Zobowiązania podatkowe

Część ogólna Ordynacji podatkowej: obowiązek a zobowiązanie podatkowe, sposoby powstawania zobowiązań, terminy płatności, zaległość podatkowa i odsetki za zwłokę, nadpłata, wygasanie zobowiązań, przedawnienie wymiaru i poboru, ulgi w spłacie, zabezpieczenie wykonania, odpowiedzialność podatnika, płatnika, inkasenta, następców prawnych i osób trzecich.

Dziedzina z art. 20 ust. 1 pkt 4 ustawy o doradztwie podatkowym. W tej dziedzinie mamy 59 pytań.

Podatnik złożył wniosek o odroczenie terminu płatności podatku, a organ podatkowy wydał decyzję uwzględniającą wniosek. Po upływie odroczonego terminu podatnik nie zapłacił podatku. Jaki jest skutek prawny?

a) Decyzja o odroczeniu wygasa z mocy prawa w całości, a podatek staje się wymagalny wraz z odsetkami za zwłokę. poprawna
b) Decyzja o odroczeniu pozostaje w mocy, a organ wyznacza dodatkowy termin przed skierowaniem sprawy do egzekucji.
c) Decyzja o odroczeniu wygasa z mocy prawa tylko co do odsetek, a sam podatek nadal korzysta z odroczenia.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 67da § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, w razie niedotrzymania terminu płatności odroczonego podatku lub zaległości podatkowej następuje z mocy prawa wygaśnięcie decyzji o odroczeniu terminu płatności w całości. Skutkiem jest natychmiastowa wymagalność podatku oraz konieczność jego zapłaty wraz z odsetkami za zwłokę. Decyzja nie pozostaje w mocy, organ nie utrzymuje odroczenia przez wyznaczenie dodatkowego terminu, a wygaśnięcie nie ogranicza się wyłącznie do odsetek.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 67da § 1 pkt 1

Pułapka: Częstym błędem jest myślenie, że wygaśnięcie decyzji dotyczy tylko odsetek lub że decyzja pozostaje w mocy do czasu wydania nowej.

Podatnik złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Jaki skutek wywoła upływ terminu przedawnienia dla możliwości stwierdzenia nadpłaty?

a) Upływ terminu przedawnienia powoduje wygaśnięcie prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, chyba że ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku. poprawna
b) Upływ terminu przedawnienia powoduje, że nadpłata nie może być stwierdzona, jeżeli podatnik nie złożył deklaracji, gdyż deklaracja jest podstawą do określenia zobowiązania podatkowego.
c) Upływ terminu przedawnienia nie ma wpływu na możliwość stwierdzenia nadpłaty, gdyż nadpłata jest prawem podatnika, które nie ulega przedawnieniu.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku. Wyjątkowo wniosek można złożyć po tym terminie, jeżeli istnienie nadpłaty wynika z rozstrzygnięcia zapadłego w procedurze rozstrzygania sporów dotyczących podwójnego opodatkowania (art. 79 § 4). Brak deklaracji nie ma tu znaczenia, a teza o nieprzedawnialności nadpłaty jest sprzeczna z art. 79 § 2.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 79 § 2 i § 4

Pułapka: Należy pamiętać o wyjątku dotyczącym nadpłat powstałych w związku z decyzją doręczoną po przedawnieniu.

Podatnik złożył wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego w formie rozłożenia na raty. Jaki skutek dla biegu terminu przedawnienia wywołuje złożenie tego wniosku?

a) Powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia od dnia złożenia wniosku do dnia zakończenia postępowania w sprawie ulgi
b) Powoduje przerwanie biegu terminu przedawnienia, a następnie termin biegnie na nowo od dnia złożenia wniosku o ulgę
c) Nie wpływa na bieg terminu przedawnienia; zawieszenie powstaje dopiero z dniem wydania decyzji o rozłożeniu na raty poprawna

Dlaczego tak: Samo złożenie wniosku o ulgę w spłacie nie zostało wymienione wśród przesłanek zawieszenia ani przerwania biegu przedawnienia. Zgodnie z art. 70 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu dopiero od dnia wydania decyzji o odroczeniu terminu płatności lub rozłożeniu na raty, do dnia terminu płatności odroczonego podatku albo ostatniej raty. Przerwanie biegu następuje wyłącznie wskutek ogłoszenia upadłości (art. 70 § 3) albo zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony (art. 70 § 4).

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 70 § 2 pkt 1

Pułapka: Często myli się zawieszenie z przerwaniem biegu przedawnienia; w tym przypadku złożenie wniosku o ulgę zawiesza bieg, a nie przerywa go.

Podatnikowi udzielono ulgi w spłacie zobowiązania poprzez odroczenie terminu płatności. Kiedy kończy się okres, za który nie są naliczane odsetki za zwłokę?

a) Z dniem upływu pierwotnego terminu płatności podatku, bo decyzja o odroczeniu nie wyznacza nowego terminu.
b) Z dniem wydania decyzji o odroczeniu terminu, bo data decyzji kończy okres nienaliczania odsetek.
c) Z dniem upływu nowego terminu płatności wyznaczonego w decyzji, w którym powinna nastąpić zapłata. poprawna

Dlaczego tak: W razie wydania decyzji o odroczeniu terminu płatności nowym terminem płatności jest dzień, w którym zgodnie z decyzją powinna nastąpić zapłata odroczonego podatku (art. 49 § 1 Ordynacji podatkowej). Odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności (art. 53 § 4), więc przy skutecznym odroczeniu okres bez odsetek kończy się z upływem nowego terminu. Jeżeli podatnik nie zapłaci w tym terminie, terminem płatności staje się z powrotem termin pierwotny (art. 49 § 2). Dzień wydania decyzji nie wyznacza końca tego okresu.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 49 § 1 i 2 w zw. z art. 53 § 4

Pułapka: Trzeba pamiętać, że odroczenie terminu płatności nie powoduje wygaśnięcia odsetek naliczonych przed wydaniem decyzji, ale zapobiega ich naliczaniu w okresie odroczenia.

Spółka z o.o. „Alfa” ma zaległość podatkową w CIT. Jej członek zarządu, Jan Kowalski, nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie. Która z poniższych przesłanek jest konieczna do orzeczenia o odpowiedzialności Jana Kowalskiego za zaległości spółki?

a) Termin płatności zobowiązania upływał w czasie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu, a egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. poprawna
b) Jan Kowalski posiada co najmniej 10% udziałów w spółce, a egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna.
c) Spółka zaprzestała płacenia zobowiązań co najmniej 3 miesiące przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości, a egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna.

Dlaczego tak: Członek zarządu odpowiada za zaległości spółki, jeżeli egzekucja z jej majątku okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a on sam nie wykazał przesłanek uwalniających ani nie wskazał mienia spółki pozwalającego zaspokoić zaległości w znacznej części (art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej). Odpowiedzialność obejmuje zaległości z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2), a nie zaległości, które w tym czasie powstały. Ani wielkość udziałów członka zarządu, ani okres, przez jaki spółka zaprzestała płacenia zobowiązań, nie są przesłankami z art. 116.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 116 § 1 i 2

Pułapka: Odpowiedzialność członka zarządu nie jest uzależniona od posiadania udziałów, lecz od pełnienia funkcji i bezskuteczności egzekucji.

Spółka z o.o. „Alfa” nie zapłaciła podatku od towarów i usług za marzec 2026 r. W kwietniu 2026 r. spółka przekształciła się w spółkę jawną. Kto odpowiada za zaległości podatkowe spółki powstałe przed przekształceniem?

a) Wspólnicy spółki jawnej odpowiadają tylko do wartości udziałów objętych w związku z przekształceniem spółki.
b) Wspólnicy spółki jawnej odpowiadają całym swoim majątkiem, solidarnie ze spółką i pozostałymi wspólnikami. poprawna
c) Spółka jawna odpowiada tylko do wartości aktywów otrzymanych w związku z przekształceniem spółki z o.o.

Dlaczego tak: Spółka jawna powstała z przekształcenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest osobową spółką handlową, więc wstępuje we wszelkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki spółki przekształcanej na podstawie art. 93a § 2 pkt 1 lit. b w związku z § 1 Ordynacji podatkowej; to ona jest dłużnikiem zaległości powstałych przed przekształceniem. Za zaległości podatkowe spółki jawnej jej wspólnicy odpowiadają całym swoim majątkiem, solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami, bez ograniczenia kwotowego (art. 115 § 1). Ograniczenie odpowiedzialności do wartości objętych udziałów ani do wartości aktywów otrzymanych w wyniku przekształcenia nie wynika z żadnego przepisu.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 93a § 2 pkt 1 lit. b w zw. z art. 115 § 1

Pułapka: Przekształcenie spółki nie jest tożsame z połączeniem czy podziałem, więc zasady odpowiedzialności wspólników są specyficzne i łatwo je pomylić z ogólną odpowiedzialnością następcy prawnego.

Spółka z o.o. nie uregulowała zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług. Na mocy decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej odpowiada za nią prezes zarządu. W którym momencie organ podatkowy może wszcząć postępowanie w sprawie odpowiedzialności tej osoby trzeciej?

a) Po doręczeniu spółce decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego poprawna
b) Po upływie terminu płatności zobowiązania spółki i po bezskutecznej egzekucji z jej majątku
c) Po upływie terminu płatności zobowiązania spółki

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 108 § 2 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej postępowanie w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego; doręczenie tej decyzji otwiera więc drogę do wszczęcia postępowania. Bezskuteczność egzekucji z majątku spółki jest przesłanką orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu (art. 116 § 1) oraz warunkiem wszczęcia egzekucji wobec osoby trzeciej (art. 108 § 4), a nie warunkiem wszczęcia samego postępowania. Sam upływ terminu płatności nie wystarcza, gdy zobowiązanie jest określane decyzją.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 108 § 2 pkt 2 lit. a

Pułapka: Często błędnie uważa się, że konieczna jest uprzednia egzekucja z majątku podatnika; w przypadku decyzji określającej zobowiązanie wystarczy jej doręczenie.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością X otrzymała decyzję o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej - członka zarządu. Decyzja została wydana po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego spółki. Które z poniższych stwierdzeń jest prawidłowe?

a) Odpowiedzialność członka zarządu nie powstanie, jeżeli decyzja o jego odpowiedzialności została doręczona po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego spółki. poprawna
b) Odpowiedzialność członka zarządu powstanie, jeżeli decyzja o jego odpowiedzialności została doręczona w terminie 3 lat od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku spółki.
c) Odpowiedzialność członka zarządu powstanie mimo upływu terminu przedawnienia, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości bezskuteczna.

Dlaczego tak: Odpowiedzialność osoby trzeciej jest akcesoryjna wobec zobowiązania podatnika: przedawnienie zobowiązania spółki powoduje jego wygaśnięcie (art. 70 § 1 w związku z art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej), więc nie ma już zaległości, za którą członek zarządu mógłby odpowiadać. Niezależnie od tego decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej nie można wydać, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat (art. 118 § 1). Bezskuteczność egzekucji z majątku spółki jest przesłanką z art. 116 § 1 i nie znosi upływu tych terminów. Termin 3 lat z art. 118 § 2 dotyczy przedawnienia zobowiązania wynikającego z już doręczonej decyzji o odpowiedzialności, a nie terminu na jej wydanie.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 118 § 1 i 2 w zw. z art. 70 § 1

Pułapka: Termin przedawnienia dla osoby trzeciej jest liczony od końca roku, w którym powstała zaległość, a nie od terminu płatności.

W jakim terminie, co do zasady, nie powstaje zobowiązanie podatkowe, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie nie została doręczona?

a) Po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.
b) Po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. poprawna
c) Po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Dlaczego tak: Art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Termin 5 lat dotyczy dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług (art. 68 § 3) oraz przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach (art. 68 § 4a). Bieg terminu liczony jest od końca roku, w którym powstał obowiązek podatkowy, a nie od terminu płatności.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 68 § 1

Pułapka: Warianty błędne odwołują się do 5 lat lub do terminu płatności, co jest właściwe dla innych instytucji, np. przedawnienia zobowiązania podatkowego.

W którym momencie zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa w przypadku podatników obowiązanych do składania deklaracji, jeżeli przepisy prawa podatkowego tak stanowią?

a) Z dniem zdarzenia wskazanego w ustawie podatkowej poprawna
b) Z dniem doręczenia decyzji ustalającej
c) Z dniem upływu terminu płatności

Dlaczego tak: Na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże jego powstanie. U podatników obowiązanych do składania deklaracji złożenie deklaracji jedynie wykazuje podatek do zapłaty (art. 21 § 2), a nie tworzy zobowiązania. Upływ terminu płatności dotyczy wymagalności i ewentualnego powstania zaległości podatkowej, a nie samego powstania zobowiązania. Doręczenie decyzji ustalającej jest sposobem powstania zobowiązania tylko w przypadkach z art. 21 § 1 pkt 2, a nie w sytuacji powstania zobowiązania z mocy prawa.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 21 § 1 pkt 1

Pułapka: Częstym błędem jest wskazywanie terminu płatności jako momentu powstania zobowiązania, podczas gdy chodzi o moment złożenia deklaracji.

W którym przypadku organ podatkowy może udzielić ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego w postaci odroczenia terminu płatności podatku?

a) Na wniosek podatnika, gdy przemawia za tym ważny interes podatnika lub interes publiczny poprawna
b) Gdy podatnik złoży gwarancję bankową jako zabezpieczenie zapłaty podatku
c) Gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że zobowiązanie nie zostanie wykonane

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy może na wniosek podatnika odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym; obie przesłanki są równorzędne i wystarczy spełnienie jednej z nich. Przedstawienie gwarancji bankowej nie jest przesłanką ulgi w spłacie, lecz formą zabezpieczenia z art. 33d. Uzasadnione przypuszczenie, że zobowiązanie nie zostanie wykonane, jest przesłanką decyzji o zabezpieczeniu (art. 33 § 1).

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 67a § 1 pkt 1

Pułapka: Należy rozróżniać przesłanki poszczególnych ulg: ważny interes podatnika dotyczy odroczenia i rozłożenia na raty, a interes publiczny - umorzenia zaległości.

W którym przypadku organ podatkowy może umorzyć zaległość podatkową?

a) Na wniosek podatnika, gdy umorzenie w całości lub w części uzasadnia wyłącznie interes fiskalny organu podatkowego.
b) Na wniosek podatnika, gdy umorzenie w całości lub w części uzasadnia ważny interes podatnika lub interes publiczny. poprawna
c) Z urzędu, gdy umorzenie w całości lub w części uzasadnia ważny interes podatnika lub interes publiczny.

Dlaczego tak: Art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej stanowi, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Przepis wymaga wniosku podatnika i nie opiera umorzenia na interesie fiskalnym organu. Umorzenie z urzędu nie jest przewidziane w tym przepisie.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 67a § 1

Pułapka: Częstym błędem jest pominięcie, że umorzenie może nastąpić także ze względu na interes publiczny, a nie tylko na wniosek podatnika.

Zaległość podatkowa powstaje z mocy prawa. Który moment jest decydujący dla jej powstania?

a) Z chwilą wydania decyzji określającej podatek.
b) Z dniem po upływie terminu płatności podatku. poprawna
c) Z chwilą doręczenia decyzji określającej podatek.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności, a zaległość powstaje z mocy prawa z dniem następującym po dniu upływu tego terminu; od tego samego dnia naliczane są odsetki za zwłokę (art. 53 § 4). Wydanie ani doręczenie decyzji określającej wysokość zobowiązania nie kreuje zaległości, ponieważ decyzja ta ma charakter deklaratoryjny.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 51 § 1

Pułapka: Utożsamienie zaległości z samym faktem wydania decyzji, a nie z upływem terminu płatności.

Termin płatności podatku upłynął 2 marca 2026 r. Podatnik uregulował zaległość 15 kwietnia 2026 r. Ile dni obejmuje okres, za który należą się odsetki za zwłokę?

a) Od 3 marca do 15 kwietnia 2026 r. - 44 dni. poprawna
b) Od 3 marca do 14 kwietnia 2026 r. - 43 dni.
c) Od 2 marca do 15 kwietnia 2026 r. - 45 dni.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 53 § 4 Ordynacji podatkowej odsetki za zwłokę nalicza się od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku, czyli od 3 marca, i nalicza się je do dnia zapłaty włącznie, czyli do 15 kwietnia. Daje to 29 dni marca i 15 dni kwietnia, łącznie 44 dni. Wariant kończący naliczanie 14 kwietnia pomija dzień zapłaty, a wariant rozpoczynający je 2 marca błędnie wlicza dzień upływu terminu płatności.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 53 § 1 i 4

Pułapka: Łatwo pomylić zasadę liczenia odsetek - nie obejmują one dnia terminu płatności, ale obejmują dzień faktycznej zapłaty.

Zgodnie z Ordynacją podatkową obowiązek podatkowy to wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. Zobowiązanie podatkowe to z kolei:

a) zobowiązanie podatnika do zapłaty na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego poprawna
b) powinność podatnika do wykonania obowiązku podatkowego, która powstaje z mocy prawa z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie obowiązku podatkowego, i która przekształca się w zobowiązanie podatkowe po skonkretyzowaniu wysokości świadczenia
c) odpowiednik obowiązku podatkowego, który powstaje po doręczeniu decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, a jego treścią jest powinność zapłaty podatku w wysokości i terminie określonych w tej decyzji

Dlaczego tak: Zobowiązanie podatkowe jest zobowiązaniem podatnika do zapłaty na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. Obowiązek podatkowy to nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawach podatkowych. Zobowiązanie podatkowe nie jest odpowiednikiem obowiązku podatkowego, lecz jego skonkretyzowaniem, które powstaje z mocy prawa z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie zobowiązania podatkowego, a nie obowiązku podatkowego. Decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego jest wydawana w przypadkach, gdy zobowiązanie nie powstaje z mocy prawa, ale nie jest to moment powstania zobowiązania w rozumieniu definicji ustawowej.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 4 i art. 5

Pułapka: Łatwo pomylić obowiązek podatkowy ze zobowiązaniem podatkowym, zwłaszcza w kontekście momentu powstania obu instytucji.

Zgodnie z Ordynacją podatkową zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. Za zaległość podatkową uważa się również:

a) niezapłaconą w terminie zaliczkę na podatek lub ratę podatku poprawna
b) niezapłaconą w terminie opłatę administracyjną
c) niezapłaconą w terminie składkę na ubezpieczenie społeczne

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 51 § 2 Ordynacji podatkowej za zaległość podatkową uważa się także niezapłaconą w terminie płatności zaliczkę na podatek, w tym zaliczkę określoną przez organ na podstawie art. 23a, lub ratę podatku. Przepisy te stosuje się odpowiednio do należności niewpłaconych w terminie przez płatnika lub inkasenta zgodnie z art. 51 § 3. Opłaty i składki nie zostały w art. 51 § 2 wymienione, a składka na ubezpieczenie społeczne nie podlega Ordynacji podatkowej.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 51 § 2

Pułapka: Należy pamiętać, że zaległością podatkową są nie tylko podatki, ale także zaliczki na podatek oraz inne należności, do których stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej.

Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym:

a) została złożona deklaracja podatkowa
b) upłynął termin płatności podatku poprawna
c) powstał obowiązek podatkowy

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Moment powstania obowiązku podatkowego jest istotny dla biegu terminu przedawnienia zobowiązania, o którym mowa w art. 68 § 1, ale nie dla przedawnienia zobowiązania podatkowego. Złożenie deklaracji nie ma wpływu na rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 70 § 1

Pułapka: Należy odróżnić termin przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 70) od terminu, po którym zobowiązanie nie powstaje (art. 68), gdzie decydujący jest moment powstania obowiązku podatkowego.

Zobowiązanie podatkowe przedawniło się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Czy organ podatkowy może wydać decyzję określającą wysokość zobowiązania po upływie tego terminu?

a) Nie, jeżeli decyzji określającej nie doręczono przed przedawnieniem. poprawna
b) Tak, jeżeli przed przedawnieniem wydano postanowienie o wszczęciu.
c) Tak, jeżeli przed przedawnieniem wszczęto postępowanie podatkowe.

Dlaczego tak: Przedawnienie powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego w całości lub w części (art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej), a zobowiązanie przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (art. 70 § 1). Po tej dacie nie ma już zobowiązania, którego wysokość można by określić, a postępowanie staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu (art. 208 § 1). Decyzja określająca wywołuje skutek dopiero z chwilą doręczenia, więc samo wszczęcie postępowania czy wydanie postanowienia przed upływem terminu nie zachowuje prawa do wymiaru; wszczęcie postępowania podatkowego nie zostało też wymienione wśród przesłanek zawieszenia ani przerwania biegu przedawnienia (art. 70 § 2-4 i § 6).

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 70 § 1 w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 i art. 208 § 1

Pułapka: Błędne przekonanie, że wszczęcie postępowania przerywa bieg przedawnienia - w Ordynacji podatkowej przerywają je tylko czynności wymienione w art. 70 § 4.

Zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek różnych zdarzeń. Które ze wskazanych zdarzeń nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego?

a) Złożenie deklaracji podatkowej. poprawna
b) Zapłata przez osobę trzecią.
c) Pobranie przez płatnika.

Dlaczego tak: Złożenie deklaracji podatkowej jest czynnością o charakterze informacyjnym i nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Zgodnie z art. 59 § 1 Ordynacji podatkowej wygaśnięcie następuje m.in. przez zapłatę, także przez osobę trzecią, oraz pobranie podatku przez płatnika. Te dwa zdarzenia są wprost wymienione w katalogu, natomiast złożenie deklaracji nie jest w nim ujęte.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 59 § 1

Pułapka: Uznanie deklaracji za zdarzenie wygaszające zobowiązanie, podczas gdy jest to jedynie obowiązek formalny.