Ryczałt i formy opodatkowania działalności

Wybór formy opodatkowania działalności gospodarczej i terminy oświadczeń, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych - stawki, limit przychodów i wyłączenia, karta podatkowa jako prawo nabyte, ryczałt od przychodów z najmu, opodatkowanie osób duchownych, skutki utraty prawa do formy zryczałtowanej.

Dziedzina z art. 20 ust. 1 pkt 4 ustawy o doradztwie podatkowym. W tej dziedzinie mamy 64 pytania.

Podatnik prowadzący działalność gospodarczą, opodatkowaną ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, uzyskał w trakcie roku podatkowego przychody ze świadczenia usług na rzecz swojego byłego pracodawcy, odpowiadające czynnościom, które wykonywał w ramach stosunku pracy w roku poprzedzającym rok podatkowy. Jakie skutki podatkowe powoduje to zdarzenie?

a) Podatnik zachowuje prawo do ryczałtu do końca roku, a jedynie przychody uzyskane od byłego pracodawcy wykazuje odrębnie i opodatkowuje stawką 17%, zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym.
b) Podatnik traci prawo do ryczałtu z mocą wsteczną od początku roku podatkowego, dlatego powinien przeliczyć wszystkie dotychczasowe przychody według zasad ogólnych i złożyć korektę zeznania rocznego, zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym.
c) Podatnik traci prawo do ryczałtu od dnia uzyskania tego przychodu do końca roku podatkowego i od tego dnia opłaca podatek dochodowy na zasadach ogólnych, zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. poprawna

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, jeżeli podatnik uzyska przychody ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, odpowiadających czynnościom wykonywanym w roku poprzedzającym rok podatkowy lub w roku podatkowym w ramach stosunku pracy, traci prawo do ryczałtu w roku podatkowym. Utrata prawa następuje od dnia uzyskania przychodu do końca roku podatkowego, a podatek dochodowy od tego dnia opłacany jest na ogólnych zasadach. Nie ma zastosowania utrata prawa z mocą wsteczną od początku roku ani obowiązek przeliczenia wszystkich dotychczasowych przychodów na zasady ogólne. Nie ma też zastosowania szczególna stawka 17% dla przychodów od byłego pracodawcy. Korekta zeznania rocznego z powodu utraty prawa do ryczałtu od początku roku nie jest wymagana, ponieważ utrata prawa nie działa wstecz.

Podstawa prawna: Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. 2025 poz. 843), art. 8 ust. 2

Pułapka: Utrata prawa do ryczałtu następuje tylko w zakresie przychodów od byłego lub obecnego pracodawcy, a nie od wszystkich przychodów z działalności.

Podatnik prowadzący działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach ogólnych (skala podatkowa) zamierza od 2027 r. przejść na ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. W którym terminie powinien złożyć oświadczenie o wyborze ryczałtu, aby forma ta obowiązywała od 1 stycznia 2027 r.?

a) Do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu uzyskania pierwszego przychodu w 2027 r.; gdy pierwszy przychód będzie w styczniu, do 20 lutego 2027 r. poprawna
b) Do 20 stycznia 2027 r.; termin miałby być stały dla wszystkich kontynuujących działalność, niezależnie od daty osiągnięcia pierwszego przychodu.
c) Do 31 grudnia 2026 r.; oświadczenie miałoby zostać złożone jeszcze przed rozpoczęciem roku podatkowego, aby ryczałt obowiązywał od 1 stycznia.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy oświadczenie o wyborze ryczałtu składa się do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym podatnik osiągnął pierwszy przychód z działalności w roku podatkowym, albo do końca roku podatkowego, jeżeli pierwszy taki przychód osiągnął w grudniu. Podatnik kontynuujący działalność osiągnie pierwszy przychód 2027 r. najpewniej w styczniu, więc termin upłynie 20 lutego 2027 r. Sztywny termin 20 stycznia obowiązywał przed 2019 r. i dziś dotyczy wyłącznie karty podatkowej (art. 29 ust. 1), a termin do końca roku poprzedzającego w ustawie nie występuje.

Podstawa prawna: ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. 2025 poz. 843), art. 9 ust. 1

Pułapka: Wybór ryczałtu na dany rok nie musi być dokonany przed rozpoczęciem roku; decydujące jest osiągnięcie pierwszego przychodu w tym roku.

Podatnik prowadzący działalność gospodarczą opodatkowaną w formie karty podatkowej otrzymał decyzję ustalającą wysokość podatku dochodowego w formie karty podatkowej na dany rok podatkowy. W terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji podatnik zrzekł się zastosowania opodatkowania w formie karty podatkowej. Zgodnie z ustawą o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, podatnik ten jest obowiązany:

a) zaprowadzić właściwe księgi i płacić podatek dochodowy na ogólnych zasadach od pierwszego dnia miesiąca następującego po zrzeczeniu, bez możliwości wyboru ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, nawet jeżeli spełnia warunki określone w rozdziale 2
b) od pierwszego dnia miesiąca następującego po zrzeczeniu zaprowadzić ewidencję i płacić ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, jeżeli spełnia warunki określone w rozdziale 2, albo właściwe księgi i płacić podatek dochodowy na ogólnych zasadach poprawna
c) do końca miesiąca, w którym zrzekł się, opłacać podatek dochodowy w formie karty podatkowej, a od następnego miesiąca przejść na ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, jeżeli spełnia warunki określone w rozdziale 2, albo na ogólne zasady

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, podatnik, który zrzekł się karty podatkowej, jest obowiązany od pierwszego dnia miesiąca następującego po zrzeczeniu zaprowadzić ewidencję i płacić ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, jeżeli spełnia warunki określone w rozdziale 2, albo właściwe księgi i płacić podatek dochodowy na ogólnych zasadach. Wariant zakładający opłacanie karty podatkowej do końca miesiąca jest błędny, ponieważ zrzeczenie się powoduje, że od pierwszego dnia następnego miesiąca nie można już opłacać karty. Wariant ograniczający wybór wyłącznie do ogólnych zasad jest błędny, gdyż podatnik ma możliwość wyboru ryczałtu, jeśli spełnia warunki.

Podstawa prawna: Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. 2025 poz. 843), art. 32 ust. 2

Pułapka: Warto zwrócić uwagę, że zrzeczenie się karty podatkowej nie oznacza automatycznego przejścia na ogólne zasady - podatnik może wybrać ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, jeśli spełnia warunki.

Podatnik prowadzący działalność gospodarczą, opodatkowany ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, utracił w trakcie roku podatkowego warunki do tego opodatkowania. Od jakiego momentu jest obowiązany zaprowadzić księgi i opłacać podatek dochodowy na zasadach ogólnych?

a) Od dnia, w którym nastąpiła utrata warunków do opodatkowania ryczałtem. poprawna
b) Od początku roku podatkowego, w którym nastąpiła utrata warunków.
c) Od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata warunków.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, w razie utraty warunków do opodatkowania ryczałtem podatnik jest obowiązany, poczynając od dnia, w którym nastąpiła utrata tych warunków, zaprowadzić właściwe księgi i opłacać podatek na ogólnych zasadach. Wskazanie pierwszego dnia miesiąca następnego lub początku roku podatkowego nie znajduje oparcia w przepisie, który wiąże skutek z dniem utraty warunków, a nie z początkiem okresu rozliczeniowego.

Podstawa prawna: Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. 2025 poz. 843), art. 22 ust. 1

Pułapka: Częstym błędem jest przenoszenie zasady obowiązującej przy rezygnacji z ryczałtu (od początku roku) na sytuację utraty warunków w trakcie roku.

Podatnik prowadzący działalność gospodarczą samodzielnie wybrał opodatkowanie ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. W trakcie roku podatkowego rozpoczął świadczenie usług na rzecz swojego byłego pracodawcy, które odpowiadają czynnościom wykonywanym w ramach stosunku pracy w roku poprzedzającym. Kiedy podatnik traci prawo do ryczałtu?

a) Od dnia uzyskania przychodu od byłego pracodawcy do końca roku podatkowego. poprawna
b) Od dnia następującego po dniu uzyskania przychodu od byłego pracodawcy do końca roku podatkowego.
c) Od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskał pierwszy przychód od byłego pracodawcy.

Dlaczego tak: Art. 8 ust. 2 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym stanowi, że podatnik, który uzyska przychody na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy odpowiadające czynnościom wykonywanym w ramach stosunku pracy, traci prawo do ryczałtu i od dnia uzyskania tego przychodu do końca roku podatkowego opłaca podatek na ogólnych zasadach. Zatem utrata następuje z dniem uzyskania przychodu, a nie od następnego miesiąca ani od następnego dnia. Wariant mówiący o pierwszym dniu następnego miesiąca jest typowy dla innych instytucji, ale tu ustawa wskazuje wprost datę uzyskania przychodu.

Podstawa prawna: Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. 2025 poz. 843), art. 8 ust. 2

Pułapka: Łatwo pomylić moment utraty prawa do ryczałtu z zasadami dotyczącymi np. zmian stawek amortyzacyjnych, gdzie istotny jest miesiąc następny.

Podatnik prowadzący działalność gospodarczą w 2025 r. osiągnął przychody w wysokości 180 000 zł. W dniu 10 stycznia 2026 r. złożył naczelnikowi urzędu skarbowego oświadczenie o wyborze ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Jakie skutki podatkowe wywoła to oświadczenie?

a) Podatnik będzie opłacał ryczałt dopiero od 1 marca 2026 r., ponieważ oświadczenie z 10 stycznia miałoby działać dopiero od następnego okresu.
b) Oświadczenie jest bezskuteczne, ponieważ wybór ryczałtu na 2026 r. miałby być dopuszczalny wyłącznie w ustawowym terminie 20 lutego.
c) Podatnik będzie opłacał ryczałt za cały 2026 r., ponieważ oświadczenie z 10 stycznia zostało złożone przed upływem właściwego terminu. poprawna

Dlaczego tak: Termin z art. 9 ust. 1 ustawy upływa 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym podatnik osiągnął pierwszy przychód w roku podatkowym, a art. 9 ust. 1a wprost dopuszcza złożenie oświadczenia przed upływem tego terminu. Oświadczenie złożone 10 stycznia 2026 r. jest więc skuteczne i ryczałt obejmuje cały rok 2026. Ustawa nie zna konstrukcji, w której oświadczenie wywołuje skutek dopiero od kolejnego miesiąca, ani sztywnego terminu 20 lutego.

Podstawa prawna: ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. 2025 poz. 843), art. 9 ust. 1 i 1a

Pułapka: Pomylenie terminu dla podatników kontynuujących działalność (20 stycznia) z terminem dla rozpoczynających działalność (dzień poprzedzający rozpoczęcie).

Podatnik prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą, opodatkowany w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, w trakcie roku podatkowego utracił warunki do tego opodatkowania. Od jakiego momentu podatnik jest obowiązany zaprowadzić księgi i opłacać podatek na zasadach ogólnych?

a) Od pierwszego dnia roku podatkowego następującego po roku, w którym wystąpiło przekroczenie limitu
b) Od dnia, w którym nastąpiła utrata warunków, chyba że jest zwolniony z obowiązku prowadzenia ksiąg poprawna
c) Od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata warunków

Dlaczego tak: Przepis art. 22 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym stanowi, że w razie utraty warunków do opodatkowania ryczałtem podatnik jest obowiązany, poczynając od dnia, w którym nastąpiła utrata tych warunków, zaprowadzić właściwe księgi (chyba że jest zwolniony) i opłacać podatek na zasadach ogólnych. Wskazanie pierwszego dnia miesiąca następnego lub początku następnego roku nie znajduje oparcia w przepisach i błędnie przesuwa moment przejścia na zasady ogólne.

Podstawa prawna: ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. 2025 poz. 843), art. 22 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić moment utraty warunków z zasadami właściwymi dla rezygnacji z ryczałtu, gdzie zmiana formy następuje od początku roku podatkowego.

Podatnik prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą, opodatkowaną w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, zamierza złożyć oświadczenie o wyborze tej formy opodatkowania na kolejny rok podatkowy. Zgodnie z ustawą o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, oświadczenie to powinien złożyć:

a) do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego dany rok podatkowy, przed rozpoczęciem rozliczeń za ten rok
b) do 20. dnia miesiąca po miesiącu, w którym osiągnie pierwszy przychód w danym roku podatkowym poprawna
c) w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia działalności gospodarczej, także przy kontynuacji działalności

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy oświadczenie o wyborze ryczałtu na dany rok podatkowy składa się do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym podatnik osiągnął pierwszy przychód z działalności w tym roku, albo do końca roku podatkowego, jeżeli pierwszy przychód osiągnął w grudniu. Art. 9 ust. 1b dodaje, że dokonany wybór dotyczy również lat następnych, więc podatnik kontynuujący ryczałt nie musi składać nowego oświadczenia na kolejny rok. Termin do 31 grudnia roku poprzedzającego oraz termin 14 dni od rozpoczęcia działalności nie występują w ustawie.

Podstawa prawna: ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. 2025 poz. 843), art. 9 ust. 1 i 1b

Pułapka: Pytanie dotyczy oświadczenia o wyborze ryczałtu na kolejny rok, a nie pierwszego wyboru przy rozpoczynaniu działalności - w tym przypadku obowiązuje termin 20 stycznia, a nie 14 dni od rozpoczęcia.

Podatnik prowadzi działalność gospodarczą i w 2025 roku osiągnął przychody w wysokości 1 800 000 zł. W 2026 roku zamierza skorzystać z opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. Czy może to zrobić, biorąc pod uwagę limit przychodów?

a) Tak, ponieważ limit przychodów dla ryczałtu w 2026 roku wynosi 2 000 000 euro, a przychody podatnika w przeliczeniu na złote są niższe, co pozwala mu na skorzystanie z tej formy opodatkowania. poprawna
b) Tak, ponieważ limit przychodów dla ryczałtu w 2026 roku wynosi 2 000 000 zł, a przychody podatnika w 2025 roku wyniosły 1 800 000 zł, czyli nie przekroczyły limitu, co pozwala mu na wybór ryczałtu na rok 2026.
c) Nie, ponieważ limit przychodów dla ryczałtu w 2026 roku wynosi 1 800 000 zł, a podatnik osiągnął przychody w wysokości równej limitowi, co wyklucza możliwość skorzystania z ryczałtu.

Dlaczego tak: Art. 6 ust. 4 pkt 1 ustawy wyraża limit w euro: przychody roku poprzedzającego nie mogą przekroczyć 2 000 000 euro. Kwotę przelicza się według kursu średniego NBP z pierwszego dnia roboczego października roku poprzedniego (art. 4 ust. 2), co na 2026 r. daje 8 517 200 zł. Przychód 1 800 000 zł osiągnięty w 2025 r. mieści się więc w limicie z dużym zapasem. Warianty przyjmujące limit 2 000 000 zł albo 1 800 000 zł podają kwoty, których ustawa nie zna.

Podstawa prawna: ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. 2025 poz. 843), art. 6 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 2

Pułapka: Należy pamiętać, że limit przychodów dla ryczałtu jest wyrażony w złotych i wynosi 2 000 000 zł, a nie w euro.

Podatnik prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. W trakcie roku podatkowego rozpoczął również wynajmowanie prywatnego mieszkania. Która stawka ryczałtu będzie miała zastosowanie do przychodów z najmu prywatnego?

a) Stawka 12,5% od całości przychodów z najmu; limit 100 000 zł nie ma zastosowania, gdy podatnik prowadzi działalność na ryczałcie.
b) Stawka 8,5% do 100 000 zł przychodów z najmu, a od nadwyżki 12,5%; próg ten liczy się odrębnie od przychodów z działalności. poprawna
c) Stawka 8,5% od całości przychodów z najmu; próg 100 000 zł dotyczy wyłącznie przychodów osiąganych w działalności gospodarczej.

Dlaczego tak: Najem prywatny i pozarolnicza działalność gospodarcza to odrębne źródła przychodów, więc przychodów z najmu nie dolicza się do przychodów z działalności. Do przychodów z najmu prywatnego stosuje się własny próg z art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. a: 8,5% do kwoty 100 000 zł i 12,5% od nadwyżki ponad tę kwotę. Prowadzenie działalności gospodarczej opodatkowanej ryczałtem nie powoduje opodatkowania całego najmu prywatnego stawką 12,5%. Nie jest też prawidłowe twierdzenie, że najem prywatny zawsze podlega jednolitej stawce 8,5% niezależnie od wysokości przychodów.

Podstawa prawna: ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. 2025 poz. 843), art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. a

Pułapka: Częstym błędem jest sumowanie przychodów z najmu prywatnego z przychodami z działalności gospodarczej dla celów limitu 100 000 zł, co jest nieprawidłowe.

Podatnik rozpoczyna działalność gospodarczą w dniu 15 czerwca 2026 r. Kiedy powinien złożyć oświadczenie o wyborze opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, aby skorzystać z tej formy opodatkowania za 2026 r.?

a) Do 20 stycznia 2027 r.
b) Do 20 lipca 2026 r. poprawna
c) Do 31 grudnia 2026 r.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, podatnik rozpoczynający działalność w trakcie roku składa oświadczenie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnął pierwszy przychód. Jeśli pierwszy przychód został osiągnięty w czerwcu, termin upływa 20 lipca. Wariant do 20 stycznia 2027 r. jest błędny, gdyż dotyczyłby sytuacji, gdy pierwszy przychód osiągnięto w grudniu. Wariant do 31 grudnia 2026 r. również jest błędny, gdyż termin ten ma zastosowanie tylko, gdy pierwszy przychód osiągnięto w grudniu. W przypadku rozpoczęcia działalności w trakcie roku, ale przed grudniem, obowiązuje termin 20. dnia następnego miesiąca.

Podstawa prawna: Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. 2025 poz. 843), art. 9 ust. 1

Pułapka: Często mylony jest termin dla rozpoczynających działalność z terminem dla kontynuujących działalność.

Podatnik rozpoczyna pozarolniczą działalność gospodarczą w grudniu 2025 r. Kiedy jest obowiązany złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego oświadczenie o wyborze opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych?

a) W terminie 14 dni od dnia wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, w formie pisemnej lub elektronicznej.
b) Do końca roku podatkowego, czyli do 31 grudnia 2025 r., ponieważ pierwszy przychód z działalności zostanie osiągnięty w grudniu. poprawna
c) Do 20 stycznia roku następującego po roku podatkowym, w którym rozpoczęto działalność, w formie pisemnej lub elektronicznej.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy oświadczenie o wyborze ryczałtu składa się do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym podatnik osiągnął pierwszy przychód z działalności w roku podatkowym, albo do końca roku podatkowego, jeżeli pierwszy taki przychód osiągnął w grudniu. Podatnik rozpoczynający działalność w grudniu 2025 r. ma więc czas do 31 grudnia 2025 r. Dawny termin przypadający przed dniem rozpoczęcia działalności obowiązywał do 2018 r., a termin 14 dni od wpisu do CEIDG nie występuje w ustawie.

Podstawa prawna: ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. 2025 poz. 843), art. 9 ust. 1

Pułapka: Najczęściej mylony jest termin dla podatników kontynuujących działalność (do 20 stycznia) z terminem dla rozpoczynających działalność.

Podatnik rozpoczynający działalność gospodarczą w 2026 r. chce skorzystać z opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Kiedy najpóźniej powinien złożyć oświadczenie o wyborze tej formy opodatkowania?

a) Do 20. dnia miesiąca po miesiącu uzyskania pierwszego przychodu, a gdy pierwszy przychód uzyska w grudniu - do końca roku podatkowego. poprawna
b) W terminie 14 dni od dnia wpisu działalności do CEIDG, niezależnie od daty uzyskania pierwszego przychodu z tej działalności.
c) Do 20 stycznia 2026 r., niezależnie od daty rozpoczęcia działalności i miesiąca uzyskania pierwszego przychodu z działalności.

Dlaczego tak: Art. 9 ust. 1 ustawy wiąże termin złożenia oświadczenia z miesiącem osiągnięcia pierwszego przychodu, a nie z dniem rozpoczęcia działalności ani wpisem do CEIDG: oświadczenie składa się do 20. dnia miesiąca następującego po tym miesiącu, a przy pierwszym przychodzie osiągniętym w grudniu - do końca roku podatkowego. Oświadczenie składa się naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu według miejsca zamieszkania. Zgodnie z art. 9 ust. 1a podatnik może złożyć je również wcześniej. Sztywny termin 20 stycznia dotyczy dziś wyłącznie karty podatkowej (art. 29 ust. 1), a termin 14 dni od rejestracji w CEIDG nie występuje w ustawie.

Podstawa prawna: ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. 2025 poz. 843), art. 9 ust. 1 i 1a

Pułapka: Należy pamiętać, że dla nowych podatników kluczowy jest moment uzyskania pierwszego przychodu, a nie data rejestracji działalności.

Podatnik rozpoczynający w październiku 2026 r. pozarolniczą działalność gospodarczą chce skorzystać z opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. W jakim terminie powinien złożyć oświadczenie o wyborze tej formy opodatkowania?

a) Do 20 stycznia 2027 r., ponieważ wybór ryczałtu miałby być składany po zakończeniu roku rozpoczęcia działalności, razem z rocznym rozliczeniem przychodów, na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym.
b) Do 20 grudnia 2026 r., ponieważ przy rozpoczęciu działalności w trakcie roku termin miałby przypadać w ostatnim miesiącu tego samego roku podatkowego, zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym.
c) Do 20 listopada 2026 r., ponieważ oświadczenie składa się do 20. dnia miesiąca po miesiącu uzyskania pierwszego przychodu z działalności, zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. poprawna

Dlaczego tak: Oświadczenie o wyborze ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych składa się do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnięto pierwszy przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym, a jeżeli pierwszy przychód osiągnięto w grudniu - do końca roku podatkowego. W przypadku rozpoczęcia działalności w październiku, przy założeniu osiągnięcia pierwszego przychodu w tym miesiącu, termin upływa 20 listopada 2026 r. Wariant z terminem do 20 grudnia błędnie odwołuje się do końca roku podatkowego, który ma zastosowanie tylko przy pierwszym przychodzie w grudniu. Wariant z terminem do 20 stycznia 2027 r. nie ma podstawy w tych przepisach, ponieważ termin wyboru ryczałtu nie jest terminem składania rocznego zeznania.

Podstawa prawna: Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. 2025 poz. 843), art. 9 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić termin złożenia oświadczenia o wyborze ryczałtu z terminem wyboru podatku liniowego (art. 9a ust. 2 ustawy PIT), który jest analogiczny, ale dotyczy innej formy opodatkowania.

Podatnik w 2025 r. osiągnął przychody z działalności gospodarczej w wysokości 300 000 zł. W 2026 r. jego przychody wyniosły 220 000 zł. Czy podatnik może w 2026 r. opłacać ryczałt od przychodów ewidencjonowanych?

a) Nie, ponieważ przychód 300 000 zł z 2025 r. należy uznać za przekroczenie limitu, które wyłącza ryczałt w 2026 r. i uniemożliwia jego ponowny wybór.
b) Tak, ponieważ dla 2026 r. stosuje się limit 250 000 zł odnoszony do przychodów z tego samego roku, a przychód 220 000 zł mieści się w tej kwocie.
c) Tak, ponieważ o prawie do ryczałtu w 2026 r. decydują przychody z 2025 r., a kwota 300 000 zł mieści się w limicie 2 000 000 euro. poprawna

Dlaczego tak: Warunkiem opłacania ryczałtu w danym roku jest nieprzekroczenie w roku poprzedzającym równowartości 2 000 000 euro przychodów z działalności prowadzonej samodzielnie, czyli 8 517 200 zł przy przeliczeniu na 2026 r. W 2025 r. podatnik osiągnął 300 000 zł, a więc znacznie poniżej limitu, i może w 2026 r. opłacać ryczałt. Przekroczenie limitu w jednym roku nie odbiera prawa do ryczałtu na stałe, lecz wyłącza tę formę tylko w roku bezpośrednio następnym. Kwota 250 000 zł nie występuje w ustawie w żadnym kontekście limitu przychodów, a przychody uzyskane w 2026 r. nie są podstawą oceny prawa do ryczałtu za ten sam rok.

Podstawa prawna: ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. 2025 poz. 843), art. 6 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 2

Pułapka: Pomylenie limitu 250 000 zł (dla wybranych usług) z limitem 2 000 000 euro (ogólnego dla ryczałtu).

Podatnik w 2025 r. osiągnął przychody z tytułu prowadzenia apteki. Czy może w 2026 r. opłacać ryczałt od przychodów ewidencjonowanych z tego tytułu?

a) Nie, ponieważ przychody z prowadzenia aptek są wyłączone z ryczałtu. poprawna
b) Tak, ale tylko jeśli prowadzi aptekę w formie spółki cywilnej.
c) Tak, jeśli jego przychody w 2025 r. nie przekroczyły 2 000 000 euro.

Dlaczego tak: Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym w art. 8 ust. 1 pkt 3 lit. a wyłącza z ryczałtu podatników osiągających przychody z prowadzenia aptek. Wyłączenie to ma charakter bezwzględny i nie zależy od wysokości przychodów. Wariant mówiący o możliwości opłacania ryczałtu po spełnieniu limitu jest błędny, gdyż limit nie ma zastosowania do działalności wyłączonych. Wariant uzależniający możliwość od formy prowadzenia działalności jest również błędny, ponieważ wyłączenie obejmuje wszystkie formy prowadzenia aptek.

Podstawa prawna: ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. 2025 poz. 843), art. 8 ust. 1 pkt 3 lit. a

Pułapka: Częstym błędem jest myślenie, że limit przychodów jest jedynym ograniczeniem, a pomijanie wyłączeń przedmiotowych.

Podatnik w 2025 r. prowadził działalność gospodarczą i opłacał podatek dochodowy na ogólnych zasadach. W 2026 r. zamierza przejść na ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Jakie warunki musi spełnić, aby skorzystać z tej formy opodatkowania?

a) Musi złożyć oświadczenie o wyborze ryczałtu w terminie ustawowym oraz mieć przychody za 2025 r. nie wyższe niż równowartość 2 000 000 euro, czyli 8 517 200 zł. poprawna
b) Musi uzyskać decyzję naczelnika urzędu skarbowego przed początkiem 2026 r. oraz wykazać limit przychodów za 2025 r. określony na poziomie równowartości 1 200 000 euro.
c) Nie musi składać żadnego oświadczenia, jeśli samodzielnie ujmie przychody w ewidencji i za 2025 r. nie przekroczył limitu 250 000 zł ani wcześniej nie stosował ryczałtu.

Dlaczego tak: Podatnik zmieniający formę opodatkowania na ryczałt składa oświadczenie w terminie z art. 9 ust. 1 ustawy, czyli do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnął pierwszy przychód w danym roku, albo do końca roku, jeżeli pierwszy przychód osiągnął w grudniu. Musi także spełniać warunek z art. 6 ust. 4 pkt 1: przychody roku poprzedzającego nie mogą przekroczyć równowartości 2 000 000 euro, czyli 8 517 200 zł na 2026 r. Wybór ryczałtu nie wymaga zgody ani decyzji naczelnika urzędu skarbowego. Ustawa nie przewiduje w tym zakresie limitu 1 200 000 euro ani kwoty 250 000 zł, a wcześniejsze niestosowanie ryczałtu nie jest takim warunkiem.

Podstawa prawna: ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. 2025 poz. 843), art. 9 ust. 1 i art. 6 ust. 4 pkt 1

Pułapka: Pomylenie limitu 250 000 zł (dla wybranych usług) z ogólnym limitem 2 000 000 euro.

Podatnik w 2025 r. uzyskał przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 2 100 000 zł. W 2026 r. zamierza skorzystać z opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Czy podatnik może wybrać tę formę opodatkowania na 2026 r.?

a) Tak, ponieważ przychód z 2025 r. nie przekroczył limitu dla ryczałtu na 2026 r. poprawna
b) Nie, ponieważ dla 2026 r. należy stosować limit 2 000 000 zł, a przychód z 2025 r. jest wyższy.
c) Tak, ale dopiero jeśli po zakończeniu 2026 r. okaże się, że przychody za ten rok nie przekroczyły 2 000 000 zł.

Dlaczego tak: Art. 6 ust. 4 pkt 1 ustawy uzależnia prawo do ryczałtu od tego, czy przychody z działalności prowadzonej samodzielnie w roku POPRZEDZAJĄCYM rok podatkowy nie przekroczyły równowartości 2 000 000 euro. Po przeliczeniu kursem NBP z pierwszego dnia roboczego października 2025 r. limit na 2026 r. wynosi 8 517 200 zł, więc przychód 2 100 000 zł z 2025 r. mieści się w nim bez trudu. Limit nie jest wyrażony w złotych w kwocie 2 000 000 zł i nie odnosi się do przychodów roku bieżącego.

Podstawa prawna: ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. 2025 poz. 843), art. 6 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 2

Pułapka: Częstą pomyłką jest mylenie limitu w euro z limitem w złotych, a także stosowanie limitu z roku poprzedniego do roku bieżącego.

Podatnik w 2026 roku uzyskuje przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej, do której ma zastosowanie stawka ryczałtu 8,5%. W styczniu 2026 r. osiągnął przychód 10 000 zł, a w lutym 2026 r. - 20 000 zł. Jaką kwotę ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych powinien wpłacić za luty 2026 r., zakładając, że nie ma prawa do odliczeń i nie opłacał składki zdrowotnej?

a) 1 870 zł
b) 2 550 zł
c) 1 700 zł poprawna

Dlaczego tak: Ryczałt za dany miesiąc oblicza się od przychodów osiągniętych w tym miesiącu, przy stawce właściwej dla rodzaju działalności. Przychody z poprzednich miesięcy nie są ponownie doliczane, ponieważ ryczałt rozlicza się miesięcznie. Przy przychodzie lutowym 20 000 zł i stawce 8,5 % podatek wynosi 1 700 zł i wpłaca się go do 20 marca. Kwota 2 550 zł odpowiada 8,5 % sumy przychodów za styczeń i luty, a 1 870 zł nie wynika z żadnego prawidłowego rachunku.

Podstawa prawna: ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. 2025 poz. 843), art. 12 ust. 1 pkt 5 i art. 21 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić miesięczną wpłatę z narastającym rozliczeniem rocznym.

Podatnik w dniu 15 stycznia 2026 r. złożył naczelnikowi urzędu skarbowego oświadczenie o rezygnacji z opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Jakie są skutki tego oświadczenia?

a) Podatnik nie jest opodatkowany ryczałtem już w 2026 r. i dochody z działalności gospodarczej rozlicza za ten rok na zasadach ogólnych. poprawna
b) Podatnik traci prawo do opodatkowania ryczałtem od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożył oświadczenie.
c) Podatnik traci prawo do opodatkowania ryczałtem dopiero od pierwszego dnia roku podatkowego następującego po roku, w którym złożył oświadczenie.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 9 ust. 1b ustawy wcześniejszy wybór ryczałtu dotyczy również lat następnych, chyba że podatnik w terminie określonym w art. 9 ust. 1 złoży oświadczenie o rezygnacji z tej formy opodatkowania. Oświadczenie złożone 15 stycznia 2026 r. mieści się w tym terminie i dotyczy roku 2026, więc od początku tego roku podatnik rozlicza się na zasadach ogólnych. Ustawa nie zna ani skutku od pierwszego dnia kolejnego miesiąca, ani odsunięcia rezygnacji na rok następny.

Podstawa prawna: ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. 2025 poz. 843), art. 9 ust. 1, 1a i 1b

Pułapka: Rezygnacja z ryczałtu jest możliwa tylko do 20 stycznia i działa na przyszłość, a nie wstecz.

Podatnik wynajmuje lokal mieszkalny, który nie jest składnikiem majątku związanym z działalnością gospodarczą. Wybrał opodatkowanie przychodów z tego najmu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. W którym momencie powstaje przychód z tytułu tej umowy najmu, jeżeli wynajmujący przeniósł na osobę trzecią wierzytelności z tytułu opłat wynikających z tej umowy, a umowa między stronami nie wygasła?

a) Przychód powstaje w dniu zapłaty dokonanej przez najemcę na rzecz osoby trzeciej, a za datę powstania przychodu uważa się dzień otrzymania lub postawienia do dyspozycji podatnika pieniędzy i wartości pieniężnych.
b) Przychód powstaje w dniu zapłaty ponoszonej przez najemcę na rzecz osoby trzeciej, przy czym opłaty te stanowią przychód wynajmującego, nawet jeśli nie są mu bezpośrednio przekazywane. poprawna
c) Przychód powstaje w dniu wymagalności opłat wynikających z umowy najmu, niezależnie od tego, czy najemca uiścił opłaty na rzecz osoby trzeciej.

Dlaczego tak: W przypadku przeniesienia wierzytelności z tytułu opłat z umowy najmu na osobę trzecią, przy jednoczesnym niewygasaniu umowy między stronami, opłaty ponoszone przez najemcę na rzecz osoby trzeciej stanowią przychód wynajmującego w dniu zapłaty. Regulacja ta stanowi lex specialis do ogólnej zasady powstania przychodu z najmu, która przewiduje, że przychód powstaje w dniu otrzymania lub postawienia do dyspozycji pieniędzy. Z tego względu nieprawidłowe jest twierdzenie, że przychód powstaje w dniu zapłaty dokonanej przez najemcę na rzecz osoby trzeciej, a za datę powstania przychodu uważa się dzień otrzymania lub postawienia do dyspozycji, bowiem przepis szczególny stanowi wprost, że opłaty ponoszone na rzecz osoby trzeciej są przychodem wynajmującego w dniu zapłaty. Błędne jest również stanowisko, że przychód powstaje w dniu wymagalności opłat, gdyż ustawodawca wiąże powstanie przychodu z dniem faktycznej zapłaty, a nie z terminem wymagalności.

Podstawa prawna: Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. 2025 poz. 843), art. 6 ust. 1ba

Pułapka: Łatwo pomylić ogólną zasadę powstania przychodu z najmu z regulacją szczególną dotyczącą przeniesienia wierzytelności, która przesuwa moment powstania przychodu na dzień zapłaty dokonanej na rzecz osoby trzeciej.

Przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą osiągnął w 2025 r. przychody z tytułu świadczenia usług fryzjerskich w wysokości 180 000 zł. W 2026 r. jego przychody z tego tytułu wzrosły do 230 000 zł. Czy w 2026 r. przedsiębiorca może opłacać ryczałt od przychodów ewidencjonowanych według stawki 8,5%?

a) Tak, ponieważ limit prawa do ryczałtu ocenia się według przychodów z 2025 r., a usługi fryzjerskie podlegają stawce 8,5%. poprawna
b) Nie, ponieważ dla usług fryzjerskich obowiązuje roczny limit 200 000 zł, po którego przekroczeniu traci się prawo do stawki 8,5%.
c) Tak, ale tylko do 100 000 zł przychodu stosuje się stawkę 8,5%, a nadwyżkę z usług fryzjerskich obejmuje stawka 12,5%.

Dlaczego tak: Prawo do ryczałtu w 2026 r. zależy od przychodów roku poprzedniego: 180 000 zł osiągnięte w 2025 r. mieści się w limicie równowartości 2 000 000 euro, czyli 8 517 200 zł. Usługi fryzjerskie są działalnością usługową opodatkowaną stawką 8,5% na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 5 lit. a i stawka ta obowiązuje bez względu na wysokość przychodu. Próg 100 000 zł ze stawką 12,5% od nadwyżki dotyczy wyłącznie przychodów wymienionych w art. 12 ust. 1 pkt 4, czyli m.in. najmu prywatnego i usług zakwaterowania. Kwota 200 000 zł nie jest limitem prawa do ryczałtu ani limitem stosowania stawki 8,5% dla usług fryzjerskich.

Podstawa prawna: ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. 2025 poz. 843), art. 12 ust. 1 pkt 5 lit. a i art. 6 ust. 4 pkt 1

Pułapka: Łatwo pomylić limit przychodów (250 000 zł) z progiem, po przekroczeniu którego zmienia się stawka na 12,5% (100 000 zł).

Przedsiębiorca rozpoczyna działalność gospodarczą w dniu 1 marca 2026 r. i wybiera opodatkowanie ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. W jakim terminie powinien złożyć oświadczenie o wyborze tej formy opodatkowania?

a) Do 20 kwietnia 2026 r., jako termin liczony od miesiąca osiągnięcia pierwszego przychodu. poprawna
b) Do 31 marca 2026 r., jako termin liczony od ostatniego dnia miesiąca rozpoczęcia działalności.
c) Do 20 marca 2026 r., jako termin liczony od 20. dnia miesiąca rozpoczęcia działalności.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy termin złożenia oświadczenia o wyborze ryczałtu upływa 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym podatnik osiągnął pierwszy przychód z działalności w roku podatkowym, a jeżeli pierwszy przychód osiągnął w grudniu, z końcem roku podatkowego. Przedsiębiorca rozpoczynający działalność 1 marca 2026 r. osiągnie pierwszy przychód najwcześniej w marcu, więc termin upływa 20 kwietnia 2026 r. Terminy przypadające w samym miesiącu rozpoczęcia działalności, takie jak 20 marca albo 31 marca, nie mają oparcia w przepisie.

Podstawa prawna: ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. 2025 poz. 843), art. 9 ust. 1

Pułapka: Pomylenie terminu dla rozpoczynających działalność (20. dzień następnego miesiąca) z terminem dla kontynuujących działalność (20 stycznia).

Wspólnicy spółki cywilnej, którzy wybrali opodatkowanie ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, utracili w trakcie roku podatkowego warunki do tej formy opodatkowania. Kiedy powstaje obowiązek zaprowadzenia ksiąg i przejścia na opodatkowanie na zasadach ogólnych?

a) Obowiązek powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata warunków.
b) Obowiązek powstaje od początku następnego roku podatkowego, ale tylko wtedy, gdy utrata warunków wynika z rocznego rozliczenia.
c) Obowiązek powstaje od dnia, w którym nastąpiła utrata warunków do opodatkowania ryczałtem. poprawna

Dlaczego tak: Art. 22 ust. 1 ustawy stanowi, że w razie utraty warunków do opodatkowania ryczałtem podatnik jest obowiązany, poczynając od dnia, w którym nastąpiła utrata tych warunków, zaprowadzić właściwe księgi (chyba że jest z tego zwolniony) i opłacać podatek dochodowy na ogólnych zasadach. Zasada ta obowiązuje tak samo wspólników spółki cywilnej. Ustawa nie odracza tego skutku ani na początek kolejnego miesiąca, ani na kolejny rok podatkowy.

Podstawa prawna: ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. 2025 poz. 843), art. 22 ust. 1 i 2

Pułapka: W przypadku spółek osobowych często błędnie przyjmuje się, że skutki utraty warunków dotyczą dopiero roku następnego, podczas gdy ustawa nakazuje przejście na zasady ogólne z dniem utraty warunków.