Przejdź do treści
Fiskusjusz.pl
Zaloguj się Załóż konto

Postępowanie przed sądami administracyjnymi

Ustrój sądów administracyjnych, właściwość wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga i jej wymogi, termin i tryb wniesienia, autokontrola organu, wstrzymanie wykonania, wyroki i ich związanie, skarga kasacyjna i przymus adwokacko-radcowski z udziałem doradcy podatkowego, zażalenie, prawo pomocy, koszty, uchwały NSA.

Dziedzina z art. 20 ust. 1 pkt 5 ustawy o doradztwie podatkowym. W tej dziedzinie mamy 62 pytania.

Spółka z o.o. z siedzibą w Poznaniu zaskarżyła decyzję organu podatkowego z siedzibą w Warszawie. Przed rozpoznaniem sprawy spółka przeniosła siedzibę do Krakowa. Który sąd pozostanie właściwy do rozpoznania sprawy?

  1. a) Wojewódzki sąd administracyjny w Warszawie, bo decyduje właściwość z dnia wniesienia skargi, ustalona według siedziby organu poprawna
  2. b) Wojewódzki sąd administracyjny w Poznaniu, bo o właściwości ma rozstrzygać siedziba skarżącej z dnia wniesienia skargi
  3. c) Wojewódzki sąd administracyjny w Krakowie, bo każda zmiana siedziby skarżącej w toku sprawy ma powodować przekazanie sprawy
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Wojewódzki sąd administracyjny właściwy w chwili wniesienia skargi pozostaje właściwy aż do ukończenia postępowania, choćby podstawy właściwości zmieniły się w toku sprawy, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tej sprawie właściwość wyznaczała siedziba organu podatkowego zaskarżonego w skardze, czyli Warszawa, a nie siedziba skarżącej spółki. Dlatego późniejsze przeniesienie siedziby spółki z Poznania do Krakowa nie zmienia właściwości sądu. Sąd w Poznaniu nie był właściwy, bo właściwości nie wyznacza siedziba skarżącej spółki. Sąd w Krakowie nie staje się właściwy wskutek zmiany siedziby strony.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 14

Pułapka: Należy pamiętać o zasadzie perpetuatio fori, która wyłącza wpływ późniejszych zmian na właściwość sądu.

Strona, która nie wniosła skargi kasacyjnej, może wnieść odpowiedź na skargę kasacyjną w terminie:

  1. a) Trzydziestu dni od doręczenia skargi kasacyjnej.
  2. b) Czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej. poprawna
  3. c) Siedmiu dni od doręczenia skargi kasacyjnej.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Termin na wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną wynosi czternaście dni od doręczenia skargi kasacyjnej stronie, która jej nie wniosła. Po upływie tego terminu lub po zarządzeniu doręczenia odpowiedzi wnoszącemu skargę kasacyjną, wojewódzki sąd administracyjny niezwłocznie przedstawia skargę kasacyjną wraz z odpowiedzią i aktami sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Termin siedmiu dni dotyczy usunięcia braków skargi kasacyjnej, a trzydzieści dni nie jest terminem przewidzianym w tym przepisie.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 179

Pułapka: Pomylenie terminu na odpowiedź na skargę kasacyjną z terminem na usunięcie braków skargi kasacyjnej.

Strona wniosła skargę kasacyjną od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Przed przedstawieniem skargi wraz z aktami Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu strona skutecznie cofnęła skargę. Jak powinien postąpić wojewódzki sąd administracyjny?

  1. a) Przekazać skargę kasacyjną z aktami Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do umorzenia postępowania.
  2. b) Odrzucić skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym z powodu jej cofnięcia.
  3. c) Umorzyć postępowanie kasacyjne na posiedzeniu niejawnym; na postanowienie przysługuje zażalenie. poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Na podstawie art. 178a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wojewódzki sąd administracyjny umorzy na posiedzeniu niejawnym postępowanie kasacyjne, jeżeli strona skutecznie cofnęła skargę kasacyjną przed jej przedstawieniem wraz z aktami sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Odrzucenie skargi kasacyjnej byłoby nieprawidłowe, ponieważ skuteczne cofnięcie skargi kasacyjnej nie jest podstawą jej odrzucenia. Przekazanie sprawy NSA nie jest właściwe, gdyż w tej sytuacji to sąd pierwszej instancji jest władny do umorzenia postępowania kasacyjnego.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 178a

Pułapka: Częstym błędem jest uznanie, że cofnięcie skargi kasacyjnej zawsze prowadzi do odrzucenia przez WSA, tymczasem ustawodawca przewidział odrębną procedurę umorzenia.

Strona złożyła skargę kasacyjną od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale w skardze nie wskazała podstaw kasacyjnych ani ich uzasadnienia. Jak powinien postąpić Naczelny Sąd Administracyjny?

  1. a) Naczelny Sąd Administracyjny rozpozna skargę merytorycznie mimo braku podstaw kasacyjnych.
  2. b) Naczelny Sąd Administracyjny odrzuci skargę kasacyjną, jeśli nie zrobił tego wojewódzki sąd administracyjny. poprawna
  3. c) Naczelny Sąd Administracyjny wezwie stronę do wskazania podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Skarga kasacyjna powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie oraz wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia (art. 176 § 1 p.p.s.a.). W trybie wezwania usuwa się wyłącznie braki inne niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (art. 177a), więc brak samych podstaw kasacyjnych jest nieusuwalny i prowadzi do odrzucenia skargi przez wojewódzki sąd administracyjny (art. 178), a jeżeli sąd ten tego nie uczyni, skargę odrzuca Naczelny Sąd Administracyjny (art. 180). Merytoryczne rozpoznanie takiej skargi nie jest możliwe, bo Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w granicach podstaw kasacyjnych.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 176 § 1, art. 177a, art. 178 i art. 180

Pułapka: Pomylenie braków formalnych skargi kasacyjnej z brakami usuwanymi w trybie art. 49 p.p.s.a.

W jakiej formie wojewódzki sąd administracyjny może wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków?

  1. a) Zarządzeniem przewodniczącego wydziału, wydanym z urzędu
  2. b) Postanowieniem sądu wydanym z urzędu, wyłącznie na rozprawie
  3. c) Postanowieniem sądu na wniosek skarżącego, także na posiedzeniu niejawnym poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Postanowienia te sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym (art. 61 § 5). Ustawa nie przewiduje ani formy zarządzenia przewodniczącego, ani działania z urzędu przez sąd w tym trybie, ani obowiązku rozpoznania sprawy na rozprawie lub po wysłuchaniu organu.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 61 § 3 i § 5

Pułapka: Często myli się formę wstrzymania wykonania (postanowienie) z zarządzeniem, a także pomija się, że sąd może wydać postanowienie na posiedzeniu niejawnym.

W jakim składzie Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie?

  1. a) Na rozprawie w składzie trzech sędziów poprawna
  2. b) W składzie siedmiu sędziów na rozprawie
  3. c) Na rozprawie jednoosobowo
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zasada jest taka, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów. Skład jednego sędziego przewidziany jest dla posiedzeń niejawnych, a skład siedmiu sędziów dla rozstrzygania zagadnień prawnych. Wyjątki od składu trzyosobowego mogą wynikać z przepisów szczególnych, ale nie dotyczą one omawianej zasady ogólnej.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 181 § 1

Pułapka: Pomylenie składu na rozprawie ze składem na posiedzeniu niejawnym lub ze składem siedmioosobowym.

W którym terminie należy wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję ostateczną wydaną w drugiej instancji?

  1. a) W terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia decyzji
  2. b) W terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji poprawna
  3. c) W terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie (art. 53 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Termin sześciu miesięcy dotyczy wyłącznie prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Dziecka (art. 53 § 3). Termin czternastu dni to termin do wniesienia odwołania w postępowaniu podatkowym, a nie skargi do sądu.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 53 § 1 i § 3

Pułapka: Pomylenie terminu 30 dni z terminem 6 miesięcy, który ma zastosowanie po wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa.

W sprawie dotyczącej skargi na decyzję organu podatkowego, strona niebędąca adwokatem ani radcą prawnym, ale będąca doradcą podatkowym, wnosi skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Która ocena jest prawidłowa?

  1. a) Skarga kasacyjna jest niedopuszczalna, ponieważ w sprawie decyzji organu podatkowego doradca podatkowy nie korzysta z wyjątku od przymusu adwokacko-radcowskiego i nie może jej sporządzić ani dla siebie, ani dla strony.
  2. b) Skarga kasacyjna jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy doradca podatkowy działa jako pełnomocnik strony, ponieważ we własnej sprawie ustawa nadal wymaga sporządzenia jej przez adwokata albo radcę prawnego.
  3. c) Skarga kasacyjna jest dopuszczalna, ponieważ doradca podatkowy może sporządzić ją w sprawie obowiązków podatkowych także we własnej sprawie, bez udziału innego pełnomocnika. poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Od 1 marca 2026 r. art. 175 § 3 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pozwala doradcy podatkowemu sporządzić skargę kasacyjną w sprawach obowiązków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 i 3a ustawy o doradztwie podatkowym, a więc także w sprawie decyzji organu podatkowego. Przepis nie ogranicza tego uprawnienia do sytuacji, w której doradca działa jako pełnomocnik, więc może on sporządzić skargę kasacyjną również we własnej sprawie. Wariant całkowicie wykluczający doradcę podatkowego oraz wariant wprowadzający wymóg działania wyłącznie jako pełnomocnik nie mają oparcia w ustawie.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 175 § 3 pkt 1

Pułapka: Błędne założenie, że doradca podatkowy może sporządzać skargi kasacyjne tylko jako pełnomocnik, a nie jako strona.

W sprawie podatkowej organ podatkowy po otrzymaniu skargi na swoją decyzję nie uwzględnił jej w terminie 30 dni. Jaki jest dalszy tryb postępowania?

  1. a) Organ przekazuje skargę organowi wyższego stopnia, który rozpoznaje ją jako zażalenie
  2. b) Organ przekazuje skargę wraz z aktami sprawy sądowi administracyjnemu właściwemu do jej rozpoznania poprawna
  3. c) Organ pozostawia skargę bez rozpoznania i zawiadamia skarżącego o konieczności wniesienia odwołania
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Jeżeli organ nie uwzględni skargi w całości, ma obowiązek przekazać skargę wraz z aktami sprawy sądowi administracyjnemu właściwemu do jej rozpoznania, stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a. Organ nie przekazuje skargi organowi wyższego stopnia, bo skarga nie jest środkiem odwoławczym, ani nie pozostawia jej bez rozpoznania. Zatem przekazanie skargi sądowi jest prawidłowe.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 54 § 2

Pułapka: Mylenie skargi do sądu administracyjnego z odwołaniem w postępowaniu administracyjnym, które rozpoznaje organ wyższego stopnia.

W sprawie ze skargi na decyzję organu podatkowego, po wydaniu wyroku przez wojewódzki sąd administracyjny, jedna ze stron wniosła skargę kasacyjną. Kiedy wyrok tego sądu staje się prawomocny w części niezaskarżonej?

  1. a) Z chwilą wydania wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny
  2. b) Z upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w tej części poprawna
  3. c) Z chwilą prawomocnego odrzucenia wniesionej skargi kasacyjnej
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Jeżeli zaskarżono tylko część orzeczenia, staje się ono prawomocne w części pozostałej z upływem terminu do zaskarżenia. Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy Naczelny Sąd Administracyjny może z urzędu rozpoznać sprawę także w tej części. Zatem prawomocność części niezaskarżonej nie czeka na wyrok NSA ani na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, lecz następuje po upływie terminu na wniesienie skargi kasacyjnej.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 168 § 3

Pułapka: Błędne przekonanie, że prawomocność częściowa wymaga rozstrzygnięcia NSA.

W sprawie ze skargi na decyzję organu podatkowego wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego stał się prawomocny. Który podmiot jest związany tym wyrokiem?

  1. a) Tylko sąd, który wydał wyrok, oraz organ administracji, którego działanie zaskarżono.
  2. b) Strony i sąd, który wydał wyrok, a ponadto inne sądy i inne organy państwowe, w granicach określonych w ustawie. poprawna
  3. c) Wyłącznie strony postępowania, natomiast organy administracji nie są związane, gdyż działają na podstawie przepisów prawa materialnego.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby (art. 170 p.p.s.a.). Powaga rzeczy osądzonej obejmuje przy tym tylko to, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia (art. 171). Nie jest więc tak, że związany jest wyłącznie sąd orzekający i organ, którego działanie zaskarżono, ani że organy administracji pozostają wolne od związania.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 170 i art. 171

Pułapka: Często zapomina się, że związanie wyrokiem dotyczy nie tylko organu, który wydał zaskarżony akt, ale także innych organów i sądów, oczywiście w granicach sprawy osądzonej.

W sprawie ze skargi na decyzję podatkową doradca podatkowy sporządził skargę kasacyjną, ale nie dołączył pełnomocnictwa. Jakie czynności powinien podjąć sąd?

  1. a) Wezwać stronę do usunięcia braków w terminie czternastu dni pod rygorem odrzucenia skargi.
  2. b) Odrzucić skargę kasacyjną bez wzywania do uzupełnienia braków.
  3. c) Wezwać stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony, co obejmuje również dołączenie pełnomocnictwa. Jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Brak pełnomocnictwa jest brakiem formalnym, który podlega uzupełnieniu w tym trybie. Odrzucenie bez wezwania byłoby przedwczesne, a termin czternastu dni dotyczy odpowiedzi na skargę kasacyjną, a nie usunięcia braków.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 177a

Pułapka: Pomylenie terminu na usunięcie braków skargi kasacyjnej z terminem na wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną.

W trakcie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym strona złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podatkowej. Sąd uwzględnił wniosek. Jaki jest skutek postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji?

  1. a) Wstrzymanie wykonania zawiesza postępowanie administracyjne, przez co organ nie podejmuje czynności, a terminy procesowe nie biegną.
  2. b) Decyzja traci moc obowiązującą i zostaje usunięta z obrotu prawnego, więc nie może wywoływać skutków prawnych.
  3. c) Decyzja nie może być wykonywana do czasu utraty mocy wstrzymania; środek ten jest tymczasowy i nie uchyla decyzji. poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu na wniosek skarżącego (art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wstrzymanie wykonania działa jako środek tymczasowy zabezpieczający skargę przed skutkami wykonania aktu. Wstrzymanie traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę albo z dniem uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę (art. 61 § 6), więc decyzja nie może być wykonywana do tego momentu. Wstrzymanie nie pozbawia decyzji mocy obowiązującej ani nie eliminuje jej z obrotu prawnego. Nie zawiesza też postępowania administracyjnego, które zakończyło się już wydaniem tej decyzji.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 61 § 3 i § 6

Pułapka: Wstrzymanie wykonania nie jest równoznaczne z uchyleniem decyzji czy zawieszeniem postępowania administracyjnego - to jedynie tymczasowe wstrzymanie jej wykonalności.

W wyniku autokontroli organ uwzględnił skargę w całości i wydał nową decyzję, która nie narusza prawa. Jakie skutki wywołuje to dla postępowania sądowego?

  1. a) Sąd odrzuca skargę jako dotyczącą decyzji niezaskarżalnej
  2. b) Sąd rozpoznaje skargę, bo autokontrola nie wpływa na sprawę
  3. c) Sąd umarza postępowanie, bo skarga stała się bezprzedmiotowa poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Jeżeli organ uwzględni skargę w całości i wyda nową decyzję, która nie narusza prawa, wojewódzki sąd administracyjny umarza postępowanie, ponieważ skarga stała się bezprzedmiotowa. Nowa decyzja może być jednak zaskarżona do sądu, jeśli strona nie jest nią zadowolona. Odrzucenie skargi następuje w przypadkach formalnych, a nie z powodu autokontroli. Rozpoznanie skargi byłoby pozbawione sensu, gdyż skarga dotyczyła już nieistniejącej decyzji.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 54 § 3 i art. 161 § 1 pkt 3

Pułapka: Należy pamiętać, że autokontrola prowadzi do umorzenia postępowania, a nie do odrzucenia skargi.

Właściwość do rozpoznania skargi na działalność konsula ustala się według siedziby:

  1. a) konsula, którego działalność jest przedmiotem skargi
  2. b) Naczelnego Sądu Administracyjnego jako sądu pierwszej instancji
  3. c) urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw zagranicznych poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 13 § 2a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę urząd obsługujący ministra właściwego do spraw zagranicznych, jest właściwy do rozpoznania skargi na działalność konsula. Wariant odwołujący się do siedziby konsula jest błędny, gdyż konsul działa za granicą i nie ma siedziby na obszarze właściwości żadnego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w pierwszej instancji w sprawach skarg na działalność konsula, gdyż właściwość ta należy wyłącznie do wojewódzkich sądów administracyjnych.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 13 § 2a

Pułapka: Przyjęcie, że właściwość ustala się według siedziby organu, którego działalność zaskarżono, podczas gdy przepis szczególny przewiduje wyjątek dla skarg na działalność konsula.

Strona wniosła zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego. Kiedy sąd ten przedstawia akta sprawy wraz z zażaleniem Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu?

  1. a) Po doręczeniu zażalenia pozostałym stronom, a odpowiedź na zażalenie może być wniesiona wprost do NSA w terminie siedmiu dni od doręczenia zażalenia. poprawna
  2. b) Po upływie terminu do wniesienia odpowiedzi na zażalenie, który wynosi czternaście dni od doręczenia zażalenia, a następnie akta są przekazywane do NSA.
  3. c) Niezwłocznie po otrzymaniu zażalenia, a odpowiedź na zażalenie jest składana do WSA, który przekazuje ją wraz z aktami w terminie siedmiu dni.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 195 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, akta sprawy wraz z zażaleniem wojewódzki sąd administracyjny przedstawia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu po doręczeniu zażalenia pozostałym stronom. Odpowiedź na zażalenie może być wniesiona wprost do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie siedmiu dni od doręczenia zażalenia. Nie jest prawdą, że akta są przedstawiane niezwłocznie po otrzymaniu zażalenia, ani że termin na odpowiedź wynosi czternaście dni.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 195 § 1

Pułapka: Często mylnie przyjmuje się, że odpowiedź na zażalenie składa się do sądu pierwszej instancji, a termin na jej wniesienie jest dłuższy niż siedem dni.

Wojewódzki sąd administracyjny odrzucił skargę kasacyjną jako wniesioną po terminie. Strona uważa, że odrzucenie było bezpodstawne. Jaki środek prawny przysługuje stronie?

  1. a) Skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej.
  2. b) Zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia. poprawna
  3. c) Skarga o wznowienie postępowania do Naczelnego Sądu Administracyjnego zamiast zażalenia, po uprawomocnieniu się postanowienia.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego o odrzuceniu skargi kasacyjnej (art. 194 § 1 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) i wnosi się je w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia (art. 194 § 2). Skarga kasacyjna przysługuje od wyroków i postanowień kończących postępowanie, a nie od postanowienia o odrzuceniu środka odwoławczego. Skarga o wznowienie postępowania służy w przypadkach z art. 271-273 i nie zastępuje zażalenia.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 194 § 1 pkt 7 i § 2

Pułapka: Często myli się środki zaskarżenia: na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej służy zażalenie, a nie skarga kasacyjna czy wznowienie postępowania.

Wojewódzki sąd administracyjny wydał postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania decyzji. Strona, która wniosła skargę, chce zaskarżyć to postanowienie. Który środek prawny przysługuje stronie?

  1. a) Zażalenie do innego składu WSA w tej sprawie.
  2. b) Zażalenie do NSA na odmowę wstrzymania wykonania. poprawna
  3. c) Skarga kasacyjna do NSA od tego postanowienia.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, których przedmiotem jest wstrzymanie albo odmowa wstrzymania wykonania decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, o których mowa w art. 61 (art. 194 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania ma charakter wpadkowy i nie kończy postępowania w sprawie, dlatego nie przysługuje od niego skarga kasacyjna, która służy od wyroków i postanowień kończących postępowanie (art. 173 § 1). Ustawa nie zna też zażalenia rozpoznawanego przez inny skład tego samego wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 194 § 1 pkt 2 w związku z art. 173 § 1

Pułapka: Pomylenie zażalenia ze skargą kasacyjną, która przysługuje tylko od wyroków i niektórych postanowień kończących postępowanie.

Wojewódzki sąd administracyjny wydał wyrok uwzględniający skargę i uchylił zaskarżoną decyzję. Organ administracji, ponownie rozpoznając sprawę, wydał decyzję zgodną z wytycznymi sądu. Która z poniższych ocen jest prawidłowa?

  1. a) Organ nie jest związany oceną prawną, jeśli sąd nie wskazał wprost przepisów do zastosowania przy ponownym rozpoznaniu.
  2. b) Organ jest związany tylko sentencją wyroku, więc może oprzeć nową decyzję na odmiennej wykładni tych samych przepisów.
  3. c) Organ jest związany oceną prawną z wyroku, lecz może od niej odstąpić, gdy zmienił się stan prawny lub faktyczny, uzasadniając odstąpienie. poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Z art. 153 p.p.s.a. wynika, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą organ w sprawie. Związanie nie ogranicza się do sentencji, lecz obejmuje także ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu. Nie zależy też od tego, czy sąd wskazał konkretne przepisy do zastosowania. Jeżeli po wydaniu wyroku zmienił się stan prawny lub faktyczny, organ może odstąpić od wcześniejszej oceny, ale powinien to wyraźnie uzasadnić.

Podstawa prawna: ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 153

Pułapka: Zawężenie związania wyłącznie do sentencji, podczas gdy wiąże również uzasadnienie w zakresie oceny prawnej.

Wojewódzki sąd administracyjny wydał wyrok, w którym uchylił decyzję organu. Wyrok ten jest prawomocny. Która z poniższych czynności jest dopuszczalna na podstawie przepisów p.p.s.a.?

  1. a) Organ administracji może złożyć skargę o wznowienie postępowania sądowego, jeżeli wyrok oparto na podrobionym lub przerobionym dokumencie. poprawna
  2. b) Organ administracji może wystąpić do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, które wywołały rozbieżności w orzecznictwie.
  3. c) Organ administracji może wnieść skargę kasacyjną od prawomocnego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem można żądać między innymi wtedy, gdy orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym (art. 270 i art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Organ administracji, będący stroną postępowania sądowoadministracyjnego, może z takiej skargi skorzystać. Z wnioskiem o podjęcie uchwały wyjaśniającej przepisy prawne występują wyłącznie podmioty wymienione w art. 264 § 2, wśród których nie ma organu administracji. Skarga kasacyjna przysługuje zaś od orzeczeń nieprawomocnych.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 270 i art. 273 § 1 pkt 1

Pułapka: Skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a skarga kasacyjna służy od orzeczeń nieprawomocnych.

Wojewódzki sąd administracyjny wyrokiem uchylił decyzję organu podatkowego. Organ, wykonując wyrok, ponownie rozpoznał sprawę i wydał decyzję zgodną z wytycznymi sądu. Podatnik złożył skargę na nową decyzję, podnosząc zarzuty, które nie były przedmiotem oceny w pierwszym wyroku. Czy sąd rozpoznający skargę na nową decyzję jest związany wykładnią prawa dokonaną w pierwszym wyroku?

  1. a) Tak, ponieważ ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania z uzasadnienia pierwszego wyroku wiążą organ oraz sąd przy ponownym rozpoznaniu tej samej sprawy. poprawna
  2. b) Nie, ponieważ po wydaniu nowej decyzji sąd miałby oceniać sprawę tak, jakby wcześniejszy wyrok nie zapadł, a granice skargi wyłączałyby związanie poprzednią wykładnią.
  3. c) Tak, ale wyłącznie co do poglądów zawartych w sentencji pierwszego wyroku, ponieważ uzasadnienie miałoby znaczenie jedynie motywacyjne i nie wiązałoby sądu.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Związanie wykładnią prawa wynika z art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Związanie nie ogranicza się do sentencji, lecz obejmuje ocenę prawną i wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku, więc pogląd zawężający je do samej sentencji jest błędny. Nowa decyzja wydana po uchyleniu poprzedniej jest elementem dalszego toku tej samej sprawy, dlatego nieprawdziwe jest również twierdzenie, że otwiera ona postępowanie wolne od związania pierwszym wyrokiem.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 153

Pułapka: Najczęściej mylnie przyjmuje się, że związanie dotyczy tylko sentencji wyroku, podczas gdy wiąże także uzasadnienie.

Wojewódzki sąd administracyjny wyrokiem uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję. Organ administracji, po otrzymaniu wyroku, ponownie rozpatrzył sprawę i wydał decyzję, która jest niezgodna z oceną prawną zawartą w wyroku. Jakie skutki wywołuje wydanie takiej decyzji?

  1. a) Decyzja pozostaje w obrocie tylko do stwierdzenia jej nieważności przez organ nadzoru za naruszenie wyroku sądu.
  2. b) Decyzja jest nieważna z mocy prawa, ponieważ samo naruszenie oceny prawnej sądu pozbawia ją skutków.
  3. c) Decyzja pozostaje w obrocie; strona może wnieść skargę, a sąd może ją uchylić i wymierzyć organowi grzywnę. poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą organ (art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Decyzja wydana wbrew nim pozostaje w obrocie prawnym do czasu jej wzruszenia: strona może wnieść skargę do sądu administracyjnego, a sąd uchyla taką decyzję jako wydaną z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 1). W razie niewykonania wyroku sąd może ponadto wymierzyć organowi grzywnę (art. 154 § 1). Ustawa nie przewiduje nieważności takiej decyzji z mocy prawa ani stwierdzenia jej nieważności wyłącznie z tej przyczyny w trybie administracyjnym.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 153, art. 145 § 1 pkt 1 i art. 154 § 1

Pułapka: Naruszenie oceny prawnej sądu powoduje nieważność decyzji z mocy prawa, nie tylko jej wzruszalność.