Przejdź do treści
Fiskusjusz.pl
Zaloguj się Załóż konto

Postępowanie przed sądami administracyjnymi

Ustrój sądów administracyjnych, właściwość wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga i jej wymogi, termin i tryb wniesienia, autokontrola organu, wstrzymanie wykonania, wyroki i ich związanie, skarga kasacyjna i przymus adwokacko-radcowski z udziałem doradcy podatkowego, zażalenie, prawo pomocy, koszty, uchwały NSA.

Dziedzina z art. 20 ust. 1 pkt 5 ustawy o doradztwie podatkowym. W tej dziedzinie mamy 62 pytania.

Adwokat złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd administracyjny uwzględnił wniosek. Jaki jest skutek tego orzeczenia?

  1. a) Strona jest zwolniona od opłat sądowych, nie od wydatków.
  2. b) Strona jest zwolniona od opłat sądowych i od wydatków. poprawna
  3. c) Strona jest zwolniona od wydatków, nie od opłat sądowych.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Prawo pomocy w zakresie częściowym może polegać na zwolnieniu tylko od opłat sądowych, tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, a także na samym ustanowieniu pełnomocnika (art. 245 § 3). Skoro wniosek obejmował zwolnienie od kosztów sądowych i został uwzględniony, strona jest zwolniona zarówno od opłat, jak i od wydatków. Zwolnienie w zakresie węższym musiałoby wynikać z treści postanowienia.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 211 i art. 245 § 3

Pułapka: Pomylenie zakresu prawa pomocy: zwolnienie od kosztów sądowych nie obejmuje kosztów zastępstwa procesowego, a zakres częściowy może być ograniczony.

Doradca podatkowy, reprezentując stronę w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, wnosi skargę na decyzję organu podatkowego. Który z wymogów skargi jest obligatoryjny?

  1. a) wskazanie adwokata lub radcy prawnego, który będzie reprezentować stronę
  2. b) wskazanie zaskarżonej decyzji i oznaczenie organu, który ją wydał poprawna
  3. c) przedstawienie dowodów na poparcie skargi
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga powinna zawierać m.in. wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia lub innego aktu, oznaczenie organu, którego działalność jest przedmiotem skargi, oraz określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Przedstawienie dowodów nie jest wymogiem skargi, choć może być załączone. Wskazanie adwokata lub radcy prawnego nie jest obowiązkowe, gdyż stronę może reprezentować również doradca podatkowy.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 57 § 1

Pułapka: Uznanie, że skarga musi zawierać dowody lub że wymagany jest przymus adwokacko-radcowski, podczas gdy doradca podatkowy może reprezentować stronę samodzielnie.

Doradca podatkowy zamierza sporządzić skargę kasacyjną od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego w sprawie dotyczącej zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług. Czy doradca podatkowy ma do tego uprawnienie?

  1. a) Nie, bo w sprawie zobowiązania w VAT skargę kasacyjną może sporządzić tylko adwokat albo radca prawny.
  2. b) Tak, od 1 marca 2026 r. w sprawach z art. 2 ust. 1 pkt 1 i 3a ustawy o doradztwie podatkowym, w tym dotyczących VAT. poprawna
  3. c) Tak, w każdej sprawie sądowoadministracyjnej, bez ograniczenia do obowiązków podatkowych, celnych lub raportowych.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Od 1 marca 2026 r. art. 175 § 3 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pozwala doradcy podatkowemu sporządzić skargę kasacyjną w sprawach obowiązków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 i 3a ustawy o doradztwie podatkowym. Obejmuje to obowiązki podatkowe i celne, obowiązki dotyczące opłat, do których stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, egzekucję administracyjną tych obowiązków oraz obowiązki informacyjne, sprawozdawcze i raportowe. Sprawa zobowiązania w podatku od towarów i usług mieści się w tym zakresie. Uprawnienie nie jest jednak nieograniczone: poza tym katalogiem skargę kasacyjną sporządza adwokat lub radca prawny.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 175 § 3 pkt 1

Pułapka: Należy zwrócić uwagę na zakres przedmiotowy uprawnienia doradcy podatkowego - nie jest ono nieograniczone, lecz dotyczy spraw podatkowych, celnych i egzekucji z nimi związanej.

Jaki jest termin na wniesienie odpowiedzi na zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli została ona wniesiona wprost do tego sądu?

  1. a) Siedem dni od doręczenia zażalenia poprawna
  2. b) Czternaście dni od jego doręczenia
  3. c) Trzydzieści dni od doręczenia
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 195 § 1 p.p.s.a., odpowiedź na zażalenie może być wniesiona wprost do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie siedmiu dni od doręczenia zażalenia. Termin ten jest krótszy niż standardowy termin na wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną, który wynosi trzydzieści dni. Warianty czternastu i trzydziestu dni są błędne, ponieważ nie znajdują oparcia w przepisach dotyczących zażalenia.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 195 § 1

Pułapka: Łatwo pomylić termin na odpowiedź na zażalenie z terminem na odpowiedź na skargę kasacyjną, który wynosi trzydzieści dni.

Kiedy Naczelny Sąd Administracyjny unieważnia prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego i odrzuca skargę?

  1. a) Gdy orzeczenie rażąco narusza prawo, a strona nie wniosła skargi kasacyjnej, co miałoby samo przez się uzasadniać unieważnienie i odrzucenie skargi.
  2. b) Gdy w chwili orzekania sprawa, ze względu na osobę lub przedmiot, nie podlegała kognicji sądu administracyjnego, a orzeczenia nie można wzruszyć w trybie ustawy. poprawna
  3. c) Gdy orzeczenie jest sprzeczne z Konstytucją, co miałoby samo przez się uzasadniać unieważnienie go przez NSA i odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 172 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny unieważnia prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego wydane w sprawie, która ze względu na osobę lub przedmiot nie podlegała orzecznictwu sądu administracyjnego w chwili orzekania, i odrzuca skargę, jeżeli orzeczenie to nie może być wzruszone w trybie przewidzianym w ustawie. Sprzeczność z Konstytucją nie jest podstawą unieważnienia w tym trybie, lecz może stanowić podstawę skargi o wznowienie postępowania lub skargi konstytucyjnej. Rażące naruszenie prawa może być podstawą skargi kasacyjnej, ale nie unieważnienia na podstawie art. 172 ppsa.

Podstawa prawna: ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 172

Pułapka: Wskazanie ogólnej przesłanki naruszenia prawa zamiast szczególnej podstawy z art. 172, dotyczącej braku podlegania orzecznictwu sądu administracyjnego.

Kiedy wojewódzki sąd administracyjny może uchylić zaskarżony wyrok lub postanowienie na podstawie art. 179a ppsa?

  1. a) Gdy spóźniona skarga kasacyjna wpłynie przed przedstawieniem jej NSA, a strona powoła brak winy w uchybieniu terminu.
  2. b) Gdy przed przedstawieniem skargi kasacyjnej NSA stwierdzi nieważność postępowania albo oczywiście usprawiedliwione podstawy skargi. poprawna
  3. c) Gdy wraz ze skargą kasacyjną złożono wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 179a ppsa, wojewódzki sąd administracyjny przed przedstawieniem skargi kasacyjnej NSA może uchylić zaskarżony wyrok lub postanowienie, jeżeli stwierdzi nieważność postępowania albo oczywiście usprawiedliwione podstawy skargi kasacyjnej. Wniosek o wstrzymanie wykonania orzeczenia nie jest podstawą do uchylenia. Spóźniona skarga kasacyjna podlega odrzuceniu, a nie uchyleniu orzeczenia.

Podstawa prawna: ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 179a

Pułapka: Uznanie, że sama oczywista zasadność skargi kasacyjnej wystarcza, ale bez stwierdzenia nieważności - art. 179a wymaga obu przesłanek alternatywnie.

Kiedy wojewódzki sąd administracyjny pozostaje właściwy do rozpoznania sprawy, mimo że po wniesieniu skargi nastąpiła zmiana podstaw właściwości?

  1. a) tylko do czasu wydania postanowienia o przekazaniu sprawy innemu sądowi
  2. b) zawsze, aż do ukończenia postępowania, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej poprawna
  3. c) do czasu uprawomocnienia się wyroku, ale tylko wtedy, gdy zmiana podstaw nastąpiła przed rozprawą
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zasada perpetuatio fori wyrażona w art. 14 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że wojewódzki sąd administracyjny właściwy w chwili wniesienia skargi pozostaje właściwy aż do ukończenia postępowania, choćby podstawy właściwości zmieniły się w toku sprawy. Wariant ograniczający właściwość do czasu wydania postanowienia o przekazaniu sprawy jest błędny, bo przepis nie przewiduje takiego wyjątku. Wariant uzależniający właściwość od tego, czy zmiana podstaw nastąpiła przed rozprawą, również nie znajduje oparcia w ustawie.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 14

Pułapka: Przypisanie zasadzie perpetuatio fori ograniczeń czasowych, których ustawa nie przewiduje.

Postępowanie zażaleniowe stało się bezprzedmiotowe, zanim wojewódzki sąd administracyjny przedstawił zażalenie wraz z aktami sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Który sąd i w jakim trybie umarza to postępowanie?

  1. a) Wojewódzki sąd administracyjny umarza je na posiedzeniu niejawnym; na postanowienie przysługuje zażalenie. poprawna
  2. b) Naczelny Sąd Administracyjny umarza je na posiedzeniu niejawnym po otrzymaniu akt od WSA; postanowienie jest niezaskarżalne.
  3. c) Wojewódzki sąd administracyjny umarza je na rozprawie po uprzednim wysłuchaniu stron; postanowienie nie podlega zażaleniu.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 195 § 3 p.p.s.a., jeżeli postępowanie zażaleniowe stało się bezprzedmiotowe przed przedstawieniem zażalenia wraz z aktami sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, umarza je wojewódzki sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym, a na wydane postanowienie przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Do przekazania akt sprawa pozostaje więc w sądzie pierwszej instancji, a nie w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Ustawa nie wymaga w tym przypadku ani rozprawy, ani wysłuchania stron.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 195 § 3

Pułapka: Należy zwrócić uwagę na precyzyjne brzmienie przepisu - umorzenie następuje tylko przed przekazaniem akt NSA.

Która izba Naczelnego Sądu Administracyjnego sprawuje nadzór nad orzecznictwem wojewódzkich sądów administracyjnych w sprawach dotyczących ceł?

  1. a) Izba Gospodarcza. poprawna
  2. b) Izba Finansowa.
  3. c) Izba Ogólnoadministracyjna.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą - Prawo o ustroju sądów administracyjnych Izba Gospodarcza sprawuje nadzór nad orzecznictwem wojewódzkich sądów administracyjnych między innymi w sprawach ceł. Izba Finansowa obejmuje sprawy zobowiązań podatkowych i innych świadczeń pieniężnych, do których mają zastosowanie przepisy podatkowe oraz egzekucji świadczeń pieniężnych, nie obejmuje ceł. Izba Ogólnoadministracyjna zajmuje się sprawami niewymienionymi wprost w kompetencjach dwóch pozostałych izb, ale sprawy celne są wyraźnie przypisane do Izby Gospodarczej.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2024 poz. 1267), art. 39 § 3

Pułapka: Sprawy celne bywają kojarzone z podatkami, ale ustawa wyraźnie zalicza je do właściwości Izby Gospodarczej.

Które z poniższych orzeczeń sądów administracyjnych ma powagę rzeczy osądzonej?

  1. a) Wyrok nieprawomocny, jeżeli oparto go na materiale dowodowym z rozprawy.
  2. b) Wyrok prawomocny, ale tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. poprawna
  3. c) Każde orzeczenie wydane na posiedzeniu jawnym, także nieprawomocne.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Powaga rzeczy osądzonej przysługuje wyłącznie wyrokowi prawomocnemu, i to jedynie w zakresie, w jakim rozstrzygnięcie dotyczyło przedmiotu sprawy wyznaczonego skargą. Nie dotyczy to orzeczeń nieprawomocnych ani wszystkich orzeczeń wydanych na posiedzeniu jawnym, gdyż istotny jest walor prawomocności, a nie tryb wydania. Z kolei wyrok nieprawomocny, nawet oparty na materiale dowodowym, nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 171

Pułapka: Łatwo pomylić powagę rzeczy osądzonej z mocą wiążącą orzeczeń czy też uznać, że każdy wyrok sądu administracyjnego, nawet nieprawomocny, ma taki skutek.

Które z poniższych orzeczeń wiąże sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi?

  1. a) Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu z Konstytucją, opublikowany w Dzienniku Ustaw.
  2. b) Prawomocny wyrok sądu administracyjnego z innej sprawy, opublikowany w orzecznictwie.
  3. c) Ustalenia prawomocnego wyroku skazującego w postępowaniu karnym co do popełnienia przestępstwa. poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 11 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Prawomocny wyrok sądu administracyjnego wydany w innej sprawie nie jest wiążący dla sądów w innych sprawach, choć może być pomocny w wykładni. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma moc powszechnie obowiązującą, ale nie wynika to z art. 11 tej ustawy.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 11

Pułapka: Łatwo pomylić związanie ustaleniami wyroku karnego z ogólną mocą wiążącą orzeczeń sądów administracyjnych lub Trybunału Konstytucyjnego.

Które z poniższych stwierdzeń dotyczących uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego jest prawdziwe?

  1. a) Uchwała składu siedmiu sędziów wiąże składy sądów administracyjnych, a skład, który jej nie podziela, przedstawia zagadnienie prawne właściwemu składowi NSA. poprawna
  2. b) Uchwała składu siedmiu sędziów wiąże składy sądów administracyjnych bez wyjątku, dlatego skład orzekający musi ją zastosować i nie może przedstawić zagadnienia prawnego składowi powiększonemu.
  3. c) Uchwała składu siedmiu sędziów jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa, dlatego wiąże obywateli i organy państwa tak jak akty wymienione w Konstytucji.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 269 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Uchwała ma więc ogólną moc wiążącą wobec wszystkich składów sądów administracyjnych, ale ustawa przewiduje tryb odstąpienia od zajętego w niej stanowiska. Uchwały nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa w rozumieniu Konstytucji.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 269 § 1

Pułapka: Należy pamiętać, że uchwały NSA nie są aktami normatywnymi, a ich moc wiążąca jest ograniczona do składów orzekających NSA.

Który organ jest właściwy do odwołania prezesa sądu w wojewódzkim sądzie administracyjnym w toku kadencji?

  1. a) Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego. poprawna
  2. b) Krajowa Rada Sądownictwa.
  3. c) Zgromadzenie Ogólne Sędziów wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych stanowi, że prezes i wiceprezes sądu w wojewódzkim sądzie administracyjnym mogą być odwołani przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego w toku kadencji, po zasięgnięciu opinii zgromadzenia ogólnego tego sądu i Krajowej Rady Sądownictwa. Zgromadzenie Ogólne i KRS mają jedynie kompetencję opiniodawczą, a nie decyzyjną.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2024 poz. 1267), art. 21a § 1 i § 2

Pułapka: Łatwo przypisać decyzyjną rolę KRS lub zgromadzeniu ogólnemu, ale ich rola jest wyłącznie opiniująca.

W toku postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym stwierdzono rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych co do stosowania przepisu prawa podatkowego. Kto podejmuje uchwałę mającą na celu wyjaśnienie tego przepisu?

  1. a) Zgromadzenie Ogólne Sędziów NSA na wniosek Prezesa tego sądu.
  2. b) Prezes NSA w zarządzeniu wiążącym wszystkie sądy administracyjne.
  3. c) NSA w składzie siedmiu sędziów, całej Izby albo w pełnym składzie. poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Podejmowanie uchwał mających na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, należy do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 2). Uchwały te podejmuje skład siedmiu sędziów, cała Izba albo pełny skład tego sądu (art. 264 § 1), na wniosek podmiotów wymienionych w art. 264 § 2, przy czym Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego jedynie kieruje wniosek do jednego z tych składów (art. 264 § 3). Sam Prezes uchwały nie podejmuje, a Zgromadzenie Ogólne Sędziów nie jest organem orzekającym.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 15 § 1 pkt 2 i art. 264 § 1

Pułapka: Należy odróżnić uchwały podejmowane przez składy siedmioosobowe od uchwał Zgromadzenia Ogólnego, które nie mają charakteru wiążących wytycznych.

Który organ sądów administracyjnych jest uprawniony do wydawania zbioru urzędowego orzeczeń sądów administracyjnych?

  1. a) Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego poprawna
  2. b) Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego
  3. c) Zgromadzenie Ogólne NSA
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zbiór urzędowy orzeczeń sądów administracyjnych wydaje Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego. Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego zajmuje się m.in. podziałem czynności, ale nie wydaje zbiorów urzędowych. Zgromadzenie Ogólne Sędziów NSA nie jest organem, który wydaje zbiory urzędowe.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2024 poz. 1267), art. 42

Pułapka: Przypisanie tej kompetencji Kolegium lub Zgromadzeniu Ogólnemu, które mają inne zadania.

Który organ sądów administracyjnych sprawuje zwierzchni nadzór nad ich działalnością administracyjną?

  1. a) Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego
  2. b) Minister Sprawiedliwości
  3. c) Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zwierzchni nadzór nad działalnością administracyjną sądów administracyjnych sprawuje Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego. Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego ma inne kompetencje, takie jak ustalanie podziału czynności czy wyrażanie zgody w sprawach organizacyjnych, ale nie sprawuje zwierzchniego nadzoru. Minister Sprawiedliwości nie ma ustawowo przyznanego zwierzchniego nadzoru nad działalnością administracyjną sądów administracyjnych.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2024 poz. 1267), art. 12

Pułapka: Pomylenie kompetencji Prezesa NSA z kompetencjami Kolegium NSA, które ma charakter wewnętrzny.

Który organ sprawuje nadzór nad działalnością wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie orzekania?

  1. a) Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego.
  2. b) Krajowa Rada Sądownictwa.
  3. c) Naczelny Sąd Administracyjny. poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 3 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje nadzór nad działalnością wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie orzekania, w szczególności rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń tych sądów i podejmuje uchwały wyjaśniające zagadnienia prawne. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego sprawuje jedynie zwierzchni nadzór nad działalnością administracyjną sądów (art. 12), a Krajowa Rada Sądownictwa nie nadzoruje orzecznictwa.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2024 poz. 1267), art. 3 § 2

Pułapka: Wskazanie Prezesa NSA jako organu nadzoru orzeczniczego zamiast NSA jako sądu.

Który sąd jest właściwy do rozpoznania skargi na decyzję administracyjną wydaną przez organ administracji publicznej, jeżeli skarga została wniesiona do sądu właściwego według miejsca zamieszkania skarżącego, a nie według siedziby organu?

  1. a) Sąd właściwy według siedziby organu administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, na podstawie przepisów o właściwości miejscowej wojewódzkiego sądu administracyjnego. poprawna
  2. b) Sąd, do którego wniesiono skargę, jeżeli uzna, że przemawia za tym wzgląd na ekonomikę procesową, a skarżący nie ma miejsca zamieszkania na obszarze właściwości sądu, do którego skarga wpłynęła.
  3. c) Sąd właściwy według miejsca zamieszkania skarżącego, jeżeli skarżący jest osobą fizyczną, a organ administracji publicznej ma siedzibę poza obszarem właściwości tego sądu.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zasada właściwości miejscowej wojewódzkiego sądu administracyjnego jest uregulowana w ten sposób, że właściwy jest sąd, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Wyjątki przewidziane w ustawie nie obejmują miejsca zamieszkania skarżącego ani względów ekonomiki procesowej, zatem warianty te są błędne. Właściwość sądu nie zależy od miejsca zamieszkania skarżącego ani od oceny ekonomiki procesowej, lecz wyłącznie od siedziby organu, którego działalność jest przedmiotem skargi.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 13 § 2

Pułapka: Nie należy mylić właściwości miejscowej sądu administracyjnego z właściwością w postępowaniu administracyjnym, gdzie często liczy się miejsce zamieszkania strony.

Który sąd jest właściwy do rozpoznania zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalające wniosek o wyłączenie sędziego?

  1. a) Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd zażaleniowy. poprawna
  2. b) Inny wojewódzki sąd administracyjny.
  3. c) Ten sam sąd w innym składzie.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: O wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy, w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym (art. 22 § 1 i § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Na postanowienie oddalające wniosek o wyłączenie sędziego przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 194 § 1 pkt 6). Zażalenia nie rozpoznaje ani ten sam sąd w innym składzie, ani inny sąd wyznaczony przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 22 § 1 i § 2 oraz art. 194 § 1 pkt 6

Pułapka: Pomylenie właściwości do rozpoznania wniosku o wyłączenie (sąd, przed którym toczy się postępowanie) z właściwością do rozpoznania zażalenia na to postanowienie.

Który skład Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy?

  1. a) Skład trzech sędziów poprawna
  2. b) Skład pięciu sędziów
  3. c) Skład jednego sędziego
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 182 § 2 i 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdy strona, która wniosła skargę kasacyjną, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni nie zażądały przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skład jednego sędziego jest przewidziany dla innych przypadków, gdy NSA orzeka na posiedzeniu niejawnym (np. w sprawach zażaleń). Skład pięciu sędziów nie jest przewidziany w tym przepisie.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 182 § 2 i 3

Pułapka: Pomylenie składu trzyosobowego z jednoosobowym, który ma zastosowanie w innych sytuacjach.

Który z organów sądów administracyjnych rozpatruje sprawy przedstawiane Zgromadzeniu Ogólnemu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego?

  1. a) Wydział Orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego
  2. b) Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego
  3. c) Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpatruje sprawy przedstawiane Zgromadzeniu Ogólnemu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego ma inne kompetencje, jak zwierzchni nadzór. Wydział Orzecznictwa nie jest organem sądu administracyjnego w rozumieniu ustawy.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2024 poz. 1267), art. 47 § 1 pkt 4

Pułapka: Pomylenie kompetencji Kolegium z kompetencjami Prezesa NSA.

Który z poniższych podmiotów może wnieść zażalenie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praw dziecka?

  1. a) Prokurator
  2. b) Rzecznik Praw Obywatelskich
  3. c) Rzecznik Praw Dziecka poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 8 § 2 p.p.s.a., Rzecznik Praw Dziecka może wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praw dziecka. W takim przypadku przysługują mu prawa strony. Rzecznik Praw Obywatelskich i prokurator nie mają takiego uprawnienia na podstawie tego przepisu, choć mogą działać w innych przypadkach przewidzianych ustawą.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 8 § 2

Pułapka: Należy pamiętać, że uprawnienie to przysługuje wyłącznie Rzecznikowi Praw Dziecka, a nie innym podmiotom.

Który z sądów administracyjnych jest właściwy do rozpoznania skargi na decyzję wydaną w pierwszej instancji przez wójta gminy?

  1. a) Wojewódzki sąd administracyjny właściwy dla miejsca zamieszkania skarżącego.
  2. b) Naczelny Sąd Administracyjny.
  3. c) Wojewódzki sąd administracyjny właściwy dla siedziby wójta. poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona (art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W sprawie decyzji wójta właściwy jest więc sąd właściwy dla siedziby wójta. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzeka w pierwszej instancji, a miejsce zamieszkania skarżącego nie wpływa na właściwość sądu.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 13 § 1 i § 2

Pułapka: Pomylenie właściwości miejscowej sądu z właściwością ogólną lub wskazanie NSA jako sądu pierwszej instancji dla decyzji organów gminy.

Który z wymienionych podmiotów może wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję wydaną w sprawie podatkowej?

  1. a) Każdy, kto ma interes prawny, gdy decyzja narusza jego prawa lub obowiązki poprawna
  2. b) Wyłącznie strona postępowania podatkowego, bez udziału innych uprawnionych
  3. c) Organ podatkowy, który wydał decyzję, jako skarżący w jej obronie
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 50 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, a także prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka i organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności. Interes prawny może przysługiwać także podmiotowi, który nie brał udziału w postępowaniu podatkowym, jeżeli decyzja narusza jego prawa lub obowiązki. Krąg skarżących nie ogranicza się więc do stron postępowania podatkowego. Organ, który wydał zaskarżoną decyzję, nie ma legitymacji do jej zaskarżenia, bo jest w postępowaniu sądowoadministracyjnym stroną przeciwną.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 50 § 1

Pułapka: Zawężenie legitymacji skargowej tylko do stron postępowania administracyjnego lub błędne przyznanie jej organowi wydającemu decyzję.

Który z wymienionych organów jest właściwy do stwierdzenia prawomocności orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego?

  1. a) Wojewódzki sąd administracyjny poprawna
  2. b) Naczelny Sąd Administracyjny
  3. c) Organ, który wydał zaskarżoną decyzję
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Prawomocność orzeczenia stwierdza wojewódzki sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym, na wniosek strony. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w tym zakresie, a organ administracji nie ma kompetencji do stwierdzania prawomocności orzeczeń sądowych. Postanowienie w tej sprawie doręcza się tylko stronie, która złożyła wniosek.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 169 § 1

Pułapka: Przypisanie tej kompetencji Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu zamiast wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu.

Który z wymienionych podmiotów jest uprawniony do sporządzenia skargi kasacyjnej w sprawie dotyczącej zobowiązań podatkowych, gdy stroną jest osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą?

  1. a) Każda osoba z pełnomocnictwem strony, także bez statusu profesjonalnego pełnomocnika.
  2. b) Rzecznik patentowy, gdy spór podatkowy wiąże się ze znakiem towarowym przedsiębiorcy.
  3. c) Doradca podatkowy w sprawie obowiązków z art. 2 ust. 1 pkt 1 i 3a ustawy o doradztwie podatkowym. poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego (art. 175 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wyjątkiem jest doradca podatkowy, który od 1 marca 2026 r. może ją sporządzić w sprawach obowiązków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 i 3a ustawy o doradztwie podatkowym, a więc m.in. w sprawach zobowiązań podatkowych, także dotyczących osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą. Rzecznik patentowy jest uprawniony wyłącznie w sprawach własności przemysłowej, a sam gospodarczy związek sporu podatkowego z takim prawem nie wystarcza. Osoba niebędąca adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym w zakresie wskazanym w ustawie albo rzecznikiem patentowym w sprawach własności przemysłowej nie może skutecznie sporządzić skargi kasacyjnej, niezależnie od udzielonego pełnomocnictwa lub formy pisma.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 175 § 1 i § 3 pkt 1

Pułapka: Łatwo pomylić zakres uprawnień doradcy podatkowego z uprawnieniami rzecznika patentowego, który działa tylko w sprawach własności przemysłowej.

Który z wymienionych podmiotów nie jest uprawniony do sporządzenia skargi kasacyjnej w sprawach obowiązków podatkowych?

  1. a) Rzecznik patentowy jest uprawniony przy własności przemysłowej, ale nie sporządzi skargi kasacyjnej w sprawach obowiązków podatkowych. poprawna
  2. b) Adwokat, jako profesjonalny pełnomocnik, może sporządzić skargę kasacyjną także w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych.
  3. c) Radca prawny, jako profesjonalny pełnomocnik, może sporządzić skargę kasacyjną także w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Skarga kasacyjna co do zasady musi być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego (art. 175 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W sprawach obowiązków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 i 3a ustawy o doradztwie podatkowym, a więc także w sprawach obowiązków podatkowych, uprawniony jest również doradca podatkowy (art. 175 § 3 pkt 1). Rzecznik patentowy, niezależnie od posiadanych kwalifikacji zawodowych, może sporządzić skargę kasacyjną wyłącznie w sprawach własności przemysłowej (art. 175 § 3 pkt 2), więc to on nie jest uprawniony w sprawach obowiązków podatkowych.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 175 § 1 i § 3

Pułapka: Przeoczenie, że doradca podatkowy jest uprawniony w sprawach podatkowych, a rzecznik patentowy tylko w sprawach własności przemysłowej.

Który z wymienionych elementów nie jest wymagany w skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego?

  1. a) przytoczenie podstaw prawnych zaskarżenia poprawna
  2. b) wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia lub innego aktu
  3. c) wskazanie adresu skarżącego
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 57 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, oznaczenie organu oraz określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Przytoczenie podstaw prawnych zaskarżenia nie jest wymogiem skargi; taki wymóg dotyczy skargi kasacyjnej (art. 176 § 1 pkt 2). Adres skarżącego jest wymagany, bo należy do wymagań pisma w postępowaniu sądowym (art. 46 § 1 pkt 2).

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 57 § 1 w związku z art. 46 § 1

Pułapka: Pomylenie wymogów skargi z wymogami pisma procesowego - adres jest wymagany, ale nie jest to wymóg szczególny skargi.

Który z wymogów nie został wymieniony w art. 176 § 1 p.p.s.a. wśród elementów skargi kasacyjnej?

  1. a) Przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
  2. b) Oznaczenie zaskarżonego orzeczenia i zakresu zaskarżenia.
  3. c) Wskazanie adresu strony wnoszącej skargę w piśmie. poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Artykuł 176 § 1 p.p.s.a. wymienia trzy elementy skargi kasacyjnej: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie oraz wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Adresu strony w tym katalogu nie ma; obowiązek jego podania wynika dopiero z art. 176 § 2, który odsyła do wymagań przewidzianych dla pisma strony, oraz z art. 46 § 1 pkt 2.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 176 § 1 i § 2 w związku z art. 46 § 1 pkt 2

Pułapka: Należy odróżnić wymogi szczególne skargi kasacyjnej od wymogów ogólnych pisma strony, które również muszą być spełnione.

Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania, chociaż strona nie podniosła tego zarzutu. Które z poniższych stwierdzeń jest prawidłowe?

  1. a) NSA, mimo granic skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania. poprawna
  2. b) NSA może badać nieważność z urzędu tylko wtedy, gdy strona zarzuci ją w skardze kasacyjnej.
  3. c) NSA nie bada nieważności z urzędu, bo w tym zakresie wiążą go granice skargi kasacyjnej.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Z art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, ale bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Oznacza to, że sąd ten ma obowiązek uwzględnić nieważność nawet bez zarzutu strony. Wariant o braku możliwości z urzędu jest sprzeczny z tym przepisem, a wariant o konieczności powołania się przez stronę również, bo przepis nie wymaga inicjatywy strony.

Podstawa prawna: ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 183 § 1

Pułapka: Przypisywanie sądowi kasacyjnemu pełnej związania granicami skargi, podczas gdy nieważność postępowania stanowi wyjątek.

Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, stwierdził, że zachodzi nieważność postępowania. Jaki jest zakres orzekania NSA w takim przypadku?

  1. a) Uchyla wyrok tylko w granicach skargi kasacyjnej.
  2. b) Uchyla wyrok także w części niezaskarżonej, gdy zachodzi nieważność postępowania. poprawna
  3. c) Uchyla wyrok poza skargą tylko wtedy, gdy nieważność obejmuje całość postępowania.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 186 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną uchyla wyrok także w części niezaskarżonej, jeżeli zachodzi nieważność postępowania. Oznacza to, że zakres zaskarżenia nie ogranicza NSA w przypadku stwierdzenia nieważności. Uchylenie wyłącznie w zakresie zaskarżonym byłoby nieprawidłowe, gdyż nieważność dotyka całego postępowania. Uchylenie poza zakresem skargi tylko przy nieważności obejmującej całość postępowania jest nieuprawnionym ograniczeniem reguły z art. 186.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 186

Pułapka: Należy pamiętać, że związanie granicami skargi kasacyjnej nie ma zastosowania, gdy zachodzi nieważność postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. W toku rozpoznawania sprawy wyłania się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości. Który skład NSA może zostać powołany do rozstrzygnięcia tego zagadnienia?

  1. a) Skład siedmiu sędziów poprawna
  2. b) Skład trzech sędziów
  3. c) Skład całej Izby Finansowej
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 187 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wyłoni się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, Naczelny Sąd Administracyjny może odroczyć rozpoznanie sprawy i przedstawić to zagadnienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tego Sądu. Skład trzech sędziów to podstawowy skład do rozpoznania skargi kasacyjnej, ale nie do rozstrzygania zagadnień prawnych. Skład całej Izby Finansowej nie jest przewidziany w tym przepisie.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 187 § 1

Pułapka: Pomylenie składu siedmiu sędziów ze składem trzyosobowym, który jest podstawowym składem do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżony wyrok, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu. Jakie znaczenie ma dla ponownie rozpoznającego sprawę sądu ocena prawna zawarta w uzasadnieniu wyroku NSA?

  1. a) Ocena prawna zawarta w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ma charakter wyłącznie poglądu, który nie wiąże wojewódzkiego sądu administracyjnego przy ponownym rozpoznaniu sprawy, a sąd ten może swobodnie ukształtować swoje stanowisko.
  2. b) Ocena prawna zawarta w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca dla wojewódzkiego sądu administracyjnego przy ponownym rozpoznaniu sprawy, co oznacza, że sąd ten nie może jej pominąć i musi się do niej zastosować w swoim orzeczeniu. poprawna
  3. c) Ocena prawna zawarta w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże wojewódzki sąd administracyjny przy ponownym rozpoznaniu sprawy tylko wtedy, gdy sprawa dotyczy zobowiązań podatkowych, a w pozostałych sprawach ma charakter jedynie informacyjny.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a.). Nie jest to niewiążący pogląd, który wojewódzki sąd administracyjny mógłby pominąć: skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy nie można nawet oprzeć na podstawach sprzecznych z tą wykładnią (art. 190 zdanie drugie). Ustawa nie ogranicza tego związania do spraw dotyczących zobowiązań podatkowych.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 190

Pułapka: Trzeba pamiętać, że związanie oceną prawną dotyczy każdej sprawy, nie tylko podatkowych, i ma charakter bezwzględny.

Organ administracji publicznej, do którego wniesiono skargę, po stwierdzeniu, że skarga nie może być rozpatrzona w postępowaniu administracyjnym, powinien:

  1. a) przekazać skargę do sądu administracyjnego właściwego do jej rozpoznania poprawna
  2. b) odmówić przyjęcia skargi i poinformować o tym skarżącego
  3. c) zwrócić skargę skarżącemu z pouczeniem o konieczności wniesienia jej bezpośrednio do sądu
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2). Ustawa nie zna ani odmowy przyjęcia skargi, ani zwrotu skargi skarżącemu z pouczeniem o wniesieniu jej bezpośrednio do sądu.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 54 § 1 i § 2

Pułapka: Przyjęcie, że organ może zwrócić skargę lub odmówić jej przyjęcia, podczas gdy ustawa nakazuje przekazanie jej sądowi.

Organ administracji publicznej, który otrzymał skargę na swoją decyzję, może dokonać autokontroli. W którym terminie organ może to uczynić?

  1. a) W terminie 7 dni od dnia otrzymania skargi
  2. b) W terminie 30 dni od dnia otrzymania skargi poprawna
  3. c) W terminie 14 dni od dnia otrzymania skargi
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 54 § 3 p.p.s.a., organ, który otrzymał skargę, może w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania uwzględnić skargę w całości i wydać nową decyzję lub postanowienie. Termin 14 dni dotyczy terminu do wniesienia odwołania, a termin 7 dni to termin do wniesienia zażalenia. Autokontrola jest instytucją charakterystyczną dla postępowania sądowoadministracyjnego i ma na celu umożliwienie organowi samodzielnego naprawienia naruszenia prawa.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 54 § 3

Pułapka: Pomylenie terminu autokontroli z terminem do wniesienia odwołania lub zażalenia.

Organ administracji publicznej, który wydał zaskarżoną decyzję, otrzymuje skargę i uzna ją w całości za zasadną. Jaki skutek wywołuje to w postępowaniu sądowoadministracyjnym?

  1. a) Organ wydaje nową decyzję, a sąd nadal merytorycznie rozpoznaje wcześniejszą skargę.
  2. b) Organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową, a sąd umarza postępowanie jako bezprzedmiotowe. poprawna
  3. c) Organ przekazuje skargę z odpowiedzią, a sąd mimo jej uwzględnienia rozpoznaje sprawę.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Organ, którego działanie zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania; w przypadku skargi na decyzję uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję (art. 54 § 3 p.p.s.a.). Skarga traci wtedy przedmiot, więc sąd umarza postępowanie jako bezprzedmiotowe (art. 161 § 1 pkt 3). Organ nie przekazuje w takiej sytuacji skargi sądowi do merytorycznego rozpoznania, a postępowanie sądowe nie toczy się dalej.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 54 § 3 i art. 161 § 1 pkt 3

Pułapka: Należy odróżnić autokontrolę, która kończy postępowanie sądowe, od zwykłego przekazania skargi sądowi, które następuje, gdy organ nie uwzględni skargi.

Organ, który wydał zaskarżoną decyzję, otrzymuje skargę i w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania może wydać nową decyzję. Jest to przejaw:

  1. a) kontroli organu wyższego stopnia
  2. b) wznowienia postępowania administracyjnego
  3. c) autokontroli organu w terminie 30 dni poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Autokontrola polega na tym, że organ, który wydał zaskarżony akt, może w terminie 30 dni od dnia otrzymania skargi uwzględnić ją w całości, wydając nową decyzję, co jest przewidziane w ustawie. Kontrola instancyjna oznacza rozpoznanie sprawy przez organ wyższego stopnia, a wznowienie postępowania to odrębny nadzwyczajny tryb. Zatem tylko wskazanie autokontroli organu odpowiada treści przepisu.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 54 § 3

Pułapka: Utożsamienie autokontroli z kontrolą instancyjną lub wznowieniem postępowania, które są instytucjami o innym charakterze.

Skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję administracyjną, po uprzednim wyczerpaniu środków zaskarżenia, powinna być wniesiona w terminie:

  1. a) czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji ostatecznej
  2. b) sześćdziesięciu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji ostatecznej
  3. c) trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji ostatecznej poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji ostatecznej. Termin czternastu dni nie jest właściwy dla skargi do sądu administracyjnego. Termin sześćdziesięciu dni również jest błędny, gdyż ustawa przewiduje krótszy termin.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 53 § 1

Pułapka: Pomylenie terminu na wniesienie skargi z terminem na wniesienie odwołania w postępowaniu administracyjnym, który wynosi 14 dni.

Skarga kasacyjna przysługuje od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, z wyłączeniem przypadków określonych w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3. Które z poniższych orzeczeń nie podlega zaskarżeniu skargą kasacyjną?

  1. a) Wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalający skargę w całości.
  2. b) Postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego o odrzuceniu skargi ze względu na niedopuszczalność drogi sądowej.
  3. c) Postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego o umorzeniu postępowania z powodu cofnięcia skargi. poprawna
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 173 § 1 ppsa, skarga kasacyjna przysługuje od wyroków i postanowień kończących postępowanie, z wyłączeniem m.in. przypadków z art. 161 § 1, czyli umorzenia postępowania z powodu cofnięcia skargi. Postanowienie o odrzuceniu skargi ze względu na niedopuszczalność drogi sądowej (art. 58 § 1 pkt 1) nie jest wyłączone spod zaskarżenia. Wyrok oddalający skargę jest zaskarżalny.

Podstawa prawna: ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 173 § 1 w zw. z art. 161 § 1

Pułapka: Niewłaściwe przypisanie wyłączeń z art. 173 § 1 do konkretnych przypadków - trzeba znać katalog wyłączeń.

Skarżący wniósł skargę na decyzję organu podatkowego. W skardze zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, argumentując, że decyzja jest rażąco wadliwa. Jak sąd administracyjny powinien potraktować ten wniosek?

  1. a) Sąd może wstrzymać wykonanie decyzji tylko wtedy, gdy skarga jest terminowa, a skarżący uprawdopodobni rażącą wadliwość decyzji.
  2. b) Sąd może, na wniosek skarżącego, wstrzymać wykonanie decyzji w całości lub w części, gdy grozi znaczna szkoda albo trudne do odwrócenia skutki. poprawna
  3. c) Sąd wstrzymuje wykonanie decyzji zawsze, gdy skarżący wykaże możliwość szkody w majątku lub interesie społecznym.
Fiskusjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności (art. 61 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3). Jest to rozstrzygnięcie fakultatywne. Ustawa nie uzależnia wstrzymania od uprawdopodobnienia rażącej wadliwości decyzji ani od tego, czy decyzja została już wykonana.

Podstawa prawna: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143), art. 61 § 1 i § 3

Pułapka: Wstrzymanie wykonania jest fakultatywne i zależy od przesłanek szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a nie od rażącej wadliwości.