Pan Marek zawarł w dniu 10 marca 2026 r. umowę pożyczki pieniędzy w wysokości 50 000 zł. Zgodnie z umową pożyczkodawca wypłaci środki w trzech ratach: 20 000 zł w dniu 15 marca, 20 000 zł w dniu 15 kwietnia i 10 000 zł w dniu 15 maja. Kiedy powstaje obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych?

Dlaczego tak: Zasadą jest powstanie obowiązku podatkowego z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej, czyli z chwilą zawarcia umowy pożyczki. Szczególna reguła, wiążąca obowiązek podatkowy z każdorazową wypłatą środków pieniężnych, dotyczy wyłącznie umów, w których wypłata ma nastąpić niejednokrotnie i suma wypłat nie jest znana w chwili zawarcia umowy. W kazusie umowa opiewa na 50 000 zł i wskazuje trzy oznaczone raty, więc suma jest znana od początku i reguła szczególna nie ma zastosowania. Termin wypłaty ostatniej raty nie ma dla powstania obowiązku podatkowego żadnego znaczenia.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. 2026 poz. 191), art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z pkt 1a

Pułapka: Częstym błędem jest przyjęcie, że obowiązek powstaje zawsze z chwilą zawarcia umowy, a nie z chwilą wypłat, gdy umowa przewiduje raty i nieznaną sumę.