Postępowanie podatkowe

Zasady ogólne postępowania podatkowego, właściwość organów, strona i pełnomocnictwa, terminy i doręczenia, wszczęcie postępowania, dowody i domniemania, decyzje i postanowienia, odwołanie i zażalenie, tryby nadzwyczajne, wykonanie decyzji i wstrzymanie wykonania, koszty postępowania.

Dziedzina z art. 20 ust. 1 pkt 5 ustawy o doradztwie podatkowym. W tej dziedzinie mamy 54 pytania.

Podatnik otrzymał decyzję wymiarową w dniu 3 marca 2026 r. (wtorek). W decyzji nie zamieszczono pouczenia o prawie wniesienia odwołania. Jaki jest termin na wniesienie odwołania?

a) 14 dni od doręczenia decyzji; brak pouczenia pozostaje bez wpływu na bieg terminu i nie daje podstaw do żądania uzupełnienia decyzji.
b) 14 dni od doręczenia decyzji; po uchybieniu terminu strona może żądać jego przywrócenia w ciągu 30 dni od doręczenia decyzji, niezależnie od przyczyny uchybienia.
c) 14 dni od doręczenia decyzji; jeżeli strona zażąda w 14 dni uzupełnienia pouczenia, termin biegnie od doręczenia decyzji uzupełniającej. poprawna

Dlaczego tak: Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, czyli co do zasady do 17 marca 2026 r. (art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej). Brak pouczenia o prawie odwołania nie może szkodzić stronie (art. 214). Strona może w terminie 14 dni od doręczenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do prawa odwołania (art. 213 § 1), a po wydaniu decyzji o uzupełnieniu termin do wniesienia odwołania biegnie od dnia jej doręczenia (art. 213 § 4). Ordynacja nie zna 30-dniowego terminu liczonego od doręczenia decyzji na przywrócenie terminu. Podanie o przywrócenie terminu wnosi się w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, a uchybienie musi nastąpić bez winy strony (art. 162 § 1 i § 2).

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 214 oraz art. 213 § 1 i § 4

Pułapka: Często zapomina się, że brak pouczenia wpływa na bieg terminu do wniesienia odwołania, mimo że sama decyzja została doręczona.

Spółka jawna Alfa sp. j. z siedzibą w Warszawie wniosła odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście, który to organ wydał decyzję jako organ pierwszej instancji. Odwołanie zostało złożone do organu, który wydał decyzję. Jak powinien postąpić ten organ, jeśli uzna, że odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie?

a) Organ pierwszej instancji wydaje decyzję, w której uchyla własną decyzję i umarza postępowanie w sprawie, jeśli nie zachodzą przesłanki do jego umorzenia, a odwołanie zasługuje na uwzględnienie w całości.
b) Organ pierwszej instancji może sam uwzględnić odwołanie w całości i wydać nową decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję, o ile nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania. poprawna
c) Organ pierwszej instancji przekazuje odwołanie organowi odwoławczemu wraz z aktami sprawy, bez możliwości samodzielnego uwzględnienia odwołania, nawet jeśli uzna je za zasadne w całości.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 226 § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli organ podatkowy, który wydał decyzję, uzna, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie w całości, wyda nową decyzję, którą uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję; od nowej decyzji służy stronie odwołanie (art. 226 § 2). Organ nie umarza wtedy postępowania, bo umorzenie wymaga bezprzedmiotowości sprawy (art. 208 § 1). Nie jest też prawdą, że organ zawsze musi przekazać odwołanie organowi odwoławczemu: przekazuje je w terminie 14 dni, chyba że w tym terminie wyda decyzję na podstawie art. 226 (art. 227 § 1).

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 226 § 1 i § 2

Pułapka: Pomylenie uprawnienia organu pierwszej instancji z obowiązkiem przekazania odwołania do organu odwoławczego.

Spółka z o.o. z siedzibą w Warszawie złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2024 r. Który organ jest właściwy do rozpatrzenia tego wniosku?

a) Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, który jest właściwy do wydawania interpretacji indywidualnych w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych, ale nie rozpatruje wniosków o stwierdzenie nadpłaty
b) Szef Krajowej Administracji Skarbowej, który sprawuje nadzór nad organami podatkowymi i rozpatruje odwołania od decyzji dyrektora izby administracji skarbowej, ale nie jest właściwy w pierwszej instancji w sprawach nadpłat
c) Naczelnik urzędu skarbowego właściwy dla siedziby spółki, który prowadzi postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych i wydaje decyzję w tej sprawie poprawna

Dlaczego tak: Sprawy z zakresu podatku dochodowego od osób prawnych należą do właściwości naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla siedziby podatnika. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wydaje interpretacje indywidualne, a Szef Krajowej Administracji Skarbowej rozpatruje odwołania od decyzji dyrektora izby administracji skarbowej. Wniosek o stwierdzenie nadpłaty składa się do naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla podatnika.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 13 § 1 pkt 1

Pułapka: Pomylenie właściwości naczelnika urzędu skarbowego z innymi organami podatkowymi.

Strona, która nie ma miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej ani w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej i składa w kraju wniosek o wszczęcie postępowania, ma obowiązek ustanowić w kraju pełnomocnika do doręczeń. Która okoliczność zwalnia ją z tego obowiązku?

a) Gdy strona posiada pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w państwie członkowskim Unii Europejskiej.
b) Gdy strona działa przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym.
c) Gdy doręczanie pism stronie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej. poprawna

Dlaczego tak: Obowiązek ustanowienia w kraju pełnomocnika do doręczeń wynika z art. 138f § 1 Ordynacji podatkowej i nie powstaje, gdy doręczanie pism stronie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej (art. 138f § 2). Ustawa nie zwalnia z tego obowiązku ze względu na zawód pełnomocnika ani ze względu na to, że pełnomocnik do prowadzenia sprawy mieszka w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Obowiązek odpada również wtedy, gdy strona ustanowi pełnomocnika ogólnego albo szczególnego.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 138f § 1 i § 2

Pułapka: Łatwo przeoczyć wyjątek dotyczący doręczeń elektronicznych i uznać, że obowiązek jest bezwzględny.

Strona otrzymała decyzję organu podatkowego, ale nie zgadza się z jej treścią. Postanowiła wnieść odwołanie. W jakim terminie powinna to zrobić, aby odwołanie zostało wniesione w terminie?

a) W terminie 30 dni od dnia otrzymania decyzji
b) W terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji poprawna
c) W terminie 7 dni od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej, odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Termin 30 dni nie jest przewidziany dla odwołania od decyzji w postępowaniu podatkowym, a termin 7 dni również nie znajduje zastosowania. Termin liczy się od dnia doręczenia, a nie od dnia otrzymania lub dowiedzenia się.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 223 § 2

Pułapka: Pomylenie terminu na odwołanie z terminem na zażalenie lub innymi terminami przewidzianymi w Ordynacji podatkowej.

Strona otrzymała decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. W terminie 14 dni od dnia doręczenia wniosła odwołanie. Organ odwoławczy uznał jednak, że odwołanie zostało wniesione po terminie i wydał postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Czy na to postanowienie przysługuje zażalenie?

a) Tak, jeżeli strona twierdzi, że odwołanie złożono w terminie, a odmowa przywrócenia terminu wymaga kontroli instancyjnej
b) Tak, ponieważ każde postanowienie odmawiające przywrócenia terminu podlega zażaleniu, także przy terminie do wniesienia odwołania
c) Nie, bo o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy postanawia ostatecznie w toku instancji poprawna

Dlaczego tak: Zażalenie służy na postanowienie w sprawie przywrócenia terminu wydane na podstawie art. 163 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 163 § 3). Jeżeli jednak chodzi o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia, postanawia w tej sprawie ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (art. 163 § 2), więc dalszy środek zaskarżenia w toku instancji nie przysługuje. Strona może natomiast zaskarżyć takie postanowienie do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 163 § 2 i § 3

Pułapka: Należy pamiętać, że w kpa art. 126 odsyła do przepisów o wznowieniu postępowania, które obejmują również postanowienia o odmowie przywrócenia terminu.

Strona wniosła odwołanie od decyzji organu podatkowego po upływie ustawowego terminu, ale przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Jak powinien postąpić organ odwoławczy, jeżeli uzna, że uchybienie terminu jest niebudzące wątpliwości?

a) Wydać decyzję, w której odmówi przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jeśli strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu, a uchybienie jest niebudzące wątpliwości.
b) Stwierdzić uchybienie terminowi do wniesienia odwołania w formie postanowienia, które jest ostateczne, jeżeli strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu. poprawna
c) Postanowieniem uznać wniesienie odwołania za bezskuteczne, gdy odwołanie wpłynęło po terminie, a strona nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, a postanowienie to jest ostateczne (art. 228 § 2). Organ nie wydaje w tej sprawie decyzji, bo odmowa przywrócenia terminu następuje w formie postanowienia (art. 163). Ustawa nie zna też rozstrzygnięcia o bezskuteczności wniesienia odwołania. Pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia dotyczy odrębnego przypadku, gdy odwołanie nie spełnia warunków z art. 222 (art. 228 § 1 pkt 3).

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 228 § 1 pkt 2 i § 2

Pułapka: Często mylone jest pozostawienie podania bez rozpatrzenia z odmową przywrócenia terminu - ta druga dotyczy sytuacji, gdy wniosek o przywrócenie terminu został złożony, ale jest niezasadny.

Strona złożyła odwołanie od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. Przed rozpatrzeniem odwołania strona zwróciła się do organu z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Organ, na żądanie strony, może wstrzymać wykonanie decyzji. Wstrzymanie wykonania decyzji w takiej sytuacji:

a) jest dopuszczalne przed rozpatrzeniem prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania poprawna
b) nie jest dopuszczalne, gdyż wstrzymanie wykonania decyzji może nastąpić tylko po wniesieniu odwołania
c) jest dopuszczalne wyłącznie po rozpatrzeniu prośby o przywrócenie terminu i uznaniu jej za zasadną

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 164 Ordynacji podatkowej przed rozpatrzeniem podania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia organ podatkowy pierwszej instancji, na żądanie strony, może wstrzymać wykonanie decyzji lub postanowienia. Wstrzymanie jest więc dopuszczalne właśnie przed rozpatrzeniem podania, a nie dopiero po jego uwzględnieniu. Nie jest też uzależnione od wcześniejszego skutecznego wniesienia odwołania, skoro podanie o przywrócenie terminu dotyczy czynności, której strona uchybiła.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 164

Pułapka: Błędne przekonanie, że wstrzymanie wykonania decyzji jest możliwe tylko po wniesieniu środka zaskarżenia, podczas gdy przepis wprost przewiduje taką możliwość przed rozpatrzeniem prośby o przywrócenie terminu.

Strona złożyła odwołanie od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kiedy decyzja organu pierwszej instancji przestaje wywoływać skutki prawne?

a) Z dniem doręczenia stronie decyzji organu odwoławczego. poprawna
b) Z dniem uprawomocnienia się decyzji organu odwoławczego.
c) Z dniem wydania decyzji przez organ odwoławczy.

Dlaczego tak: Organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części (art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej). Decyzja organu odwoławczego wiąże od chwili jej doręczenia (art. 212), więc dopiero wtedy uchylona decyzja przestaje wywoływać skutki prawne. Dzień wydania decyzji ani jej uprawomocnienie nie są tu miarodajne.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 233 § 2 w związku z art. 212

Pułapka: Uznanie, że skutek w postaci utraty mocy decyzji następuje z chwilą wydania decyzji przez organ odwoławczy, a nie z chwilą jej doręczenia.

W postępowaniu podatkowym organ wydał postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki w decyzji. Strona, która nie zgadza się z tym postanowieniem, może:

a) wnieść odwołanie od tego postanowienia
b) złożyć skargę do sądu administracyjnego bezpośrednio, bez zażalenia
c) wnieść zażalenie na to postanowienie poprawna

Dlaczego tak: Organ podatkowy prostuje błędy rachunkowe i inne oczywiste omyłki w decyzji w drodze postanowienia (art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej), a na postanowienie w sprawie sprostowania i wyjaśnienia służy zażalenie (art. 215 § 3). Odwołanie przysługuje od decyzji, a nie od postanowienia. Skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, czyli po rozpatrzeniu zażalenia.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 215 § 1 i § 3

Pułapka: Pomylenie środka zaskarżenia - sprostowanie i wyjaśnienie dotyczy decyzji, ale forma czynności to postanowienie, stąd zażalenie, a nie odwołanie.

W toku postępowania podatkowego organ pierwszej instancji wydał postanowienie, od którego służy zażalenie. Postanowienie to nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego. Czy organ postąpił prawidłowo?

a) Nie, skoro na postanowienie służy zażalenie, to musi ono zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, a jego brak jest naruszeniem przepisów postępowania. poprawna
b) Tak, postanowienie nie wymaga uzasadnienia, chyba że strona wniesie o jego sporządzenie w terminie 7 dni od doręczenia, co wynika z przepisów ordynacji podatkowej.
c) Nie, każde postanowienie wydane w toku postępowania musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, gdyż jest to wymóg bezwzględny wynikający z zasad ogólnych postępowania.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Skoro w opisanej sytuacji zażalenie służy, brak uzasadnienia jest naruszeniem przepisów. Ordynacja nie przewiduje wniosku o sporządzenie uzasadnienia postanowienia. Nie jest też prawdą, że uzasadnienia wymaga każde postanowienie: postanowienia niezaskarżalne go nie wymagają.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 217 § 2

Pułapka: Przenoszenie wymogów dotyczących uzasadnienia decyzji na postanowienia.

W toku postępowania podatkowego organ podatkowy nałożył na świadka karę porządkową za bezzasadną odmowę złożenia zeznań. Na postanowienie o nałożeniu kary porządkowej służy:

a) zażalenie do organu wyższego stopnia poprawna
b) skarga do sądu administracyjnego bez uprzedniego zażalenia
c) odwołanie do organu wyższego stopnia

Dlaczego tak: Karę porządkową nakłada się w formie postanowienia, na które służy zażalenie (art. 262 § 5 Ordynacji podatkowej). Odwołanie przysługuje od decyzji, a nie od postanowienia. Skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Ukarany może ponadto w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia wnieść o uznanie niewykonania obowiązku za usprawiedliwione i uchylenie kary (art. 262 § 6).

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 262 § 5 i § 6

Pułapka: Pomylenie zażalenia z odwołaniem - zażalenie dotyczy postanowień, odwołanie - decyzji.

W trakcie postępowania podatkowego organ podatkowy wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania. Strona nie zgadza się z tym rozstrzygnięciem. Przysługuje jej:

a) skarga do sądu administracyjnego z pominięciem zażalenia
b) zażalenie na to postanowienie poprawna
c) odwołanie od tego postanowienia

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 201 § 3 Ordynacji podatkowej na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania służy zażalenie; odrębnie art. 205 § 2 przewiduje zażalenie na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania. Odwołanie przysługuje od decyzji, a nie od postanowienia, a skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 201 § 3

Pułapka: Pomylenie zażalenia z odwołaniem - zawieszenie postępowania następuje w drodze postanowienia, więc stosujemy zażalenie.

W trakcie postępowania podatkowego organ podatkowy wydał postanowienie, na które stronie służy zażalenie. Zażalenie to zostało wniesione po terminie, a strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu. Który organ jest właściwy do rozpoznania zażalenia?

a) Organ podatkowy, który wydał postanowienie
b) Organ wyższego stopnia nad organem, który wydał postanowienie poprawna
c) Samorządowe kolegium odwoławcze, jeżeli postanowienie wydał wójt

Dlaczego tak: Do zażaleń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań (art. 239 Ordynacji podatkowej), a właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ podatkowy wyższego stopnia (art. 220 § 2). Zażalenie wnosi się do tego organu za pośrednictwem organu, który wydał postanowienie (art. 223 § 1). Organ, który wydał postanowienie, nie rozpoznaje więc zażalenia. Samorządowe kolegium odwoławcze jest organem wyższego stopnia wobec organów podatkowych gminy, ale nie jest organem właściwym w każdej sprawie, bo dla naczelnika urzędu skarbowego organem wyższego stopnia jest dyrektor izby administracji skarbowej.

Podstawa prawna: Ustawa - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), art. 239 w związku z art. 220 § 2 i art. 223 § 1

Pułapka: Należy pamiętać, że zażalenie rozpoznaje organ wyższego stopnia, a nie ten, który wydał postanowienie.