Prawo dewizowe

Pojęcia obrotu dewizowego, rezydenta i nierezydenta, wartości dewizowe, ograniczenia w obrocie dewizowym i wyłączenia, zezwolenia dewizowe indywidualne i ogólne, obowiązki zgłoszeniowe przy przewozie wartości przez granicę, działalność kantorowa, kontrola dewizowa i sankcje.

Dziedzina z art. 20 ust. 1 pkt 7 ustawy o doradztwie podatkowym. W tej dziedzinie mamy 48 pytań.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie, będąca rezydentem, nabywa od nierezydenta z kraju trzeciego jednostki uczestnictwa w funduszu zbiorowego inwestowania mającego siedzibę w kraju trzecim. Czy czynność ta podlega ograniczeniom na podstawie ustawy - Prawo dewizowe?

a) Podlega wyłącznie wtedy, gdy wartość transakcji przekracza równowartość 10 000 euro.
b) Nie podlega ograniczeniom, ponieważ nabywanie jednostek funduszy z krajów trzecich nie jest objęte przepisem dewizowym.
c) Podlega ograniczeniom, ponieważ rezydent nabywa jednostki funduszu zbiorowego inwestowania z kraju trzeciego. poprawna

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 9 pkt 7 lit. c ustawy - Prawo dewizowe, ograniczeniom podlega nabywanie przez rezydentów jednostek uczestnictwa w funduszach zbiorowego inwestowania mających siedzibę w krajach trzecich. Ograniczenie to ma charakter przedmiotowy i nie jest uzależnione od wartości transakcji, więc wartość 10 000 euro nie ma znaczenia. Odpowiedź wskazująca, że czynność nie podlega ograniczeniom, jest błędna, gdyż przepis wprost obejmuje taką czynność.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 9 pkt 7 lit. c

Pułapka: Uznanie, że ograniczenia dotyczą wyłącznie papierów wartościowych lub że istnieje limit kwotowy, podczas gdy ograniczenie ma charakter przedmiotowy.

W którym przypadku nie jest wymagane indywidualne zezwolenie dewizowe Prezesa Narodowego Banku Polskiego?

a) Rezydent wywozi środki płatnicze do kraju trzeciego na podjęcie działalności gospodarczej.
b) Nierezydent z kraju trzeciego zbywa w kraju krótkoterminowe papiery dłużne nabyte za granicą.
c) Rezydent nabywa udziały w spółce z siedzibą w kraju trzecim na warunkach ogólnego zezwolenia dewizowego. poprawna

Dlaczego tak: Indywidualne zezwolenie dewizowe jest wymagane na odstąpienie od ograniczenia lub obowiązku, w zakresie których nie udzielono ogólnego zezwolenia dewizowego albo udzielono go na innych warunkach. Jeżeli czynność jest objęta ogólnym zezwoleniem dewizowym i spełnia jego warunki, zezwolenie indywidualne nie jest potrzebne. Zbycie w kraju przez nierezydenta z kraju trzeciego krótkoterminowych papierów dłużnych nabytych za granicą podlega ograniczeniu z art. 9 pkt 5 lit. a, a wywóz środków płatniczych na podjęcie działalności gospodarczej w kraju trzecim ograniczeniu z art. 9 pkt 4, więc obie te czynności zezwolenia wymagają.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 8 ust. 1 oraz art. 9 pkt 4 i 5 lit. a

Pułapka: Nietrafne uznanie, że samo objęcie czynności ogólnym zezwoleniem nie wyłącza obowiązku uzyskania indywidualnego, podczas gdy indywidualne jest potrzebne tylko wtedy, gdy ogólnego nie ma lub nie obejmuje danego przypadku.

W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, która zamierza prowadzić działalność kantorową, członkiem zarządu jest osoba prawomocnie skazana za umyślne przestępstwo skarbowe. Czy spółka może uzyskać wpis do rejestru działalności kantorowej?

a) Tak, jeżeli skazany członek zarządu zostanie odwołany dopiero po wpisie do rejestru działalności kantorowej.
b) Tak, ponieważ wymóg niekaralności dotyczy tylko wspólników prowadzących sprawy spółki, a nie członków zarządu.
c) Nie, ponieważ członek zarządu jako członek organu zarządzającego nie może być prawomocnie skazany za przestępstwo skarbowe. poprawna

Dlaczego tak: Działalność kantorową może wykonywać osoba prawna lub jednostka organizacyjna, w której wspólnicy, którym powierzono prowadzenie spraw spółki, uprawnieni do reprezentacji spółki oraz członkowie organów zarządzających nie zostali prawomocnie skazani za przestępstwo skarbowe ani za przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej. Wymóg obejmuje więc wprost członków zarządu, a nie tylko wspólników prowadzących sprawy spółki. Skoro w zarządzie zasiada osoba prawomocnie skazana za umyślne przestępstwo skarbowe, warunek nie jest spełniony i wpis do rejestru nie może być dokonany, a odwołanie tej osoby po wpisie nie usuwa wady istniejącej w chwili wpisu.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 12 ust. 1 pkt 2

Pułapka: Pominięcie instytucji zatarcia skazania, która przywraca stan niekaralności.

Zezwolenie dewizowe indywidualne jest wymagane, gdy czynność podlega ograniczeniu lub obowiązkowi, o których mowa w art. 5 ustawy - Prawo dewizowe, a odstąpienie od tego ograniczenia lub obowiązku:

a) dotyczy wyłącznie czynności między rezydentami, bez elementu obrotu z zagranicą.
b) ma nastąpić w granicach ogólnego zezwolenia dewizowego i z zachowaniem jego warunków.
c) ma nastąpić na warunkach innych niż określone w ogólnym zezwoleniu dewizowym. poprawna

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy - Prawo dewizowe, indywidualne zezwolenie dewizowe jest wymagane na odstąpienie od ograniczenia lub obowiązku, o których mowa w art. 5, w zakresie, w którym nie udzielono ogólnego zezwolenia dewizowego albo udzielono takiego zezwolenia, ale na innych warunkach niż te, na których ma nastąpić odstąpienie. Wariant dotyczący czynności wyłącznie między rezydentami jest błędny, gdyż ograniczenia z art. 5 dotyczą obrotu z zagranicą, a nie samych czynności między rezydentami. Wariant o spełnieniu warunków ogólnego zezwolenia jest błędny, gdyż wtedy nie ma potrzeby uzyskiwania zezwolenia indywidualnego.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 8 ust. 1

Pułapka: Częstym błędem jest myślenie, że zezwolenie indywidualne jest potrzebne tylko wtedy, gdy nie ma zezwolenia ogólnego - tymczasem potrzeba go również, gdy ogólne zezwolenie ma inne warunki.

Zgodnie z ustawą - Prawo dewizowe, indywidualne zezwolenie dewizowe jest wymagane, gdy:

a) nierezydent z kraju trzeciego kupuje w Polsce lokal mieszkalny i rozlicza cenę w walucie obcej
b) przedsiębiorca rozpoczyna działalność kantorową i uzyskuje wpis do rejestru Prezesa NBP
c) rezydent chce odstąpić od ograniczenia z art. 5, bez ogólnego zezwolenia albo na innych warunkach poprawna

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy - Prawo dewizowe indywidualne zezwolenie dewizowe jest wymagane na odstąpienie od ograniczenia lub obowiązku, o których mowa w art. 5, w zakresie, w którym nie udzielono ogólnego zezwolenia dewizowego albo udzielono takiego zezwolenia na innych warunkach. Nabycie nieruchomości w Polsce przez nierezydenta nie mieści się w katalogu ograniczeń z art. 9, więc zezwolenia dewizowego nie wymaga; odrębną sprawą jest zezwolenie z ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Podjęcie działalności kantorowej wymaga wpisu do rejestru prowadzonego przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego, a nie indywidualnego zezwolenia dewizowego.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 8 ust. 1 w zw. z art. 5 i art. 9

Pułapka: Należy odróżnić zezwolenie dewizowe od innych form administracyjnych, takich jak wpis do rejestru działalności kantorowej.

Zgodnie z ustawą - Prawo dewizowe, nierezydentem jest:

a) osoba fizyczna, która nie posiada obywatelstwa polskiego i nie ma miejsca zamieszkania w Polsce, co oznacza, że aby być nierezydentem, trzeba spełnić oba te warunki jednocześnie, czyli brak polskiego obywatelstwa i brak miejsca zamieszkania w Polsce
b) osoba fizyczna posiadająca miejsce zamieszkania za granicą, a także osoba prawna mająca siedzibę za granicą, co oznacza, że dla osób fizycznych decydujące jest miejsce zamieszkania, a dla osób prawnych siedziba, niezależnie od obywatelstwa poprawna
c) osoba fizyczna posiadająca obywatelstwo obce, niezależnie od miejsca zamieszkania, co oznacza, że status nierezydenta zależy wyłącznie od posiadanego obywatelstwa, a nie od faktycznego miejsca pobytu

Dlaczego tak: Nierezydentem jest każda osoba, która nie jest rezydentem. Dla osób fizycznych decydujące jest miejsce zamieszkania za granicą, a dla osób prawnych siedziba za granicą. Wariant uzależniający status od obywatelstwa jest błędny, gdyż obywatelstwo nie ma znaczenia dla rezydencji dewizowej. Wariant wymagający braku obywatelstwa polskiego i braku miejsca zamieszkania w Polsce jest zawężający, ponieważ nierezydentem może być również osoba z obywatelstwem polskim, jeśli ma miejsce zamieszkania za granicą.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 2 ust. 1 pkt 2

Pułapka: Częstym błędem jest mylenie pojęcia nierezydenta z obywatelstwem lub z definicją rezydencji podatkowej, podczas gdy dla celów dewizowych kluczowe jest miejsce zamieszkania lub siedziba.

Zgodnie z ustawą - Prawo dewizowe, rezydentami są między innymi osoby fizyczne posiadające w Rzeczypospolitej Polskiej miejsce zamieszkania. Która z poniższych osób fizycznych jest nierezydentem?

a) Osoba fizyczna nieposiadająca w Polsce miejsca zamieszkania, która przebywa w Polsce na podstawie wizy w celu podjęcia pracy. poprawna
b) Osoba fizyczna posiadająca w Polsce miejsce zamieszkania, która uzyskała zgodę na pobyt stały na terytorium innego państwa.
c) Osoba fizyczna posiadająca w Polsce miejsce zamieszkania, która przebywa w innym państwie przez okres dłuższy niż 183 dni w roku podatkowym.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo dewizowe, rezydentami są osoby fizyczne posiadające w Rzeczypospolitej Polskiej miejsce zamieszkania. Osoba nieposiadająca w Polsce miejsca zamieszkania jest nierezydentem, nawet jeśli przebywa w Polsce czasowo, na przykład na podstawie wizy. Pozostałe wskazane osoby mają w Polsce miejsce zamieszkania, więc są rezydentami, niezależnie od długości pobytu za granicą czy posiadanej zgody na pobyt stały.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 2 ust. 1 pkt 1

Pułapka: Pomylenie miejsca zamieszkania z pobytem czasowym lub z kryterium 183 dni, które jest istotne na gruncie prawa podatkowego, a nie dewizowego.

Zgodnie z ustawą - Prawo dewizowe, wartościami dewizowymi są między innymi:

a) Papiery wartościowe, których wartość jest wyrażona w walucie polskiej.
b) Krajowe środki płatnicze, czyli waluta polska.
c) Zagraniczne środki płatnicze, czyli waluty innych państw. poprawna

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy - Prawo dewizowe wartościami dewizowymi są zagraniczne środki płatnicze, czyli waluty obce oraz dewizy, to jest papiery wartościowe i inne dokumenty pełniące funkcję środka płatniczego wystawione w walutach obcych, a także złoto dewizowe i platyna dewizowa. Krajowe środki płatnicze, w tym waluta polska, nie są wartościami dewizowymi. Papiery wartościowe wyrażone w walucie polskiej również nimi nie są.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo dewizowe (Dz.U. 2024 poz. 1131), art. 2 ust. 1 pkt 8 i 9

Pułapka: Uznanie, że wartości dewizowe obejmują walutę polską lub papiery wartościowe w walucie polskiej, podczas gdy ustawa definiuje je jako zagraniczne środki płatnicze.