spółka z o.o. „Alfa” ma zaległość podatkową w CIT. Jej członek zarządu, Jan Kowalski, nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie. Która z poniższych przesłanek jest konieczna do orzeczenia o odpowiedzialności Jana Kowalskiego za zaległości spółki?

a) Zaległość powstała w okresie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu, a egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. poprawna
b) Jan Kowalski posiada co najmniej 10% udziałów w spółce, a egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna.
c) Spółka zaprzestała płacenia zobowiązań co najmniej 3 miesiące przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości, a egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, członek zarządu odpowiada za zaległości spółki, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a zaległość powstała w okresie pełnienia obowiązków. Przesłanki dotyczące zaprzestania płatności lub udziałów nie są wymagane.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 116 § 1

Pułapka: Odpowiedzialność członka zarządu nie jest uzależniona od posiadania udziałów, lecz od pełnienia funkcji i bezskuteczności egzekucji.

Spółka z o.o. „Alfa” nie zapłaciła podatku od towarów i usług za marzec 2026 r. W kwietniu 2026 r. spółka przekształciła się w spółkę jawną. Kto odpowiada za zaległości podatkowe spółki powstałe przed przekształceniem?

a) Spółka jawna powstała z przekształcenia odpowiada za zaległości spółki z o.o., natomiast jej wspólnicy ponoszą odpowiedzialność wyłącznie do wartości udziałów objętych w związku z przekształceniem.
b) Wspólnicy spółki jawnej odpowiadają całym swoim majątkiem, solidarnie ze spółką i pozostałymi wspólnikami, za zaległości podatkowe powstałe przed przekształceniem. poprawna
c) Spółka jawna powstała z przekształcenia odpowiada za zaległości spółki z o.o., lecz jej odpowiedzialność jest ograniczona wyłącznie do wartości aktywów otrzymanych w wyniku przekształcenia.

Dlaczego tak: Spółka jawna powstała z przekształcenia spółki z o.o. wstępuje we wszelkie prawa i obowiązki podatkowe spółki przekształcanej na podstawie art. 93a § 1 Ordynacji podatkowej, więc to ona jest dłużnikiem zaległości powstałych przed przekształceniem. Za zaległości podatkowe spółki jawnej jej wspólnicy odpowiadają całym swoim majątkiem, solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami, bez ograniczenia kwotowego, zgodnie z art. 115 § 1 Ordynacji podatkowej. Ograniczenie odpowiedzialności do wartości objętych udziałów ani do wartości aktywów otrzymanych w wyniku przekształcenia nie wynika z żadnego przepisu.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 93a § 1 w zw. z art. 115 § 1

Pułapka: Przekształcenie spółki nie jest tożsame z połączeniem czy podziałem, więc zasady odpowiedzialności wspólników są specyficzne i łatwo je pomylić z ogólną odpowiedzialnością następcy prawnego.

Spółka z o.o. nie uregulowała zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług. Na mocy decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej odpowiada za nią prezes zarządu. W którym momencie organ podatkowy może wszcząć postępowanie w sprawie odpowiedzialności tej osoby trzeciej?

a) Po doręczeniu spółce decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego poprawna
b) Po upływie terminu płatności zobowiązania spółki i po bezskutecznej egzekucji z jej majątku
c) Po upływie terminu płatności zobowiązania spółki

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 108 § 2 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej postępowanie w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego; doręczenie tej decyzji otwiera więc drogę do wszczęcia postępowania. Bezskuteczność egzekucji z majątku spółki jest przesłanką orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu (art. 116 § 1) oraz warunkiem wszczęcia egzekucji wobec osoby trzeciej (art. 108 § 4), a nie warunkiem wszczęcia samego postępowania. Sam upływ terminu płatności nie wystarcza, gdy zobowiązanie jest określane decyzją.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 108 § 2 pkt 2 lit. a

Pułapka: Często błędnie uważa się, że konieczna jest uprzednia egzekucja z majątku podatnika; w przypadku decyzji określającej zobowiązanie wystarczy jej doręczenie.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością X otrzymała decyzję o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej - członka zarządu. Decyzja została wydana po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego spółki. Które z poniższych stwierdzeń jest prawidłowe?

a) Odpowiedzialność członka zarządu nie powstanie, jeżeli decyzja o jego odpowiedzialności została doręczona po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego spółki. poprawna
b) Odpowiedzialność członka zarządu powstanie, jeżeli decyzja o jego odpowiedzialności została doręczona w terminie 3 lat od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku spółki.
c) Odpowiedzialność członka zarządu powstanie, jeżeli decyzja o jego odpowiedzialności została doręczona w terminie 5 lat od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku spółki.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej, nie wydaje się decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. Zatem decyzja wydana po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego spółki, która to data jest równoznaczna z upływem 5 lat od końca roku, w którym powstała zaległość, jest niedopuszczalna. Błędne są stwierdzenia, że odpowiedzialność powstanie po tym terminie, zarówno w okresie 5 lat, jak i 3 lat.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 118 § 1

Pułapka: Termin przedawnienia dla osoby trzeciej jest liczony od końca roku, w którym powstała zaległość, a nie od terminu płatności.

W jakim terminie, co do zasady, nie powstaje zobowiązanie podatkowe, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie nie została doręczona?

a) Po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.
b) Po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. poprawna
c) Po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Dlaczego tak: Art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Termin 5 lat dotyczy dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług (art. 68 § 3) oraz przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach (art. 68 § 4a). Bieg terminu liczony jest od końca roku, w którym powstał obowiązek podatkowy, a nie od terminu płatności.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 68 § 1

Pułapka: Warianty błędne odwołują się do 5 lat lub do terminu płatności, co jest właściwe dla innych instytucji, np. przedawnienia zobowiązania podatkowego.

W którym momencie zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa w przypadku podatników obowiązanych do składania deklaracji, jeżeli przepisy prawa podatkowego tak stanowią?

a) Z dniem zdarzenia wskazanego w ustawie podatkowej poprawna
b) Z dniem doręczenia decyzji ustalającej wysokość podatku
c) Z dniem upływu ustawowego terminu płatności podatku

Dlaczego tak: Na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże jego powstanie. U podatników obowiązanych do składania deklaracji złożenie deklaracji jedynie wykazuje podatek do zapłaty (art. 21 § 2), a nie tworzy zobowiązania. Upływ terminu płatności dotyczy wymagalności i ewentualnego powstania zaległości podatkowej, a nie samego powstania zobowiązania. Doręczenie decyzji ustalającej jest sposobem powstania zobowiązania tylko w przypadkach z art. 21 § 1 pkt 2, a nie w sytuacji powstania zobowiązania z mocy prawa.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 21 § 1 pkt 1

Pułapka: Częstym błędem jest wskazywanie terminu płatności jako momentu powstania zobowiązania, podczas gdy chodzi o moment złożenia deklaracji.

W którym przypadku organ podatkowy może udzielić ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego w postaci odroczenia terminu płatności podatku?

a) Gdy przemawia za tym ważny interes podatnika lub interes publiczny poprawna
b) Gdy podatnik przedstawi zabezpieczenie zapłaty podatku w formie gwarancji bankowej
c) Gdy podatnik wykaże, że zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że zobowiązanie nie zostanie wykonane

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy może na wniosek podatnika odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym; obie przesłanki są równorzędne i wystarczy spełnienie jednej z nich. Przedstawienie gwarancji bankowej nie jest przesłanką ulgi w spłacie, lecz formą zabezpieczenia z art. 33d. Uzasadnione przypuszczenie, że zobowiązanie nie zostanie wykonane, jest przesłanką decyzji o zabezpieczeniu (art. 33 § 1).

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 67a § 1 pkt 1

Pułapka: Należy rozróżniać przesłanki poszczególnych ulg: ważny interes podatnika dotyczy odroczenia i rozłożenia na raty, a interes publiczny - umorzenia zaległości.

W którym przypadku organ podatkowy może umorzyć zaległość podatkową?

a) Na wniosek podatnika, gdy umorzenie w całości lub w części uzasadnia wyłącznie interes fiskalny organu podatkowego.
b) Na wniosek podatnika, gdy umorzenie w całości lub w części uzasadnia ważny interes podatnika lub interes publiczny. poprawna
c) Z urzędu, gdy umorzenie w całości lub w części uzasadnia ważny interes podatnika lub interes publiczny.

Dlaczego tak: Art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej stanowi, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Przepis wymaga wniosku podatnika i nie opiera umorzenia na interesie fiskalnym organu. Umorzenie z urzędu nie jest przewidziane w tym przepisie.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 67a § 1

Pułapka: Częstym błędem jest pominięcie, że umorzenie może nastąpić także ze względu na interes publiczny, a nie tylko na wniosek podatnika.

Zaległość podatkowa powstaje z mocy prawa. Który moment jest decydujący dla jej powstania?

a) Z chwilą wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.
b) Z dniem następującym po dniu upływu terminu płatności podatku. poprawna
c) Z chwilą doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności, a zaległość powstaje z mocy prawa z dniem następującym po dniu upływu tego terminu; od tego samego dnia naliczane są odsetki za zwłokę (art. 53 § 4). Wydanie ani doręczenie decyzji określającej wysokość zobowiązania nie kreuje zaległości, ponieważ decyzja ta ma charakter deklaratoryjny.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 51 § 1

Pułapka: Utożsamienie zaległości z samym faktem wydania decyzji, a nie z upływem terminu płatności.

Termin płatności podatku upłynął 2 marca 2026 r. Podatnik uregulował zaległość 15 kwietnia 2026 r. Ile dni obejmuje okres, za który należą się odsetki za zwłokę?

a) Od 3 marca do 15 kwietnia 2026 r. - 44 dni. poprawna
b) Od 3 marca do 14 kwietnia 2026 r. - 43 dni.
c) Od 2 marca do 15 kwietnia 2026 r. - 45 dni.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 53 § 4 Ordynacji podatkowej odsetki za zwłokę nalicza się od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku, czyli od 3 marca, i nalicza się je do dnia zapłaty włącznie, czyli do 15 kwietnia. Daje to 29 dni marca i 15 dni kwietnia, łącznie 44 dni. Wariant kończący naliczanie 14 kwietnia pomija dzień zapłaty, a wariant rozpoczynający je 2 marca błędnie wlicza dzień upływu terminu płatności.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 53 § 1 i 4

Pułapka: Łatwo pomylić zasadę liczenia odsetek - nie obejmują one dnia terminu płatności, ale obejmują dzień faktycznej zapłaty.

Zgodnie z Ordynacją podatkową obowiązek podatkowy to wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. Zobowiązanie podatkowe to z kolei:

a) zobowiązanie podatnika do zapłaty na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego poprawna
b) powinność podatnika do wykonania obowiązku podatkowego, która powstaje z mocy prawa z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie obowiązku podatkowego, i która przekształca się w zobowiązanie podatkowe po skonkretyzowaniu wysokości świadczenia
c) odpowiednik obowiązku podatkowego, który powstaje po doręczeniu decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, a jego treścią jest powinność zapłaty podatku w wysokości i terminie określonych w tej decyzji

Dlaczego tak: Zobowiązanie podatkowe jest zobowiązaniem podatnika do zapłaty na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. Obowiązek podatkowy to nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawach podatkowych. Zobowiązanie podatkowe nie jest odpowiednikiem obowiązku podatkowego, lecz jego skonkretyzowaniem, które powstaje z mocy prawa z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie zobowiązania podatkowego, a nie obowiązku podatkowego. Decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego jest wydawana w przypadkach, gdy zobowiązanie nie powstaje z mocy prawa, ale nie jest to moment powstania zobowiązania w rozumieniu definicji ustawowej.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 4 i art. 5

Pułapka: Łatwo pomylić obowiązek podatkowy ze zobowiązaniem podatkowym, zwłaszcza w kontekście momentu powstania obu instytucji.

Zgodnie z Ordynacją podatkową zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. Za zaległość podatkową uważa się również:

a) niezapłaconą w terminie płatności zaliczkę na podatek lub ratę podatku poprawna
b) niezapłaconą w terminie płatności opłatę administracyjną pobieraną na podstawie odrębnej ustawy
c) niezapłaconą w terminie płatności składkę na ubezpieczenie społeczne należną na podstawie odrębnych przepisów

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 51 § 2 Ordynacji podatkowej za zaległość podatkową uważa się także niezapłaconą w terminie płatności zaliczkę na podatek, w tym zaliczkę określoną przez organ na podstawie art. 23a, lub ratę podatku. Przepisy te stosuje się odpowiednio do należności niewpłaconych w terminie przez płatnika lub inkasenta zgodnie z art. 51 § 3. Opłaty i składki nie zostały w art. 51 § 2 wymienione, a składka na ubezpieczenie społeczne nie podlega Ordynacji podatkowej.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 51 § 2

Pułapka: Należy pamiętać, że zaległością podatkową są nie tylko podatki, ale także zaliczki na podatek oraz inne należności, do których stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej.

Zobowiązanie podatkowe powstało z dniem doręczenia decyzji ustalającej jego wysokość. Termin płatności upłynął 15 marca 2025 r. Kiedy nastąpi przedawnienie tego zobowiązania?

a) Z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, tj. z dniem 31 grudnia 2029 r.
b) Z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności, tj. z dniem 31 grudnia 2030 r. poprawna
c) Z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym doręczono decyzję, tj. z dniem 31 grudnia 2029 r.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W przypadku opisanym w kazusie termin płatności upłynął 15 marca 2025 r., zatem bieg przedawnienia rozpoczął się z dniem 1 stycznia 2026 r. i zakończy 31 grudnia 2030 r. Warianty odwołujące się do roku powstania obowiązku podatkowego lub roku doręczenia decyzji są błędne, gdyż dla przedawnienia decydujący jest termin płatności.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 70 § 1

Pułapka: Częstym błędem jest liczenie 5 lat od końca roku powstania obowiązku podatkowego lub od daty doręczenia decyzji, podczas gdy przepis wiąże przedawnienie z terminem płatności.

Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym:

a) została złożona deklaracja podatkowa
b) upłynął termin płatności podatku poprawna
c) powstał obowiązek podatkowy

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Moment powstania obowiązku podatkowego jest istotny dla biegu terminu przedawnienia zobowiązania, o którym mowa w art. 68 § 1, ale nie dla przedawnienia zobowiązania podatkowego. Złożenie deklaracji nie ma wpływu na rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 70 § 1

Pułapka: Należy odróżnić termin przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 70) od terminu, po którym zobowiązanie nie powstaje (art. 68), gdzie decydujący jest moment powstania obowiązku podatkowego.

Zobowiązanie podatkowe przedawniło się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Czy organ podatkowy może wydać decyzję określającą wysokość zobowiązania po upływie tego terminu?

a) Nie, jeżeli decyzja nie została doręczona przed upływem terminu przedawnienia. poprawna
b) Tak, jeżeli przed upływem terminu przedawnienia wydano postanowienie o wszczęciu postępowania.
c) Tak, jeżeli postępowanie podatkowe zostało wszczęte przed upływem terminu przedawnienia.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Po upływie terminu przedawnienia organ podatkowy nie może wydać decyzji określającej wysokość zobowiązania, chyba że zachodzą wyjątki przewidziane w ustawie. Samo wszczęcie postępowania lub wydanie postanowienia nie przerywa biegu przedawnienia, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 70 § 1

Pułapka: Błędne przekonanie, że wszczęcie postępowania przerywa bieg przedawnienia - w Ordynacji podatkowej przerywają je tylko czynności wymienione w art. 70 § 4.

Zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek różnych zdarzeń. Które ze wskazanych zdarzeń nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego?

a) Złożenie deklaracji podatkowej. poprawna
b) Zapłata podatku przez osobę trzecią.
c) Pobranie podatku przez płatnika.

Dlaczego tak: Złożenie deklaracji podatkowej jest czynnością o charakterze informacyjnym i nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Zgodnie z art. 59 § 1 Ordynacji podatkowej wygaśnięcie następuje m.in. przez zapłatę (także przez osobę trzecią) oraz pobranie podatku przez płatnika. Te dwa zdarzenia są wprost wymienione w katalogu, natomiast złożenie deklaracji nie jest w nim ujęte.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 59 § 1

Pułapka: Uznanie deklaracji za zdarzenie wygaszające zobowiązanie, podczas gdy jest to jedynie obowiązek formalny.