Prawo dewizowe

Pojęcia obrotu dewizowego, rezydenta i nierezydenta, wartości dewizowe, ograniczenia w obrocie dewizowym i wyłączenia, zezwolenia dewizowe indywidualne i ogólne, obowiązki zgłoszeniowe przy przewozie wartości przez granicę, działalność kantorowa, kontrola dewizowa i sankcje.

Dziedzina z art. 20 ust. 1 pkt 7 ustawy o doradztwie podatkowym. W tej dziedzinie mamy 48 pytań.

Czynności bezpośrednio związane z wykonywaniem działalności kantorowej mogą być wykonywane wyłącznie przez osoby, które:

a) posiadają dyplom studiów ekonomicznych, zdały egzamin kwalifikacyjny przed komisją przy NBP i odbyły dwuletnią praktykę w obrocie dewizowym
b) ukończyły kurs z prawnych i praktycznych zagadnień działalności kantorowej albo co najmniej rok pracowały w banku przy obsłudze transakcji walutowych poprawna
c) uzyskały licencję kasjera walutowego wydaną przez NBP oraz ukończyły szkolenie z przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu

Dlaczego tak: Za fachowe przygotowanie uznaje się ukończenie kursu obejmującego prawne i praktyczne zagadnienia związane z prowadzeniem działalności kantorowej lub roczną pracę w banku na stanowisku związanym z obsługą transakcji walutowych. Nie jest wymagane wyższe wykształcenie, egzamin przed NBP ani dwuletnia praktyka w obrocie dewizowym. Przepisy nie przewidują licencji kasjera walutowego wydawanej przez NBP jako warunku fachowego przygotowania, a ukończenie szkolenia z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu nie zastępuje kursu ani rocznej pracy w banku.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 13 ust. 1 i 2

Pułapka: Łączenie wymogu niekaralności z wymogiem fachowego przygotowania.

Jan Nowak, polski rezydent, kupuje w Polsce od innego rezydenta obligacje skarbowe denominowane w euro i płaci za nie w euro. Zgodnie z ustawą - Prawo dewizowe, czynność ta:

a) stanowi obrót dewizowy, ponieważ powoduje w kraju rozliczenie w walucie obcej między rezydentami poprawna
b) nie stanowi obrotu dewizowego, ponieważ obie strony transakcji są rezydentami mającymi miejsce zamieszkania w kraju
c) stanowi obrót dewizowy wyłącznie wtedy, gdy kwota transakcji przekracza równowartość 15 000 euro

Dlaczego tak: Obrotem wartościami dewizowymi w kraju jest zawarcie umowy lub dokonanie innej czynności prawnej powodującej lub mogącej powodować dokonywanie w kraju między rezydentami rozliczeń w walutach obcych albo przeniesienie między nimi własności wartości dewizowych. Zapłata w euro jest właśnie takim rozliczeniem, więc czynność jest obrotem dewizowym, mimo że obie strony są rezydentami. Sama obligacja nie jest przy tym wartością dewizową: dewizami są wyłącznie papiery wartościowe i inne dokumenty pełniące funkcję środka płatniczego, wystawione w walutach obcych, a obligacja takiej funkcji nie pełni. Próg 15 000 euro dotyczy obowiązku pośrednictwa uprawnionego banku lub instytucji płatniczej, a nie definicji obrotu dewizowego.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 2 ust. 1 pkt 12, 16 i 18

Pułapka: Łatwo założyć, że obrót dewizowy dotyczy wyłącznie transakcji z nierezydentami, podczas gdy obejmuje on także obrót wartościami dewizowymi w kraju, nawet między rezydentami.

Kasia Kowalska, polska rezydentka, zawarła umowę sprzedaży nieruchomości położonej w Hiszpanii z obywatelem Niemiec, który jest nierezydentem. Zgodnie z ustawą - Prawo dewizowe, czynność ta:

a) stanowi obrót dewizowy, ale wyłącznie w części dotyczącej przeniesienia wartości dewizowych między krajem a zagranicą
b) stanowi obrót dewizowy, ponieważ powoduje rozliczenia pieniężne między rezydentem a nierezydentem poprawna
c) nie stanowi obrotu dewizowego, ponieważ dotyczy nieruchomości, a nie wartości dewizowych

Dlaczego tak: Obrotem dewizowym z zagranicą jest zawarcie umowy lub dokonanie innej czynności prawnej powodującej lub mogącej powodować dokonywanie między rezydentem i nierezydentem rozliczeń pieniężnych. Sprzedaż nieruchomości położonej w Hiszpanii przez rezydentkę na rzecz nierezydenta takie rozliczenia powoduje, więc jest obrotem dewizowym. Wariant odmawiający tej kwalifikacji z powodu przedmiotu umowy jest błędny, gdyż ustawa patrzy na rozliczenia i status stron, a nie na to, czy przedmiotem jest nieruchomość. Wariant zawężający kwalifikację do przeniesienia wartości dewizowych między krajem a zagranicą pomija czynności powodujące rozliczenia pieniężne.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 2 ust. 1 pkt 17 lit. a

Pułapka: Można błędnie uznać, że obrót dewizowy dotyczy wyłącznie wartości dewizowych, podczas gdy obejmuje on także rozliczenia z tytułu obrotu towarowego i usługowego z zagranicą.

Kiedy Prezes Narodowego Banku Polskiego może uchylić udzielone indywidualne zezwolenie dewizowe?

a) gdy korzystanie z zezwolenia odbywa się wbrew określonym w nim warunkom poprawna
b) gdy minął rok od dnia wydania zezwolenia, a nie rozpoczęto jeszcze korzystania z niego
c) gdy zezwolenie zostało wydane na czas określony, a termin ten upłynął

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 8 ust. 4 ustawy - Prawo dewizowe, Prezes Narodowego Banku Polskiego może uchylić udzielone zezwolenie, jeżeli korzystanie z niego odbywa się wbrew określonym w tym zezwoleniu warunkom. Upływ roku od wydania zezwolenia bez rozpoczęcia korzystania z niego nie stanowi podstawy do uchylenia, podobnie jak upływ terminu, na który zezwolenie zostało wydane - w takim przypadku zezwolenie wygasa, a nie jest uchylane.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 8 ust. 4

Pułapka: Częstym błędem jest mylenie przesłanki uchylenia zezwolenia z jego wygaśnięciem wskutek upływu terminu.

Kiedy przedsiębiorca wykonujący działalność kantorową ma obowiązek uzyskać zaświadczenie o niekaralności?

a) Z upływem każdego roku działalności, a także przed złożeniem wniosku o wpis do rejestru. poprawna
b) Tylko w przypadku zmiany zakresu działalności kantorowej lub zmiany jednostek, w których jest wykonywana.
c) Jedynie przed złożeniem wniosku o wpis do rejestru działalności kantorowej.

Dlaczego tak: Przedsiębiorca wykonujący działalność kantorową jest obowiązany uzyskiwać, z upływem każdego roku działalności, zaświadczenie o niekaralności za przestępstwa wskazane w art. 12. Obowiązek ten nie ogranicza się do momentu wpisu do rejestru, choć na etapie wniosku również wymagane jest posiadanie aktualnego zaświadczenia. Wariant wiążący obowiązek wyłącznie ze zmianą zakresu działalności lub jednostek nie znajduje oparcia w przepisach, a wariant sprowadzający go jedynie do etapu wniosku o wpis jest niepełny.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 14 ust. 2 i art. 17 ust. 2

Pułapka: Częstym błędem jest myślenie, że zaświadczenie o niekaralności potrzebne jest tylko raz, na etapie rejestracji.

Kiedy przedsiębiorca, wobec którego Prezes Narodowego Banku Polskiego wydał decyzję o zakazie wykonywania działalności kantorowej i wykreślił go z rejestru, może uzyskać ponowny wpis do tego rejestru?

a) Po upływie 1 roku od dnia wydania decyzji o zakazie wykonywania działalności kantorowej.
b) Nie wcześniej niż po upływie 2 lat od dnia wydania decyzji o zakazie wykonywania działalności.
c) Nie wcześniej niż po upływie 3 lat od dnia wydania decyzji o zakazie wykonywania działalności. poprawna

Dlaczego tak: Przedsiębiorca, którego wykreślono z rejestru po wydaniu decyzji o zakazie wykonywania działalności kantorowej, może uzyskać ponowny wpis nie wcześniej niż po upływie 3 lat od dnia wydania tej decyzji. Ten sam okres stosuje się do przedsiębiorcy, który wykonywał działalność kantorową bez wpisu do rejestru, poza sytuacją z art. 17ba ust. 2. Okres 2 lat dotyczy maksymalnego zawieszenia działalności kantorowej, a rok nie jest okresem przewidzianym w tej ustawie.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 17cb ust. 1 w zw. z art. 17ca ust. 1

Pułapka: Należy odróżnić okres zawieszenia działalności (2 lata) od okresu zakazu ponownego wpisu po wykreśleniu (3 lata).

Kiedy wymagane jest indywidualne zezwolenie dewizowe w świetle ustawy - Prawo dewizowe?

a) Na odstąpienie od ograniczenia lub obowiązku, o których mowa w art. 5, w zakresie nieobjętym ogólnym zezwoleniem dewizowym albo objętym nim na innych warunkach. poprawna
b) Na każdą czynność obrotu dewizowego niewymienioną w ustawie jako zwolniona z obowiązku zezwolenia, także między rezydentem a nierezydentem.
c) Na odstąpienie od ograniczenia lub obowiązku z art. 5 tylko przy czynności rezydenta z nierezydentem z kraju trzeciego albo po przekroczeniu 10 000 euro.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy - Prawo dewizowe, indywidualne zezwolenie dewizowe jest wymagane na odstąpienie od ograniczenia lub obowiązku, o których mowa w art. 5, w zakresie, w którym nie udzielono ogólnego zezwolenia dewizowego albo udzielono takiego zezwolenia, ale na innych warunkach niż te, na których ma nastąpić odstąpienie. Wariant mówiący o każdej czynności, która nie jest wprost zwolniona, jest nieprawidłowy, ponieważ zezwolenie nie dotyczy automatycznie każdej czynności obrotu dewizowego niewymienionej jako zwolniona. Wariant ograniczający wymóg do czynności z nierezydentem z kraju trzeciego albo do progu 10 000 euro jest nieprawidłowy, ponieważ art. 8 ust. 1 wiąże wymóg z odstąpieniem od ograniczenia lub obowiązku z art. 5 oraz z zakresem ogólnego zezwolenia dewizowego, a nie z takim wyłącznym kryterium podmiotowym lub kwotowym.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 8 ust. 1

Pułapka: Częstym błędem jest myślenie, że zezwolenie indywidualne jest wymagane zawsze, gdy ustawa nie przewiduje zwolnienia, podczas gdy decydujące jest istnienie zezwolenia ogólnego.

Kontrola działalności kantorowej, wykonywana przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego, polega na sprawdzaniu, czy:

a) przedsiębiorca wykonuje działalność kantorową zgodnie z warunkami określonymi w ustawie i przepisach szczególnych wydanych na jej podstawie poprawna
b) przedsiębiorca uzyskuje zaświadczenie o niekaralności za przestępstwa skarbowe w terminie 7 dni od dnia wpisu do rejestru działalności kantorowej
c) przedsiębiorca prowadzi ewidencję operacji kantorowych w formie elektronicznej i przechowuje ją przez okres 5 lat

Dlaczego tak: Prezes NBP kontroluje, czy przedsiębiorca wykonuje działalność kantorową zgodnie z warunkami określonymi w ustawie i przepisach szczególnych wydanych na jej podstawie. Wariant o zaświadczeniu o niekaralności w terminie 7 dni od wpisu jest błędny, bo zaświadczenie uzyskuje się z upływem każdego roku działalności (art. 14 ust. 2). Wariant o ewidencji jest błędny, bo ustawa nie wymaga prowadzenia jej w formie elektronicznej; pięcioletni okres dotyczy przechowywania dokumentów związanych z działalnością kantorową (art. 32a), a nie formy ewidencji.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 33 ust. 2 pkt 2

Pułapka: Mylenie przedmiotu kontroli Prezesa NBP z obowiązkami przedsiębiorcy kantorowego.

Kontrolę działalności kantorowej wykonuje:

a) Komisja Nadzoru Finansowego, jako organ właściwy do badania spełniania warunków prowadzenia działalności kantorowej.
b) Minister właściwy do spraw finansów publicznych, jako organ właściwy do kontroli warunków wykonywania działalności kantorowej.
c) Prezes Narodowego Banku Polskiego, w zakresie badania zgodności wykonywania działalności kantorowej z wymaganymi warunkami. poprawna

Dlaczego tak: Prezes Narodowego Banku Polskiego wykonuje kontrolę działalności kantorowej. Kontrola polega na sprawdzaniu, czy przedsiębiorca prowadzi tę działalność zgodnie z warunkami określonymi w ustawie oraz w przepisach szczególnych wydanych na jej podstawie. Komisja Nadzoru Finansowego nie ma ustawowych kompetencji w zakresie kontroli działalności kantorowej. Minister właściwy do spraw finansów publicznych nie jest organem kontroli działalności kantorowej w tym znaczeniu, chociaż w systemie prawa mogą występować inne kompetencje organów publicznych związane na przykład z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy. Właściwym organem kontroli działalności kantorowej pozostaje Prezes NBP.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 33 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2

Pułapka: Przypisanie kontroli innemu organowi, np. KNF lub ministrowi finansów, podczas gdy ustawodawca wskazał jednoznacznie Prezesa NBP.

Krajowymi środkami płatniczymi w rozumieniu ustawy - Prawo dewizowe są:

a) waluta polska i waluty obce oraz wystawione w dowolnej walucie papiery wartościowe i dokumenty płatnicze
b) waluta polska oraz wystawione w niej papiery wartościowe i inne dokumenty pełniące funkcję środka płatniczego poprawna
c) wyłącznie banknoty i monety będące prawnym środkiem płatniczym, bez papierów wartościowych i innych dokumentów

Dlaczego tak: Ustawa - Prawo dewizowe definiuje krajowe środki płatnicze jako walutę polską oraz papiery wartościowe i inne dokumenty pełniące funkcję środka płatniczego, wystawione w walucie polskiej. Waluta polska to znaki pieniężne, czyli banknoty i monety, będące w kraju prawnym środkiem płatniczym, a także znaki pieniężne wycofane z obiegu, ale podlegające wymianie. Definicja nie obejmuje wyłącznie banknotów i monet, ponieważ obejmuje również papiery wartościowe i inne dokumenty. Nie obejmuje też walut obcych ani dokumentów wystawionych w dowolnej walucie tylko dlatego, że mogą służyć do rozliczeń w kraju.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 2 ust. 1 pkt 6

Pułapka: Wąskie rozumienie środków płatniczych jako tylko gotówki może prowadzić do błędnego wyboru odpowiedzi.

Która z osób fizycznych jest nierezydentem w rozumieniu ustawy - Prawo dewizowe?

a) Osoba fizyczna posiadająca obywatelstwo polskie, która wyjechała do USA na stałe, tam pracuje i mieszka, a w Polsce przebywa jedynie okazjonalnie. poprawna
b) Osoba fizyczna posiadająca obywatelstwo francuskie, która przeprowadziła się do Polski na stałe i tu pracuje, ale nie złożyła wniosku o nadanie numeru PESEL.
c) Osoba fizyczna posiadająca podwójne obywatelstwo polskie i kanadyjskie, która mieszka w Polsce i tu ma centrum interesów życiowych.

Dlaczego tak: Nierezydentem jest osoba fizyczna, która nie ma miejsca zamieszkania w Polsce. Obywatel polski, który wyjechał do USA na stałe i tam ma centrum interesów życiowych, nie ma miejsca zamieszkania w Polsce, więc jest nierezydentem. Osoba z obywatelstwem francuskim, która przeprowadziła się do Polski na stałe, ma miejsce zamieszkania w Polsce, więc jest rezydentem, nawet bez numeru PESEL. Osoba z podwójnym obywatelstwem mieszkająca w Polsce jest rezydentem, gdyż miejsce zamieszkania jest w Polsce.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 2 ust. 1 pkt 2

Pułapka: Obywatelstwo nie decyduje o statusie rezydenta; kluczowe jest miejsce zamieszkania (centrum interesów życiowych).

Która z poniższych czynności jest objęta zakresem działalności kantorowej?

a) Udzielanie pożyczek w walutach obcych przez bank krajowy.
b) Wydawanie kart płatniczych umożliwiających dokonywanie transakcji w walutach obcych.
c) Kupno i sprzedaż wartości dewizowych oraz pośrednictwo w ich kupnie i sprzedaży. poprawna

Dlaczego tak: Ustawa określa działalność gospodarczą w zakresie kupna i sprzedaży wartości dewizowych oraz pośrednictwa w ich kupnie i sprzedaży jako działalność kantorową. Banki nie wykonują działalności kantorowej w rozumieniu ustawy, gdyż są wyłączone z jej przepisów. Udzielanie pożyczek i wydawanie kart płatniczych to czynności bankowe, nie będące działalnością kantorową.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 2 ust. 1 pkt 19 i art. 11 ust. 2

Pułapka: Działalność kantorowa obejmuje wyłącznie kupno i sprzedaż wartości dewizowych oraz pośrednictwo, a nie inne czynności związane z walutami obcymi.

Która z poniższych czynności nie wymaga wpisu do rejestru działalności kantorowej?

a) Kupno i sprzedaż wartości dewizowych przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością spełniającą wymóg niekaralności.
b) Kupno i sprzedaż wartości dewizowych przez bank krajowy w ramach czynności bankowych. poprawna
c) Kupno i sprzedaż wartości dewizowych przez niekaraną osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą.

Dlaczego tak: Przepisów o działalności kantorowej nie stosuje się do banków, oddziałów banków zagranicznych oraz instytucji kredytowych i ich oddziałów, dlatego bank nie potrzebuje wpisu do rejestru działalności kantorowej. Działalność kantorowa jest działalnością regulowaną i wymaga wpisu do rejestru, co dotyczy zarówno spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, jak i osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, o ile spełniają ustawowe warunki.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 11 ust. 1 i 2

Pułapka: Częstym błędem jest pominięcie wyłączenia dotyczącego banków i instytucji kredytowych.

Która z poniższych osób może być zatrudniona przy wykonywaniu czynności bezpośrednio związanych z działalnością kantorową?

a) Osoba, która ukończyła wymagany kurs potwierdzony świadectwem oraz nie została prawomocnie skazana za przestępstwo skarbowe ani za przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. poprawna
b) Osoba, która złożyła pisemne oświadczenie o znajomości przepisów ustawy regulujących działalność kantorową, lecz nie ukończyła kursu i nie ma stażu bankowego przy obsłudze transakcji walutowych.
c) Osoba, która ma co najmniej roczny staż pracy w banku przy obsłudze transakcji walutowych, lecz została prawomocnie skazana za umyślne przestępstwo przeciwko mieniu popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.

Dlaczego tak: Czynności bezpośrednio związane z wykonywaniem działalności kantorowej mogą być wykonywane tylko przez osoby, które nie zostały prawomocnie skazane za przestępstwa określone w art. 12, czyli za przestępstwo skarbowe lub za przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, oraz posiadają fachowe przygotowanie. Fachowe przygotowanie obejmuje ukończenie kursu potwierdzonego świadectwem albo co najmniej roczną pracę w banku na stanowisku związanym z obsługą transakcji walutowych. Osoba bez kursu i bez odpowiedniego stażu bankowego nie ma fachowego przygotowania, a osoba prawomocnie skazana za wskazane przestępstwo nie spełnia wymogu niekaralności.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 13 ust. 1 i 2

Pułapka: Zignorowanie wymogu niekaralności lub uznanie, że samo oświadczenie o znajomości przepisów wystarczy, podczas gdy konieczne jest także odpowiednie przygotowanie.

Które z poniższych czynności podlega ograniczeniom w obrocie dewizowym na podstawie art. 9 ustawy - Prawo dewizowe?

a) Dokonywanie przez nierezydentów z krajów trzecich rozliczeń pieniężnych w kraju z rezydentami z tytułu umów handlowych.
b) Nabywanie przez rezydentów od nierezydentów z krajów trzecich udziałów i akcji w spółkach mających siedzibę w krajach trzecich. poprawna
c) Sprzedaż przez rezydentów na rzecz nierezydentów z krajów trzecich papierów wartościowych dłużnych o terminie wykupu dłuższym niż rok.

Dlaczego tak: Art. 9 pkt 7 ustawy - Prawo dewizowe wprowadza ograniczenia dla rezydentów w nabywaniu m.in. udziałów i akcji w spółkach mających siedzibę w krajach trzecich. Sprzedaż papierów wartościowych dłużnych o terminie wykupu dłuższym niż rok nie jest objęta ograniczeniami z art. 9, który dotyczy papierów o terminie wykupu krótszym niż rok (pkt 5 lit. a i pkt 8 lit. a). Rozliczenia pieniężne z tytułu umów handlowych nie podlegają ograniczeniom, gdyż ograniczenia dotyczą zbywania wierzytelności i innych praw, a nie bieżących rozliczeń.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 9 pkt 7

Pułapka: Należy zwrócić uwagę na termin wykupu papierów wartościowych - ograniczenia dotyczą papierów krótkoterminowych, a nie wszystkich.

Które z poniższych czynności stanowią obrót wartościami dewizowymi w kraju, zgodnie z ustawą - Prawo dewizowe?

a) Wyłącznie kupno i sprzedaż wartości dewizowych dokonywane w kraju między rezydentem a nierezydentem, bez pośrednictwa w tych czynnościach.
b) Czynności powodujące w kraju rozliczenia w walutach obcych między rezydentami albo przeniesienie między nimi własności wartości dewizowych. poprawna
c) Wyłącznie kupno i sprzedaż wartości dewizowych dokonywane przez banki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, bez udziału innych podmiotów.

Dlaczego tak: Obrotem wartościami dewizowymi w kraju jest zawarcie umowy lub dokonanie innej czynności prawnej powodującej lub mogącej powodować dokonywanie w kraju między rezydentami lub między nierezydentami rozliczeń w walutach obcych albo przeniesienie w kraju między nimi własności wartości dewizowych. Kupno i sprzedaż wartości dewizowych wraz z pośrednictwem w nich to definicja działalności kantorowej, a nie obrotu wartościami dewizowymi w kraju. Zawężenie do czynności z nierezydentem jest błędne, bo takie czynności ustawa zalicza do obrotu dewizowego z zagranicą. Błędne jest też zawężenie do banków, gdyż obrotu w kraju dokonują wszystkie podmioty.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 2 ust. 1 pkt 18

Pułapka: Odróżnienie obrotu wartościami dewizowymi w kraju od obrotu dewizowego z zagranicą - ten pierwszy nie wymaga transgraniczności.

Które z poniższych dokumentów zalicza się do wartości dewizowych w rozumieniu ustawy - Prawo dewizowe?

a) Wyłącznie znaki pieniężne obcego państwa, to jest banknoty i monety będące prawnym środkiem płatniczym w państwach trzecich, które nie obejmują papierów wartościowych ani złota dewizowego.
b) Krajowe środki płatnicze, czyli waluta polska oraz papiery wartościowe wystawione w walucie polskiej, które nie są uznawane za wartości dewizowe.
c) Papiery wartościowe denominowane w walutach obcych, w tym czeki i weksle obce, pełniące funkcję środka płatniczego, a także złoto dewizowe, które stanowią zagraniczne środki płatnicze. poprawna

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy - Prawo dewizowe wartościami dewizowymi są zagraniczne środki płatnicze, czyli waluty obce oraz dewizy, to jest papiery wartościowe i inne dokumenty pełniące funkcję środka płatniczego wystawione w walutach obcych (w tym czeki i weksle obce), a także złoto dewizowe i platyna dewizowa. Wariant ograniczający się do znaków pieniężnych obcego państwa jest niepełny, gdyż pomija papiery wartościowe i złoto dewizowe. Wariant odnoszący się do krajowych środków płatniczych jest błędny, gdyż stanowią one odrębną kategorię (art. 2 ust. 1 pkt 6), niebędącą wartościami dewizowymi.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 2 ust. 1 pkt 8, 9 i 12

Pułapka: Łatwo pomylić wartości dewizowe z krajowymi środkami płatniczymi, pamiętaj że te drugie to waluta polska i papiery wartościowe w złotych.

Które z poniższych podmiotów są nierezydentami z krajów trzecich w rozumieniu ustawy - Prawo dewizowe?

a) Osoba fizyczna mająca miejsce zamieszkania w Chinach, w państwie spoza Unii Europejskiej, bez miejsca zamieszkania ani przedsiębiorstwa w Polsce poprawna
b) Polskie przedsiębiorstwo państwowe z siedzibą w Warszawie, które utworzyło przedstawicielstwo w Chinach
c) Spółka z siedzibą w Niemczech, czyli w państwie członkowskim Unii Europejskiej, posiadająca oddział w Polsce

Dlaczego tak: Nierezydentami z krajów trzecich są osoby fizyczne, osoby prawne oraz inne podmioty mające miejsce zamieszkania lub siedzibę w krajach trzecich, czyli w państwach niebędących członkami Unii Europejskiej. Osoba mająca miejsce zamieszkania w Chinach spełnia ten warunek. Spółka z siedzibą w Niemczech jest nierezydentem, ale nie z kraju trzeciego, bo Niemcy są państwem członkowskim Unii Europejskiej. Polskie przedsiębiorstwo z siedzibą w Warszawie pozostaje rezydentem; nierezydentem z kraju trzeciego jest dopiero jego przedstawicielstwo znajdujące się w Chinach. Trzeba pamiętać, że kraje trzecie należące do Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub do OECD traktuje się na równi z państwami członkowskimi Unii (art. 2 ust. 2), a nierezydenta będącego osobą fizyczną, który wykonuje w kraju działalność gospodarczą, traktuje się w zakresie tej działalności jak rezydenta (art. 2 ust. 1a).

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 2 ust. 1 pkt 3 i 5

Pułapka: Należy odróżnić nierezydenta od nierezydenta z kraju trzeciego - nie każdy nierezydent jest nierezydentem z kraju trzeciego.

Które z poniższych pojęć mieszczą się w definicji wartości dewizowych określonej w ustawie - Prawo dewizowe?

a) Wyłącznie zagraniczne środki płatnicze oraz złoto dewizowe i platyna dewizowa, w postaci określonej w ustawie. poprawna
b) Krajowe środki płatnicze, zagraniczne środki płatnicze oraz wszelkie papiery wartościowe, w tym akcje i obligacje.
c) Krajowe środki płatnicze oraz zagraniczne środki płatnicze, a także złoto dewizowe i platyna dewizowa.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy - Prawo dewizowe wartościami dewizowymi są zagraniczne środki płatnicze oraz złoto dewizowe i platyna dewizowa. Krajowe środki płatnicze nie są wartościami dewizowymi, więc oba warianty, które je obejmują, są błędne. Błędne jest także rozciąganie tego pojęcia na wszelkie papiery wartościowe, gdyż dewizami są tylko papiery wartościowe i dokumenty pełniące funkcję środka płatniczego, wystawione w walutach obcych.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 2 ust. 1 pkt 8

Pułapka: Łatwo pomylić wartości dewizowe z szerszą kategorią aktywów, takich jak papiery wartościowe, które nie są wprost wartościami dewizowymi.

Które z poniższych stwierdzeń dotyczących indywidualnych zezwoleń dewizowych jest prawidłowe?

a) Z zezwolenia dewizowego udzielonego na zawarcie umowy lub dokonanie rozliczenia mogą korzystać wszystkie strony tej umowy lub rozliczenia. poprawna
b) Zezwolenie dewizowe udzielone spółce przechodzi na spółkę przejmującą w przypadku połączenia przez przejęcie.
c) Indywidualnych zezwoleń dewizowych udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych w drodze decyzji administracyjnej.

Dlaczego tak: Z zezwolenia dewizowego udzielonego na zawarcie umowy lub dokonanie rozliczenia mogą korzystać wszystkie strony tej umowy lub rozliczenia (art. 6 ust. 3). Wariant o przejściu zezwolenia na spółkę przejmującą jest błędny, gdyż art. 6 ust. 4 takie przejście wyklucza. Wariant przypisujący udzielanie indywidualnych zezwoleń dewizowych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych jest błędny, bo udziela ich Prezes Narodowego Banku Polskiego w drodze decyzji administracyjnej.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 6 ust. 3 i 4

Pułapka: Łatwo pomylić krąg podmiotów uprawnionych z zezwolenia oraz organ właściwy do jego udzielenia.

Które z poniższych stwierdzeń dotyczących kontroli wykonywanej przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego jest prawdziwe?

a) Prezes NBP kontroluje wyłącznie działalność kantorową, natomiast kontrolę indywidualnych zezwoleń dewizowych sprawuje minister właściwy do spraw finansów publicznych.
b) Prezes NBP kontroluje udzielone indywidualne zezwolenia dewizowe, działalność kantorową oraz wykonywanie obowiązku przekazywania danych do NBP. poprawna
c) Prezes NBP kontroluje wyłącznie działalność kantorową oraz wykonywanie obowiązku przekazywania danych do NBP.

Dlaczego tak: Prezes Narodowego Banku Polskiego wykonuje kontrolę w trzech obszarach: udzielonych indywidualnych zezwoleń dewizowych, działalności kantorowej oraz wykonywania obowiązku przekazywania danych do NBP. Wariant przypisujący kontrolę zezwoleń ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych jest błędny, a wariant ograniczający kontrolę do działalności kantorowej i obowiązku sprawozdawczego pomija kontrolę zezwoleń.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 33 ust. 1

Pułapka: Należy pamiętać o pełnym zakresie kontroli Prezesa NBP.

Które z poniższych stwierdzeń dotyczących zezwoleń dewizowych ogólnych jest prawdziwe?

a) Zezwolenia ogólne są ogłaszane w drodze obwieszczenia Prezesa Narodowego Banku Polskiego i mają charakter wyłącznie informacyjny, nie stanowiąc podstawy do dokonywania czynności.
b) Zezwolenia ogólne są udzielane w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych i mogą dotyczyć rodzajowo określonych podmiotów oraz czynności. poprawna
c) Zezwolenia ogólne są wydawane w drodze decyzji administracyjnej przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego na wniosek zainteresowanego podmiotu.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 7 ustawy - Prawo dewizowe ogólnych zezwoleń dewizowych udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych w drodze rozporządzenia; zezwolenia takie mogą dotyczyć wszystkich albo rodzajowo określonych kategorii podmiotów oraz wszystkich albo rodzajowo określonych czynności. Wariant o obwieszczeniu Prezesa NBP jest błędny, gdyż obwieszczeniem ogłasza on wykaz walut wymienialnych (art. 4). Wariant o decyzji administracyjnej Prezesa NBP jest błędny, bo w tej formie udzielane są zezwolenia indywidualne (art. 8 ust. 2).

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 7

Pułapka: Należy odróżnić zezwolenia ogólne (wprowadzane aktami normatywnymi) od zezwoleń indywidualnych (wydawanych decyzjami administracyjnymi przez Prezesa NBP).

Który organ dokonuje wpisu do rejestru działalności kantorowej?

a) Minister właściwy do spraw finansów publicznych, który określa wzór wniosku o wpis do rejestru.
b) Prezes Narodowego Banku Polskiego, jako organ prowadzący rejestr działalności kantorowej. poprawna
c) Naczelnik urzędu skarbowego właściwy dla przedsiębiorcy w sprawach podatkowych.

Dlaczego tak: Organem prowadzącym rejestr działalności kantorowej jest Prezes Narodowego Banku Polskiego i to on dokonuje wpisu, w terminie 7 dni od dnia wpływu wniosku wraz z oświadczeniem przedsiębiorcy. Minister właściwy do spraw finansów publicznych określa jedynie, w drodze rozporządzenia, wzór wniosku o wpis do rejestru. Naczelnik urzędu skarbowego nie ma w tej sprawie kompetencji.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 16 ust. 1 i art. 17ba ust. 1

Pułapka: Wpis do rejestru to nie to samo co kontrola - organem rejestrowym jest minister finansów, a kontrolnym - Prezes NBP.

Który z podmiotów jest obowiązany do uzyskania wpisu do rejestru działalności kantorowej przed rozpoczęciem wykonywania działalności gospodarczej polegającej na kupnie i sprzedaży wartości dewizowych?

a) Bank krajowy prowadzący kantor jako jednostkę organizacyjną, korzystający z ustawowego wyłączenia i niewymagający wpisu do rejestru.
b) Oddział instytucji kredytowej z państwa członkowskiego UE wykonujący czynności kantorowe w Polsce, ustawowo wyłączony z obowiązku wpisu.
c) Osoba fizyczna zamierzająca prowadzić kantor w ramach działalności gospodarczej, spełniająca wymóg niekaralności i obowiązana uzyskać wpis. poprawna

Dlaczego tak: Działalność kantorowa jest działalnością regulowaną w rozumieniu Prawa przedsiębiorców i wymaga wpisu do rejestru działalności kantorowej przed rozpoczęciem jej wykonywania. Przepisów o działalności kantorowej nie stosuje się do banków, oddziałów banków zagranicznych oraz do instytucji kredytowych i oddziałów instytucji kredytowych. Bank krajowy oraz oddział instytucji kredytowej są zatem wyłączeni z obowiązku wpisu, natomiast osoba fizyczna spełniająca ustawowe warunki, w tym niekaralność za przestępstwo skarbowe, taki obowiązek ma.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 11 ust. 1 i 2

Pułapka: Pomylenie wyłączeń podmiotowych z obowiązkiem wpisu - banki i instytucje kredytowe nie podlegają rejestrowi działalności kantorowej.

Który z podmiotów może wykonywać działalność kantorową bez obowiązku uzyskania wpisu do rejestru działalności kantorowej?

a) Krajowa instytucja płatnicza, która uzyskała zezwolenie na świadczenie usług płatniczych
b) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, której wspólnicy nie byli karani za przestępstwa skarbowe
c) Oddział instytucji kredytowej, który posiada zezwolenie na prowadzenie działalności w Polsce poprawna

Dlaczego tak: Przepisów o działalności kantorowej nie stosuje się do banków, oddziałów banków zagranicznych oraz instytucji kredytowych i oddziałów instytucji kredytowych. Krajowa instytucja płatnicza nie jest wymieniona w tym wyłączeniu, a spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, nawet przy spełnieniu warunków niekaralności, musi uzyskać wpis do rejestru, aby wykonywać działalność kantorową.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 11 ust. 2

Pułapka: Uznanie instytucji płatniczych za zwolnione z wpisu, podczas gdy wyłączenie obejmuje tylko banki i instytucje kredytowe.

Który z podmiotów nie podlega przepisom o działalności kantorowej, a tym samym nie musi uzyskać wpisu do rejestru działalności kantorowej?

a) Spółka z o.o.
b) Bank krajowy poprawna
c) Przedsiębiorca jednoosobowy

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 11 ust. 2 Prawa dewizowego, przepisów o działalności kantorowej nie stosuje się do banków, oddziałów banków zagranicznych oraz do instytucji kredytowych i oddziałów instytucji kredytowych. Osoba fizyczna oraz spółka z o.o. mogą być przedsiębiorcami wykonującymi działalność kantorową, podlegają więc obowiązkowi wpisu do rejestru.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 11 ust. 2

Pułapka: Uznanie, że banki też muszą mieć wpis do rejestru kantorowego, podczas gdy są wyłączone.

Który z poniższych organów jest właściwy do udzielania indywidualnych zezwoleń dewizowych i w jakiej formie?

a) Prezes Narodowego Banku Polskiego, w drodze decyzji administracyjnej poprawna
b) Minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze postanowienia
c) Komisja Nadzoru Finansowego, w drodze decyzji administracyjnej

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 8 ust. 2 Prawa dewizowego, sprawy związane z udzielaniem indywidualnych zezwoleń dewizowych są rozstrzygane przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego w drodze decyzji administracyjnej. Minister właściwy do spraw finansów publicznych nie jest organem właściwym w tych sprawach, a Komisja Nadzoru Finansowego nie zajmuje się zezwoleniami dewizowymi.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 8 ust. 2

Pułapka: Błędne skojarzenie z organem właściwym dla innych regulacji, np. KNF lub Ministra Finansów.

Który z poniższych podmiotów można uznać za nierezydenta w rozumieniu ustawy - Prawo dewizowe?

a) Polska osoba prawna, która ma siedzibę w Warszawie, ale prowadzi działalność gospodarczą wyłącznie za granicą.
b) Osoba fizyczna mająca miejsce zamieszkania w Polsce, która na stałe przebywa za granicą.
c) Zagraniczna osoba prawna mająca siedzibę w kraju trzecim, która prowadzi w Polsce oddział. poprawna

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo dewizowe, nierezydentami są między innymi osoby prawne mające siedzibę za granicą. Zagraniczna osoba prawna mająca siedzibę w kraju trzecim jest nierezydentem, nawet jeśli prowadzi w Polsce oddział. Polska osoba prawna z siedzibą w kraju jest rezydentem, niezależnie od miejsca prowadzenia działalności. Osoba fizyczna mająca miejsce zamieszkania w Polsce jest rezydentem, nawet jeśli przebywa za granicą.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 2 ust. 1 pkt 2

Pułapka: Pomylenie rezydencji dewizowej z rezydencją podatkową lub uznanie, że oddział w Polsce czyni podmiot rezydentem.

Który z poniższych podmiotów nie jest uprawniony do wykonywania działalności kantorowej na podstawie ustawy - Prawo dewizowe?

a) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, której członkowie zarządu nie zostali skazani za przestępstwa wskazane w ustawie
b) osoba fizyczna niekarana za przestępstwo skarbowe albo za przestępstwo popełnione dla korzyści majątkowej lub osobistej
c) bank krajowy, wyłączony z przepisów o działalności kantorowej na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy poprawna

Dlaczego tak: Przepisy o działalności kantorowej nie stosują się do banków, oddziałów banków zagranicznych oraz instytucji kredytowych i oddziałów instytucji kredytowych, co wprost wynika z art. 11 ust. 2 ustawy - Prawo dewizowe. Działalność kantorowa może być wykonywana przez osoby fizyczne nieskazane za wskazane przestępstwa oraz przez osoby prawne, których wspólnicy lub członkowie organów zarządzających nie zostali skazani za te przestępstwa. Bank nie musi zatem uzyskać wpisu do rejestru, a wręcz nie może go uzyskać, gdyż ustawa wyłącza go spod tych przepisów.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 11 ust. 2 i art. 12 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić wyłączenie banków z obowiązku wpisu z możliwością ich wpisu na zasadach ogólnych.

Który z poniższych warunków musi zostać spełniony, aby osoba fizyczna mogła wykonywać czynności bezpośrednio związane z działalnością kantorową?

a) ukończenie kursu obejmującego prawne i praktyczne zagadnienia związane z prowadzeniem działalności kantorowej, udokumentowane świadectwem poprawna
b) złożenie oświadczenia o znajomości przepisów ustawy regulujących działalność kantorową, bez konieczności posiadania jakiegokolwiek przygotowania zawodowego
c) posiadanie co najmniej trzyletniego doświadczenia w pracy w banku na stanowisku związanym z obsługą transakcji walutowych

Dlaczego tak: Ustawa - Prawo dewizowe wymaga, aby osoby wykonujące czynności bezpośrednio związane z działalnością kantorową posiadały fachowe przygotowanie, którym jest ukończenie kursu obejmującego prawne i praktyczne zagadnienia związane z prowadzeniem działalności kantorowej, udokumentowane świadectwem, albo praca w banku przez co najmniej rok na stanowisku bezpośrednio związanym z obsługą transakcji walutowych, potwierdzona świadectwem pracy, oraz znajomość przepisów ustawy potwierdzona oświadczeniem. Trzyletnie doświadczenie nie jest wymagane, a samo oświadczenie bez kursu lub pracy w banku nie jest wystarczające.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 13 ust. 1 i 2

Pułapka: Nietrudno uznać, że samo oświadczenie o znajomości przepisów wystarczy, choć przepis wymaga także udokumentowanego kursu lub rocznej pracy w banku.

Obrót dewizowy z zagranicą obejmuje, zgodnie z ustawą - Prawo dewizowe, wymianę między rezydentami a nierezydentami wartości dewizowych oraz dokonywanie innych czynności, które są określone w ustawie. Które z poniższych czynności mieszczą się w pojęciu obrotu dewizowego z zagranicą?

a) Wyłącznie kupno i sprzedaż wartości dewizowych między rezydentem i nierezydentem, z pominięciem darowizn, spadków oraz rozliczeń.
b) Wyłącznie czynności dokonywane przez uprawnione banki, jako jedyne podmioty mogące prowadzić obrót dewizowy z zagranicą.
c) Zapłata przez rezydenta nierezydentowi za towary lub usługi, przeniesienie własności wartości dewizowych oraz związane rozliczenia. poprawna

Dlaczego tak: Obrót dewizowy z zagranicą obejmuje szeroki zakres czynności, w tym wymianę wartości dewizowych oraz inne czynności określone w ustawie, takie jak przenoszenie własności wartości dewizowych. Wariant ograniczający obrót wyłącznie do kupna i sprzedaży jest nieprawidłowy, gdyż ustawa obejmuje także inne czynności, np. darowizny. Wariant dotyczący wyłącznie banków jest błędny, ponieważ obrót dewizowy mogą prowadzić również inne podmioty, choć z pewnymi ograniczeniami. Poprawny wariant obejmuje zapłatę za towary i usługi, przenoszenie własności wartości dewizowych oraz rozliczenia z tym związane, co odpowiada definicji ustawowej.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 2 ust. 1 pkt 17 oraz art. 3 ust. 1

Pułapka: Najczęściej mylone jest pojęcie obrotu dewizowego z działalnością kantorową, która jest tylko jednym z rodzajów czynności w obrocie dewizowym.

Osoba fizyczna niebędąca przedsiębiorcą dokonuje przewozu przez granicę państwa środków płatniczych o wartości 12 000 euro. Czy podlega obowiązkowi zgłoszenia tego przewozu?

a) Tak, obowiązek zgłoszenia dotyczy przewozu przez granicę zewnętrzną Unii Europejskiej środków o wartości co najmniej 10 000 euro, niezależnie od związku z działalnością gospodarczą. poprawna
b) Nie, obowiązek zgłoszenia dotyczy wyłącznie przewozu dokonywanego przez przedsiębiorców lub w związku z działalnością gospodarczą, a osoba fizyczna nieprowadząca działalności jest z niego zwolniona.
c) Tak, ale tylko w przypadku przewozu środków płatniczych o wartości przekraczającej 15 000 euro, natomiast przewóz wartości 12 000 euro nie wymaga zgłoszenia.

Dlaczego tak: Obowiązek zgłoszenia przewożonych środków pieniężnych powstaje, gdy ich wartość wynosi co najmniej 10 000 euro, i dotyczy wjazdu do Unii Europejskiej oraz wyjazdu z niej. Wynika on dziś z rozporządzenia (UE) 2018/1672, ponieważ rozdział 5 Prawa dewizowego, który regulował zgłoszenia przewozu, został uchylony. Obowiązek ma charakter powszechny i nie zależy od tego, czy przewóz wiąże się z działalnością gospodarczą. Próg 15 000 euro dotyczy czego innego - obowiązku dokonywania przekazów i rozliczeń za pośrednictwem uprawnionych podmiotów (art. 25 ust. 1 Prawa dewizowego).

Podstawa prawna: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1672, art. 3 ust. 1

Pułapka: Często mylony jest próg 10 000 euro (obowiązek zgłoszeniowy) z progiem 15 000 euro (obowiązek pośrednictwa bankowego).

Przedsiębiorca prowadzący działalność kantorową zamierza dokonać w ciągu jednego dnia kilku transakcji kupna i sprzedaży wartości dewizowych. Który z obowiązków nie ciąży na nim na podstawie ustawy - Prawo dewizowe?

a) prowadzenie ewidencji operacji powodujących zmianę stanu wartości dewizowych i waluty polskiej
b) wydawanie dowodów kupna i sprzedaży przy każdej umowie kupna lub sprzedaży wartości dewizowych
c) uzyskiwanie przed każdą transakcją pisemnej zgody Prezesa Narodowego Banku Polskiego poprawna

Dlaczego tak: Działalność kantorowa jest działalnością regulowaną, a przedsiębiorca ma obowiązek prowadzenia ewidencji operacji na bieżąco, w sposób trwały, ciągły i zgodny z przepisami, wydawania dowodów kupna i sprzedaży, imiennych lub na okaziciela, oraz zapewnienia ciągłego kupna i sprzedaży wartości dewizowych w godzinach działalności kantoru. Ustawa nie wymaga uzyskiwania zgody Prezesa NBP na pojedyncze transakcje, gdyż działalność kantorowa jest dopuszczalna po dokonaniu wpisu do rejestru, a nie na podstawie indywidualnych zezwoleń.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 14 ust. 1

Pułapka: Niektórzy mogą sądzić, że każda transakcja wymaga odrębnej zgody organu, podczas gdy wystarczy wpis do rejestru.

Przedsiębiorca prowadzący działalność kantorową zamierza zawiesić jej wykonywanie na okres 2,5 roku. Czy jest to dopuszczalne i jakie obowiązki ciążą na przedsiębiorcy?

a) Tak, bo zawieszenie nie ma limitu; przedsiębiorca zawiadamia pisemnie organ prowadzący rejestr w 7 dni od zawieszenia, bez zgłaszania wznowienia.
b) Tak, bo jednorazowe zawieszenie może trwać do 3 lat; przedsiębiorca zawiadamia pisemnie organ prowadzący rejestr w 14 dni od zawieszenia, przedłużenia lub wznowienia.
c) Nie, bo limit zawieszenia wynosi 2 lata; przedsiębiorca zawiadamia pisemnie organ prowadzący rejestr w 7 dni od zawieszenia, przedłużenia lub wznowienia. poprawna

Dlaczego tak: Art. 17c ust. 1 Prawa dewizowego stanowi, że przedsiębiorca może zawiesić wykonywanie działalności kantorowej na okres nie dłuższy niż 2 lata, a w przypadku zawieszenia na okres krótszy niż 2 lata może przedłużyć ten okres łącznie do 2 lat. Zatem zawieszenie na 2,5 roku jest niedopuszczalne. Zgodnie z ust. 2, o zawieszeniu, przedłużeniu zawieszenia oraz o wznowieniu wykonywania działalności kantorowej przedsiębiorca ma obowiązek pisemnie zawiadomić organ prowadzący rejestr w terminie 7 dni od dnia zawieszenia, przedłużenia zawieszenia lub wznowienia.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 17c ust. 1 i 2

Pułapka: Pomylenie terminu zawiadomienia (7 dni) lub dopuszczalnego okresu zawieszenia (2 lata).

Rada Ministrów może wprowadzić ograniczenia w obrocie dewizowym w celu zapewnienia równowagi bilansu płatniczego. Jaki maksymalny okres obowiązywania takich ograniczeń przewiduje ustawa - Prawo dewizowe?

a) Bezterminowo, jeżeli trudności z bilansem płatniczym utrzymują się.
b) Nie dłużej niż 6 miesięcy od dnia ich wejścia w życie, z zastrzeżeniem art. 62. poprawna
c) Nie dłużej niż 12 miesięcy od dnia ich wejścia w życie, z możliwością przedłużenia.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 10 ust. 3 ustawy - Prawo dewizowe, ograniczenia wprowadzane w celu zapewnienia równowagi bilansu płatniczego lub stabilności waluty polskiej mogą obowiązywać do czasu przezwyciężenia trudności, nie dłużej jednak niż przez 6 miesięcy od dnia ich wejścia w życie, z zastrzeżeniem art. 62. Wariant 12-miesięczny jest nieprawidłowy, gdyż ustawa przewiduje krótszy okres. Wariant bezterminowy również jest błędny, gdyż ustawa wprowadza maksymalny okres obowiązywania.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 10 ust. 3

Pułapka: Należy zwrócić uwagę na dokładny limit czasu - 6 miesięcy, a nie 12, oraz na możliwość przedłużenia na podstawie art. 62.

Rada Ministrów planuje wprowadzić rozporządzeniem ograniczenia w obrocie dewizowym z zagranicą w celu zapewnienia stabilności waluty polskiej w związku z nagłymi wahaniami jej kursu. Jakie wymogi proceduralne musi spełnić Rada Ministrów, aby skutecznie wprowadzić takie ograniczenia?

a) Rada Ministrów musi zasięgnąć opinii Rady Polityki Pieniężnej, a ograniczenia mogą obowiązywać nie dłużej niż 6 miesięcy od dnia wejścia w życie, z zastrzeżeniem art. 62. poprawna
b) Wystarczy wydanie rozporządzenia, ponieważ stabilność waluty polskiej jest celem, który nie wymaga opinii innych organów, a ograniczenia mogą obowiązywać bezterminowo.
c) Rada Ministrów musi uzyskać zgodę Prezesa Narodowego Banku Polskiego, a ograniczenia mogą obowiązywać bezterminowo, bez konieczności zasięgania opinii Rady Polityki Pieniężnej.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 10 ust. 3 Prawa dewizowego Rada Ministrów, po zasięgnięciu opinii Rady Polityki Pieniężnej, może wprowadzić ograniczenia w celach wymienionych w ust. 1 pkt 3 i 4, czyli między innymi dla zapewnienia stabilności waluty polskiej. Ograniczenia te mogą obowiązywać nie dłużej niż 6 miesięcy od dnia wejścia w życie, z zastrzeżeniem art. 62. Wariant, według którego wystarcza samo rozporządzenie, a ograniczenia obowiązują bezterminowo, jest błędny, bo opinia Rady Polityki Pieniężnej jest obowiązkowa, a ustawa wprowadza limit czasowy. Wariant wymagający zgody Prezesa Narodowego Banku Polskiego jest błędny, gdyż ustawa takiej zgody nie przewiduje.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 10 ust. 1 i 3

Pułapka: Częstym błędem jest pominięcie obowiązku zasięgnięcia opinii Rady Polityki Pieniężnej lub uznanie, że ograniczenia mogą obowiązywać dłużej niż 6 miesięcy.

Rezydent zamierza dokonać przekazu pieniężnego za granicę w wysokości 20 000 euro. Zgodnie z Prawem dewizowym, za pośrednictwem jakich podmiotów powinien dokonać tego przekazu?

a) Za pośrednictwem uprawnionego banku albo instytucji płatniczej uprawnionej do świadczenia usług płatniczych, a przy rozliczeniach w kraju także biura usług płatniczych, z pominięciem instytucji pieniądza elektronicznego.
b) Za pośrednictwem podmiotu prowadzącego działalność kantorową wpisanego do rejestru, także gdy nie jest bankiem ani instytucją płatniczą, ponieważ wpis kantorowy ma wystarczać do obsługi takich przekazów.
c) Za pośrednictwem uprawnionego banku, instytucji płatniczej albo instytucji pieniądza elektronicznego uprawnionych do świadczenia usług płatniczych, a przy rozliczeniach w kraju także biura usług płatniczych. poprawna

Dlaczego tak: Przy przekazach pieniężnych za granicę oraz rozliczeniach w kraju związanych z obrotem dewizowym, jeżeli kwota przekazu lub rozliczenia przekracza równowartość 15 000 euro, obowiązkowe jest korzystanie z usług uprawnionych banków, instytucji płatniczych oraz instytucji pieniądza elektronicznego uprawnionych do świadczenia usług płatniczych, a w przypadku rozliczeń w kraju również biur usług płatniczych. Wszystkie te podmioty muszą posiadać odpowiednie uprawnienia lub zezwolenia. Wariant pierwszy pomija instytucje pieniądza elektronicznego, a drugi błędnie dopuszcza działalność kantorową jako wystarczającą podstawę pośredniczenia w takich przekazach.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 25 ust. 1

Pułapka: Należy zapamiętać pełny katalog podmiotów oraz próg 15 000 euro.

Spółka z o.o. (rezydent) otrzymała indywidualne zezwolenie dewizowe na zawarcie umowy sprzedaży wartości dewizowych z kontrahentem z zagranicy. W trakcie realizacji umowy spółka zostaje przejęta przez inną spółkę (sukcesja uniwersalna). Które stwierdzenie dotyczące zezwolenia dewizowego jest prawidłowe?

a) Zezwolenie przechodzi na spółkę przejmującą w ramach sukcesji praw i obowiązków.
b) Zezwolenie wygasa, a spółka przejmująca może działać jeszcze przez 30 dni.
c) Zezwolenie nie przechodzi na spółkę przejmującą; musi ona uzyskać nowe zezwolenie. poprawna

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 6 ust. 4 Prawa dewizowego, udzielone spółce zezwolenie dewizowe nie przechodzi na spółkę przejmującą lub spółkę nowo zawiązaną, gdy spółka, która otrzymała zezwolenie, została przejęta przez inną spółkę lub wraz z inną spółką albo spółkami zawiąże nową spółkę. Oznacza to, że spółka przejmująca nie wstępuje w prawa wynikające z zezwolenia i musi wystąpić o nowe zezwolenie. Pozostałe warianty są niezgodne z tym przepisem - sukcesja nie obejmuje zezwoleń dewizowych, a przepis nie przewiduje okresu na dokończenie czynności.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 6 ust. 4

Pułapka: Łatwo założyć, że w razie przejęcia spółki zezwolenie przechodzi na następcę prawnego na zasadzie sukcesji uniwersalnej, ale prawo dewizowe wprost to wyłącza.

Spółka z o.o. z siedzibą w Warszawie, będąca rezydentem, zawiera umowę pożyczki z nierezydentem z siedzibą w Niemczech. Kwota pożyczki wynosi 20 000 euro. Zgodnie z ustawą - Prawo dewizowe, czy spółka jest zobowiązana do dokonania przekazu pieniężnego za granicę za pośrednictwem uprawnionego banku lub instytucji płatniczej?

a) Nie, bo obowiązek dotyczy wyłącznie przekazów w obrocie towarowym, a pożyczka nim nie jest.
b) Nie, bo obowiązek obejmuje wyłącznie osoby fizyczne, a spółka z o.o. nie jest taką osobą.
c) Tak, bo spółka jest rezydentem, a przekaz za granicę na 20 000 euro przekracza limit 15 000 euro. poprawna

Dlaczego tak: Obowiązek dokonywania przekazów pieniężnych za granicę za pośrednictwem uprawnionych banków lub instytucji płatniczych dotyczy rezydentów, gdy kwota przekazu przekracza równowartość 15 000 euro. Spółka z o.o. jest rezydentem, a kwota pożyczki przekracza ten limit, zatem obowiązek ma zastosowanie. Wariant wyłączający spółki jest błędny, gdyż obowiązek dotyczy wszystkich rezydentów, w tym osób prawnych. Wariant ograniczający obowiązek do obrotu towarowego jest nieprawidłowy, gdyż dotyczy on przekazów pieniężnych za granicę, nie tylko związanych z towarami.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 25 ust. 1

Pułapka: Należy pamiętać, że obowiązek dotyczy wszystkich rezydentów, nie tylko osób fizycznych, i nie jest ograniczony do obrotu towarowego.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie (rezydent) zamierza nabyć udziały w spółce z siedzibą w Szwajcarii. Zgodnie z ustawą - Prawo dewizowe, czynność ta:

a) nie podlega ograniczeniom, ponieważ Szwajcaria należy do OECD i jest traktowana na równi z państwami członkowskimi Unii Europejskiej poprawna
b) podlega ograniczeniu i wymaga uzyskania zezwolenia dewizowego, chyba że udzielono ogólnego zezwolenia dewizowego
c) wymaga wyłącznie zgłoszenia do Prezesa Narodowego Banku Polskiego w terminie 14 dni od dokonania czynności, bez konieczności uzyskania zezwolenia dewizowego

Dlaczego tak: Ograniczeniu z art. 9 pkt 7 lit. b podlega nabywanie przez rezydentów udziałów i akcji w spółkach mających siedzibę w krajach trzecich. Szwajcaria nie należy do Unii Europejskiej ani do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, ale jest członkiem Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, a takie kraje trzecie traktuje się na równi z państwami członkowskimi Unii (art. 2 ust. 2). Czynność nie wymaga zatem zezwolenia dewizowego; ustawa nie przewiduje też dla niej obowiązku zgłoszenia do Prezesa Narodowego Banku Polskiego.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 9 pkt 7 lit. b w zw. z art. 2 ust. 2

Pułapka: Należy pamiętać, że ograniczenia dotyczą krajów trzecich, a nie wszystkich nierezydentów.